Twój leciwy pecet już nie staje na wysokości zadania. Wczytanie systemu trwa całe wieki, a Access, Photoshop i spółka ruszają się jak mucha w smole. Nawet nie ma co myśleć o trójwymiarowej strzelance. Czy znowu kupić komputer? Lepiej zaoszczędzić, wymieniając tylko powolne podzespoły.
Pamięć RAM
Co to jest?
Pamięć RAM, zwana również pamięcią roboczą lub operacyjną, pełni w komputerze funkcję pamięci krótkotrwałej. Gromadzi wszystkie dane, których w danej chwili wymaga procesor do wykonywania swoich obowiązków.
Co da modernizacja?
256 MB - taka pojemność wystarczy, jeśli komputer służy przede wszystkim do zastosowań biurowych (pracujesz z takimi programami, jak edytor tekstowy czy arkusz kalkulacyjny). Powinna okazać się dostateczna również w starszych komputerach, w których nie zainstalowano najnowszych aplikacji.Na niedobór pamięci RAM wskazuje powolne wykonywanie poleceń podczas pracy z dużymi plikami lub kilkoma aplikacjami równocześnie. Kolejną oznaką jest zaskakująco długie uruchamianie aplikacji przy bardzo intensywnym działaniu twardego dysku. Nie dysponując wystarczającą ilością pamięci RAM, komputer musi korzystać z dysku jako dodatkowego zasobnika, przerzucając dane tymczasowo do pliku wymiany, co znacznie obniża prędkość jego pracy.
Zwiększając zasoby pamięciowe peceta przez dokupienie modułów RAM, podniesiesz jego łączną wydajność stosunkowo niewielkim kosztem. Bieżący rozmiar pamięci ustalisz we właściwościach systemu. Wystarczy kliknąć prawym przyciskiem ikonę Mój komputer i wskazać polecenie Właściwości albo przywołać Panel sterowania i otworzyć aplet System. Pojemność pamięci jest wyszczególniona w dolnej części karty Ogólne. Alternatywnie możesz użyć bezpłatnego narzędzia Everest Home Edition (dostępne pod adresem www.lavalys.com, środowiska: Windows 98SE/Me/2000/XP, rozmiar pliku: 2,7 MB).
Jak ją przeprowadzić?
Bardzo trudno przewidzieć ceny pamięci RAM, bo liczba produkowanych modułów zależy od popytu. Niemniej jednak można oczekiwać niewielkiego spadku cen w pierwszych miesiącach 2005 roku.Rozbudowę pamięci operacyjnej najłatwiej wykonać, ustalając, jakie układy RAM są zamontowane na płycie głównej, i dokupując moduły tego samego typu. Rodzaj pamięci powinien być podany w instrukcji obsługi płyty głównej. Jeśli nie masz jej pod ręką, użyj programu diagnostycznego - np. wspomnianego powyżej Everest Home Edition. Aby wykryć typ pamięci, kliknij ikony Płyta główna | SPD. Stosowne informacje znajdziesz w polach Typ pamięci i Szybkość pamięci. Można stosować moduły różnych klas wydajności w obrębie danego typu pamięci - pod warunkiem, że są obsługiwane przez chipset płyty głównej.
Typ pamięci RAM rozpoznasz po wyżłobieniach w podłużnej krawędzi układu pamięci. Układy DDR-SDRAM mają po jednym wyżłobieniu (ilustracja na górze), zaś układy SDRAM po dwa wyżłobienia (ilustracja na dole).Nowsze komputery są wyposażane przeważnie w układy typu DDR-SDRAM. Zależnie od kategorii wydajności są określane jako DDR200/PC1600, DDR266/PC2100, DDR333/PC2700 lub DDR400/PC3200 (liczba za łańcuchem DDR określa efektywną częstotliwość taktowania pamięci w MHz, a liczba za PC - maksymalną przepustowość w MB/s). Moduły tego rodzaju mają tylko jedno wyżłobienie na krawędzi ze stykami (patrz ilustracja), a liczba styków sięga 184.
W komputerach sprzed trzech do sześciu lat przeważa mniej wydajna pamięć SDRAM. Zależnie od częstotliwości taktowania jej moduły mają oznaczenia PC66, PC100 lub PC133. Układy SDRAM są bardzo podobne do DDR-SDRAM - to 168-stykowe moduły DIMM. Rozpoznasz je po dwóch wyżłobieniach na krawędzi ze stykami (patrz ilustracja).
Jeżeli twoja płyta główna akceptuje zarówno pamięć SDRAM, jak też DDR-SDRAM, musisz wybrać jeden z wymienionych typów. Nie dopuszcza się stosowania różnych układów pamięci na jednej płycie. Dokupiony moduł wystarczy włożyć do wolnego gniazda RAM płyty głównej. Zastosuj się jednak do wskazówek zawartych w instrukcji obsługi dołączonej do płyty. Niektórzy producenci zalecają np. umieszczanie układów pamięci w gniazdach zgodnie z określoną kolejnością.
Porady praktyczne
Wprawdzie rozbudowanie pamięci zwiększa osiągi komputera, jednak przesada może mieć niepożądane skutki. Zbyt wielka pojemność nie przyniesie wzrostu wydajności, a w najgorszym wypadku doprowadzi do spowolnienia peceta, np. środowiska Windows 95, 98 i Me nie radzą sobie z obszarem powyżej 512 MB, więc stosując wymienione systemy, nie przekraczaj tej granicy. Wyczerpujące informacje o wspomnianym problemie znajdziesz w artykule 253912 z Bazy Wiedzy Microsoftu (patrz:
http://support.microsoft.com/kb/253912/pl ). Windows XP Home Edition i Professional potrafią zaadresować maksymalnie 4-gigabajtowy obszar pamięci, choć w praktyce nie ma sensu instalowanie więcej niż 3 GB.
 512 MB - takimi zasobami pamięciowymi powinien dysponować komputer, aby dawać sobie radę z najnowszymi aplikacjami - również z grami. To rozmiar zalecany także w wypadku korzystania z Windows XP. |  1024 MB - to optymalna pojemność do zadań, które w dużym stopniu obciążają procesor, pamięć i kartę graficzną. Zalicza się do nich m.in. edytowanie i retuszowanie pokaźnych fotografii, konwertowanie filmów czy materiału dźwiękowego. Jeszcze większe zasoby pamięci warto sobie sprawić tylko w wypadku profesjonalnych zastosowań, takich jak projektowanie CAD. |
Granice rozbudowy pamięci RAM wyznacza ponadto chipset płyty głównej - sprawdź w instrukcji obsługi maksymalną obsługiwaną pojemność pamięci. Aktualizując BIOS, upewnisz się, że płyta główna prawidłowo wykryje parametry pamięci i będzie się do niej odwoływać z największą możliwą prędkością.
Jak konfigurować?
- Jeśli po zamontowaniu karta nie pojawia się w Menedżerze urządzeń lub jest w nim opatrzona żółtym kółkiem z czarnym wykrzyknikiem, włóż ją do innego slotu na płycie głównej.
- Większość urządzeń peryferyjnych USB wymaga własnego źródła zasilania. Interfejs USB daje im do dyspozycji maksymalnie 500 mW. To stanowczo za mało dla drukarki czy nagrywarki.
- W wypadku interfejsu FireWire trzeba się zaopatrzyć we właściwy kabel. Karty rozszerzeń są wyposażone w sześciostykowe gniazdo, podczas gdy większość urządzeń ma czterostykowe złącza.
- Podłączone do notebooka urządzenia FireWire wymagają własnego źródła zasilania. Komputery przenośne nie zapewniają natężenia prądu umożliwiającego ich funkcjonowanie.
- Jeśli brakuje ci w notebooku więcej niż jednego interfejsu, zamiast kart PCMCIA kup stację dokującą USB.
Porty służą w komputerze do podłączania urządzeń peryferyjnych (np. drukarki, skanera czy kamery cyfrowej). Stosowne gniazda znajdują się na przedniej lub tylnej ścianie peceta.
Co da modernizacja?
Adaptec AUA-3100LP - ta karta PCI udostępnia cztery złącza USB 2.0 (trzy umieszczone na zewnętrznej ścianie karty, a czwarte bezpośrednio na karcie). Jest wyposażona w dobre sterowniki.Kupiłeś cyfrową kamerę i masz zamiar przenosić nagrany materiał wideo do komputera, aby poddać go dalszej edycji. Jednak w pececie brakuje stosownego gniazda. A może podłączyłeś do komputera nową drukarkę i nie jesteś zadowolony z jej osiągów, znacznie niższych niż obiecywał producent? Chcąc używać najnowszych urządzeń peryferyjnych w połączeniu z leciwym pecetem, zazwyczaj nie obejdziesz się bez karty rozszerzającej, która udostępnia odpowiednie interfejsy. Na przykład kamera cyfrowa wymaga złącza FireWire. Nowoczesne drukarki i skanery osiągają pełne możliwości tylko za pośrednictwem wydajnego portu USB 2.0. Wprawdzie można je podłączyć przez port USB 1.1, jednak wówczas osiągną tylko ułamek maksymalnej wydajności.
A może denerwuje cię kablowy mętlik i konieczność konfigurowania twardych dysków za pomocą zworek? W takim razie zaopatrz się w kartę z interfejsem Serial ATA. Dyski SATA podłącza się cieńszymi kablami, a ponadto nie wymagają ustawiania zworek.
Zamiast karty rozszerzającej możesz nabyć płytę główną oferującą stosowne złącza, aczkolwiek trudniej ją zamontować niż kartę (tę wystarczy wsunąć do slotu na płycie głównej). Ponadto nowa płyta zobowiązuje zazwyczaj do kupienia odpowiedniego procesora i pamięci.
Jak ją przeprowadzić?
Różnice cen markowych modeli kart rozszerzeń i urządzeń nieznanych producentów są znaczne. W najbliższym okresie ceny powinny lekko spadać, jednak nie należy oczekiwać dużych obniżek.Informacji, jakimi portami dysponuje komputer, należy szukać w jego instrukcji lub w instrukcji płyty głównej. Jeśli brakuje gniazda do podłączenia określonego sprzętu, kup odpowiednią kartę - rozszerzającą PCI do komputera stacjonarnego bądź PCMCIA do przenośnego. Upewnij się, że udostępnia interfejs, którego potrzebujesz, np. FireWire lub USB 2.0. Karty Serial ATA są dostępne wyłącznie w formacie PCI, więc nie uda ci się wyposażyć swojego notebooka w ten interfejs.
W wypadku komputera stacjonarnego nie ma obawy, że karta okaże się niekompatybilna. Nawet bardzo stare pecety dysponują szyną PCI i stosownymi gniazdami (slotami). Chcąc wyposażyć notebook w kartę rozszerzającą PCMCIA, sprawdź, czy obsługuje magistralę CardBus (sprawdź w instrukcji obsługi), bo w przeciwnym razie okaże się bezużyteczna.
Porady praktyczne
Jeśli urządzenie peryferyjne podłączane do peceta przez port USB lub FireWire jest wyposażone we własne źródło zasilania, musisz zadbać o to, aby przy pierwszym włączeniu system prawidłowo wykrył nowy sprzęt i zainstalował właściwe sterowniki.
Twarde dyski Serial ATA wymagają specjalnego złącza zasilającego, jednak przeważnie producent dołącza odpowiednią przejściówkę. Za jej pomocą bez problemu podłączysz dysk do kabla, który prowadzi do zasilacza.
Korzystając z Windows XP, nie musisz doinstalowywać sterowników portu USB 2.0. Wcześniejsze wersje środowiska Windows wymagają sterownika dołączonego przez producenta karty.
 Advance 2993 FireWire - karta PCI z dwoma zewnętrznymi i jednym wewnętrznym złączem FireWire. Jest również model kombi, który oprócz interfejsu FireWire oferuje porty USB 2.0. |  .
Promise Fasttrak S150 TX2plus - dzięki dwóm portom Serial ATA i jednemu interfejsowi Ultra-DMA/133 możesz podłączyć do tej karty PCI aż cztery twarde dyski. Na dodatek można je połączyć w wielodyskowy system RAID 0 i/albo RAID 1. |
Jeśli wyposażasz komputer z Windows Me, 2000 lub XP w kartę z interfejsem FireWire, nie musisz się martwić o zewnętrzne sterowniki - system operacyjny udostępnia we własnym zakresie stosowne oprogramowanie. W Windows 98SE trzeba koniecznie zainstalować łatę, którą znajdziesz w artykule 242975 Bazy Wiedzy Microsoftu (
http://support.microsoft.com/kb/242975/ ).
Natomiast do zainstalowania karty Serial ATA potrzeba we wszystkich edycjach Windows sterowników dostarczonych przez producenta.
Jak konfigurować?
- Jeśli po zamontowaniu karta nie pojawia się w Menedżerze urządzeń lub jest w nim opatrzona żółtym kółkiem z czarnym wykrzyknikiem, włóż ją do innego slotu na płycie głównej.
- Większość urządzeń peryferyjnych USB wymaga własnego źródła zasilania. Interfejs USB daje im do dyspozycji maksymalnie 500 mW. To stanowczo za mało dla drukarki czy nagrywarki.
- W wypadku interfejsu FireWire trzeba się zaopatrzyć we właściwy kabel. Karty rozszerzeń są wyposażone w sześciostykowe gniazdo, podczas gdy większość urządzeń ma czterostykowe złącza.
- Podłączone do notebooka urządzenia FireWire wymagają własnego źródła zasilania. Komputery przenośne nie zapewniają natężenia prądu umożliwiającego ich funkcjonowanie.
- Jeśli brakuje ci w notebooku więcej niż jednego interfejsu, zamiast kart PCMCIA kup stację dokującą USB.
YUMI pozwala na łatwe tworzenie samostartujących pendrive'ów. Można na nich umieszczać...
