Metamorfoza peer-to-peer

Bezpośrednia wymiana plików bije rekordy popularności. Pomimo procesów sądowych i nasilającej się kampanii RIAA, setki milionów ludzi na całym świecie wciąż współdzieli pliki z innymi. Prezentujemy najważniejsze etapy rozwoju peer-to-peer, najpopularniejsze programy klienckie oraz pakiet dodatków ułatwiających codzienne pobieranie plików.

Na całym świecie skierowano już setki pozwów sądowych przeciwko internautom, którym udowodniono nielegalne pobieranie i udostępnianie multimediów w Internecie. A jednak to nie odstrasza - według szacunków P-Cube Inc. ( http://www.pcube.com ), firmy zajmującej się produkcją urządzeń do kontroli ruchu w Sieci, połączenia typu peer-to-peer generują aktualnie 50-70 procent całego ruchu w Internecie. Podobne wyniki badań przedstawiła firma Ellacoya Networks ( http://www.ellacoya.com ): 70 procent ruchu do sieci (upstream) oraz 47 procent ruchu z sieci (downstream) można zwykle przypisać bezpośredniej wymianie plików. Co więcej, jeśli użytkownicy ponoszą stałą, niezależną od ilości przesyłanych danych opłatę, wielkości te dramatycznie rosną (6 procent użytkowników danej sieci zużywa 61 procent całego łącza!).

Skoro bezpośrednia wymiana plików jest tak popularna, warto prześledzić najważniejsze etapy jej rozwoju. W ramce "Pionierzy P2P" opisaliśmy praprzodków współczesnych sieci bezpośredniej wymiany plików oraz dwie pierwsze generacje peer-to-peer. W dalszej części przedstawiamy najpopularniejszą dziś, trzecią generację sieci oraz systemy, które w najbliższej przyszłości mogą zastąpić popularny obecnie KaZaA Media Desktop. Prezentujemy najpopularniejsze programy klienckie oraz zestaw przydatnych narzędzi dodatkowych. Każda z opisanych w tekście aplikacji została zamieszczona na płycie CD dołączonej do numeru. Znajdziesz tam również wiele innych, mniej popularnych programów, obsługujących mniej znane sieci peer-to-peer.

ZaKazaana generacja

Z najpopularniejszego w tej chwili klienta bezpośredniej wymiany plików - Kazaa Media Desktop - korzystają jednocześnie nawet 4 miliony użytkowników, współdzieląc kilka terabajtów danych!Największym i najpopularniejszym przedstawicielem trzeciej generacji sieci peer-to-peer jest FastTrack, której największy klient, aplikacja Kazaa Media Desktop, jest dziś uznawany za najpopularniejszy program P2P.

FastTrack to system rozproszony, oparty na protokole Gnutelli, którego działanie koordynowane jest przez superwęzły (supernodes), czyli komputery mające znacznie większą moc obliczeniową i szerokość pasma niż inne zalogowane w jego otoczeniu maszyny. Superwęzły rozwiązują podstawowy problem pierwszej Gnutelli - znacznie przyspieszają wyszukiwanie plików w sieci. Superwęzłem może się stać komputer każdego użytkownika FastTrack, jeżeli akurat wokół niego znajdą się wolniej pracujące komputery. Każda włączająca się do sieci aplikacja kliencka automatycznie wyszukuje najbliższy superwęzeł i wysyła do niego malutki plik zawierający informacje o zasobach, które jej użytkownik chce współdzielić.

Następnie, gdy użytkownik rozpocznie wyszukiwanie, program połączy się z superwęzłem, który sprawdzi przesłane przez innych indeksy plików pod kątem pożądanych materiałów. Ta metoda znacznie przyspiesza cały proces, bo wyszukiwanie odbywa się wyłącznie poprzez superwęzeł, który komunikuje się z kolejnymi superwęzłami w celu wykonania polecenia użytkownika. Po znalezieniu właściwego pliku wysyła odpowiednie informacje do obu stron i rozpoczyna się bezpośrednie pobieranie plików, już bez udziału supernodes.

Najpopularniejszym klientem sieci FastTrack pozostaje Kazaa Media Desktop (KMD). Oryginalna KMD umożliwia wyszukiwanie plików (proste i zaawansowane), pobieranie wybranych tytułów z wielu źródeł (dzięki funkcji UUHash) wraz z możliwością czasowego zawieszenia połączenia, ma wbudowany odtwarzacz plików multimedialnych i moduł ułatwiający katalogowanie pobieranych materiałów. Użytkownicy w zależności od liczby współdzielonych plików uzyskują różny poziom uczestnictwa (participation level), co przekłada się na szybkość pobieranych przez nich plików.

Overnet, udoskonalona wersja "Osiołka" ciągle zdobywa nowych zwolenników, zniechęconych przeładowaniem sieci KaZaA.Problemu z oprogramowaniem szpiegowskim, instalowanym przez oryginalną Kazaa Media Desktop, nie mają użytkownicy klonów KMD, które wykorzystując technologię pierwowzoru, uzupełniły ją o kilka interesujących dodatków. Kazaa Lite K++ (której twórcy zostali pozwani do sądu przez firmę Sharman Networks, producenta oryginalnego klienta), Kazaa Lite Resurrection, Diet Kazaa czy K-Lite dystrybuowane są wraz z pakietem wtyczek, które pozwalają na przykład obejrzeć fragment pliku wideo, zanim całość zostanie pobrana z sieci, weryfikują na bieżąco, czy pobierane pliki nie są fałszywe lub uszkodzone, blokują połączenia z komputerów, które zostały uznane za niebezpieczne. Wśród innych klientów sieci FastTrack należy wymienić program iMesh (jego twórcy zostali przez RIAA pozwani do sądu) oraz Grokster (autorom również wytoczono proces), który podobnie jak KMD ma wersję darmową, zawierającą reklamy, oraz wersję płatną (wolną od reklam). Powstał również klon Grokstera, Clean Grokster, który na wzór Kazaa Lite K++, nie zawiera programów szpiegowskich, a oferuje pełną funkcjonalność.

Do trzeciej generacji sieci bezpośredniej wymiany plików należy również zaliczyć projekty Gnutella2 oraz eDonkey2000, choć oba różnią się technologicznie od FastTrack. Opracowana przez Michaela Stokesa Gnutella2 jest kompletnie przebudowaną wersją Gnutelli, w której wprowadzono dzielenie plików na segmenty oraz pobieranie (znacznie przyspieszone) z różnych źródeł i wykorzystano protokół UDP zamiast TCP/IP. To aplikacja znacznie bardziej zaawansowana technologicznie od pierwowzoru i zdobywająca coraz większą popularność. Wśród klientów pracujących w sieci Gnutella2 należy wymienić specjalnie do niej napisany program Adagio oraz aplikacje Gnucleus, Morpheus i MLDonkey. EDonkey2000 z kolei zezwala na włączenie się do sieci dwóch różnych rodzajów użytkowników - klientów i serwerów ("miejsca spotkań"). Korzystają z niego głównie popularny eMule, MLDonkey oraz Shareaza. Twórcy EDonkey2000 zaprojektowali również Overnet, odmienną, bardziej zaawansowaną wersję protokołu, która nie wymaga instalowania w sieci serwerów. Większość aplikacji klienckich EDonkey2000 wykorzystuje również sieć Overnet.

Czwarta generacje rośnie w siłę

Znakomita aplikacja kliencka umożliwiająca korzystanie z zasobów aż czterech sieci P2P. Oprócz bogatych funkcji program ma przyjemny, intuicyjny interfejs.W ciągu kilku ostatnich miesięcy nastąpił gwałtowny rozwój klientów sieci BitTorrent, doskonałego rozwiązania do dystrybuowania plików dużych rozmiarów. Jej zalety to: ogromna skalowalność, stabilność oraz dużo dostępnych do pobrania zasobów. Zasada działania sieci BitTorrent jest nieco odmienna od znanej z klasycznych P2P. Użytkownicy nie mają do dyspozycji wyszukiwarki. Cały system jest scentralizowany i zbudowany wokół silnika śledzącego (tracker), który łączy się z aplikacją kliencką stosowaną przez użytkownika do pobierania i wysyłania plików. Silnik indeksuje wszystkich użytkowników mających dany plik w całości lub w części i łączy ich w celu rozpoczęcia przesyłania strumieni danych. Jednak aby rozpocząć pobieranie, trzeba ściągnąć specjalny plik z rozszerzeniem .torrent ze strony internetowej z listą ostatnio udostępnionych plików. Jest w nim zapisana lokalizacja silnika śledzącego oraz informacje o archiwum, czyli pliku (lub kilku plikach), które użytkownik chce pobrać. Tak więc cała procedura wygląda następująco: znajdujesz stronę, na której umieszczone są pliki z rozszerzeniem .torrent, klikasz odniesienie do pliku, uruchomiony zostaje klient sieci BitTorrent, który pyta, gdzie chcesz umieścić ściągnięte pliki. Gdy podasz odpowiednie informacje, rozpoczyna się pobieranie.

Każdy komputer, w którym pobieranie zakończyło się sukcesem, staje się "ziarenkiem" (seed) w sieci BitTorrent. Aby plik z rozszerzeniem .torrent mógł zadziałać, w sieci musi znajdować się przynajmniej jedno "ziarenko" z opisanym w nim archiwum. Dlatego po ukończeniu pobierania należy pozostawić aktywnego klienta - dzięki temu inni użytkownicy mogą pobierać pliki i cała sieć działa.

Znane klienty sieci BitTorrent to: BitSpirit, Shareaza, która imponuje nie tylko znakomitymi osiągami, ale również elegancką oprawą graficzną i bogatymi statystykami, oraz Azureus, oparty na Javie, dzięki czemu można go uruchomić na dowolnej platformie systemowej. Do niedawna popularny był BitTorrent++, ale przestano go rozwijać. Użytkownicy chwalą również ABC (Yet Another Bittorrent Klient) za prostotę i funkcjonalność, oraz SimpleBT za niewielkie pochłanianie zasobów systemowych. Ciekawostka to WebTorrent++, który pozwala korzystać z zasobów sieci BitTorrent za pomocą przeglądarki internetowej.

Użytkownicy sieci BitTorrent, podobnie jak sieci FastTrack czy Gnutella, wymieniający pomiędzy sobą nielegalne materiały mogą zostać oskarżeni o łamanie prawa przez zrzeszenia autorów (np. RIAA), ponieważ w czasie wymiany udostępniany jest numer IP każdego z nich.

Tego problemu nie będą mieć osoby korzystające z MUTE - sieci, w której po raz pierwszy zastosowano na dużą skalę mocne algorytmy szyfrowania, dzięki którym nikt nie podejrzy, jakie dane są wymieniane pomiędzy komputerami. Co więcej, sieć radzi sobie również z problemem pozostawiania przez klientów sieci adresu IP (co umożliwia RIAA namierzanie osób wymieniających pliki). Zamiast adresu IP klient MUTE generuje losowy identyfikator sieciowy służący do routowania danych, a następnie korzystając z prawdopodobieństwa generuje najkrótszą drogę pomiędzy komputerami. Dzięki temu prawdziwy adres IP nigdy nie jest przesyłany w sieci. MUTE ma na razie tylko jedną aplikację kliencką, ale ze względu na wysoki poziom bezpieczeństwa popularność tej sieci rośnie.

Bardzo pozytywne recenzje zbiera także niewielka sieć Manolito, której klienty - Blubster, Piolet, użytkownicy chwalą za stabilność, szybkość działania i nowatorskie rozwiązania.