Komputerowa filmoteka

Masz komputer? Wykorzystaj go jako telewizor i domowy magnetowid. Naprawdę nie jest to trudne. Ponadto opisujemy, jak nagrać cenne pliki na krążki DVD, gdy twardy dysk będzie pękał w szwach od nadmiaru zarejestrowanych filmów.

W najlepszym wypadku wystarczy kliknąć plik wideo, aby zainicjować projekcję filmu. Programem do nagrywania skopiujesz wybrane audycje na płyty DVD i będziesz mógł cieszyć się nimi na ekranie telewizora bądź monitora. Tyle teoria. W praktyce nie wszystko idzie jak z płatka. Gdy chcesz obejrzeć film, w oknie odtwarzacza niekiedy widać wielką czarną plamę. Ewentualnie obraz pokazywany jest poprawnie, ale bez dźwięku. Czasami zdarza się, że odtwarzacz nie czyta płyty.

W poniższym artykule objaśniamy, jak przygotować do odtworzenia każdy film, wypalając go na krążku DVD. Materiał źródłowy może pochodzić z Internetu, przechwycony przez kartę TV bądź zarejestrowany domową kamerą wideo.

Kodeki - kompresory filmów

Do odtworzenia konkretnego filmu potrzebny jest odpowiedni kodek (patrz dalej). Jeśli filmu nie można odtworzyć lub w trakcie projekcji występują jakieś błędy bądź zniekształcenia obrazu i/lub dźwięku, powinieneś sprawdzić, czy w systemie jest zainstalowany stosowny kodek. Nawet jeśli film jest wyświetlany prawidłowo, warto dokładnie zbadać format pliku. Dzięki temu ułatwisz sobie późniejszy dobór właściwego formatu nagrywania.

Ustal typ zastosowanego kodeka. Kodeki (nazwa pochodzi od koder/dekoder) są odpowiedzialne za kompresję materiału wideo. Z reguły występują w dwóch wersjach - jedna służy do konwertowania, druga zaś do odtwarzania przygotowanego w ten sposób filmu. Drugi z wymienionych wariantów jest zazwyczaj dostępny do bezpłatnego pobrania z Internetu. Ich twórcom zależy przecież, aby materiały w ich formacie rozpowszechniały się na dużą skalę i mogły być oglądane przez możliwie wielką widownię. Kodeki te scalają się z systemem Windows i od momentu zainstalowania są do dyspozycji wszystkich aplikacji. Tymczasem wariant kodeka umożliwiający konwertowanie filmów jest przeważnie płatny i dostępny najczęściej w połączeniu ze specjalistycznym oprogramowaniem wideo. Pozostałe aplikacje zainstalowane w systemie nie mogą korzystać z kodeków tego rodzaju.

Formaty - od AVI po WMV

Czasami już po rozszerzeniu nazwy pliku widać, jakim kodekiem został skompresowany. W innych typ użytego kodeka możesz ustalić za pomocą specjalnych narzędzi. W tabeli zamieszczamy zestawienie najbardziej popularnych plików wideo i stosownych kodeków.

Pliki AVI Większość filmów oferowanych bezpłatnie w Internecie jest opatrzonych rozszerzeniem .avi (Audio Video Interleaved). Samo rozszerzenie zdradza niewiele informacji o typie filmu. Format, z którym masz do czynienia, pełni jedynie funkcję swoistego "pojemnika" na dane audio i wideo, który może zawierać pliki o różnych właściwościach. Aby dowiedzieć się, jakie kodeki zostały użyte do skompresowania wizji i fonii, zbadaj plik AVI, korzystając z bezpłatnego programu GSpot (dostępny pod adresem: http://www.headbands.com/gspot , środowiska: Windows 95/98/Me/NT4/2000/XP, rozmiar pliku: 221 KB).

Najpierw otwórz żądany plik wideo, klikając menu File | Open. Po prawej stronie pojawią się kolejno nazwy kodeków zastosowanych do kompresji sygnałów audio i wideo. Jeśli w systemie jest zainstalowany kompatybilny kodek, GSpot poda jego nazwę w rubryce Stat. A jeżeli brakuje tej informacji, system nie dysponuje odpowiednim kodekiem. Z pliku wideo program odczyta czteroznakowy kod 4CC. Za jego pomocą znajdziesz właściwy kodek w Internecie i zainstalujesz go.

Poszukiwanie kodeka Pod adresem http://www.fourcc.org/codecs.php wyszczególniono ponad 300 kodeków. Są posortowane według przypisanych im kodów 4CC. Najczęściej witryna podaje adres, pod którym można znaleźć stosowny kodek. Alternatywnie można poszukać go w witrynie http://www.free-codecs.com .

Użytkownicy, którzy często pobierają i odtwarzają filmy w formacie AVI, powinni zaopatrzyć się w tzw. codec-pack, czyli pakiet zawierający najpopularniejsze kompresory i dekompresory danych audio i wideo. Bardziej szczegółowe informacje na ten temat zamieszczamy w ramce "Komputer multimedialny a kodeki". Podobny zestaw zaleca się zainstalować również w razie problemów z odtwarzaniem ścieżki dźwiękowej filmu. W jego skład wchodzą nieodzowne kodeki audio.

Pliki MPEG Filmy zapisane w formacie MPEG są oznaczone przeważnie rozszerzeniem .mpg, .mpeg lub .vob. Więcej informacji na ten temat znajdziesz w ramce "Formaty filmów i kodeki". Pliki te są zakodowane w standardzie MPEG-1 lub MPEG-2. Filmy w pierwszym z wymienionych formatów nie sprawiają żadnych problemów, bo wymagany kodek wchodzi w skład systemu Windows (począwszy od Windows 98). Natomiast odtwarzanie filmów MPEG-2 (format ten jest stosowany m.in. na płytach DVD) tylko przy użyciu standardowych narzędzi wchodzących w skład środowiska Windows nie jest możliwe. Odpowiedni kodek otrzymasz, kupując program do odtwarzania filmów DVD - np. PowerDVD (wersja demonstracyjna: http://www.gocyberlink.com ), Nero ShowTime (składnik pakietu Nero w wersji 6 i nowszych, informacje: http://www.alstor.com.pl , wersja demonstracyjna: http://www.nero.com ). Bezpłatnie są oferowane Stinky's MPEG-2 Codec (dostępny pod adresem: http://www.free-codecs.com/download/Stinky_MPEG_2_Codec.htm , środowiska: Windows 98/Me/2000/XP, rozmiar pliku: 100 KB) i K-Lite Codec Pack (dostępny pod adresem: http://www.codecguide.com/download_mega.htm , środowiska: Windows 98/Me/2000/XP, rozmiar pliku: 34 MB).

Pozostałe formaty Za plikami wideo o rozszerzeniach .divx, .mov, .rm i .wmv kryją się jednoznaczne formaty. Zupełnie inaczej jest z rozszerzeniem .mp4, które - podobnie jak .avi - oznacza zasobnik na dane audio/wideo różnego typu. Format MP4 jest stosowany m.in. przez firmę Apple, która koduje w nim nie tylko filmy, lecz również zwyczajne pliki dźwiękowe (iPod). Pliki MP4 tworzy również program konwertujący Nero Recode (patrz punkt "Cztery filmy i krążek").

Tabela w ramce "Formaty filmów i kodeki" podpowie ci, jaki kodek potrzebny jest do odtwarzania poszczególnych typów filmów. Kodeki wielu formatów są zawarte bezpośrednio w programach odtwarzających, pozostałe trzeba zainstalować we własnym zakresie (patrz wyżej).

Właściwy format nagrywania

Witryna www.fourcc.org wyszczególnia ponad 300 kodeków.Rodzaj formatu nagrywania, który powinieneś wybrać, zależy od tego, w jakich urządzeniach masz zamiar odtwarzać film.

Odtwarzanie za pomocą komputera Jeśli płyta DVD ma być odtwarzana tylko w pececie, nie trzeba konwertować filmu. W końcu jest już tam zainstalowany wymagany kodek. Wystarczy wskazać kompilację danych w programie nagrywającym, a potem umieścić w niej żądany plik i zainicjować wypalanie.

Jeżeli film został skompresowany kodekiem, który domyślnie nie wchodzi w skład środowiska Windows, umieść plik instalacyjny tego kodeka na nagrywanej płycie. Dzięki temu będziesz mógł bez problemu odtworzyć film w innych komputerach. A gdy czeka cię konieczność ponownego zainstalowania systemu, nie będziesz musiał szukać kodeka w Internecie.

Odtwarzacze stacjonarne Jeśli chcesz mieć możliwość odtwarzania filmu na telewizorze za pośrednictwem odtwarzacza stacjonarnego, musisz zadecydować, czy ma być zgodny ze wszystkimi, czy tylko z wybranymi modelami. Obecnie jest na rynku wiele odtwarzaczy, które radzą sobie z filmami np. w popularnym formacie DivX. Listę obsługiwanych formatów znajdziesz w instrukcji obsługi dołączonej do odtwarzacza. Urządzenia tego typu akceptują nie tylko filmy nagrane jako kompilacje DVD-Video, lecz również standardowe kompilacje danych. Jeśli odtwarzacz potrafi odtwarzać twoje filmy AVI, najszybszy i najwygodniejszy sposób polega na nagraniu filmu jako kompilacji danych.

Jeżeli jednak przykładasz dużą wagę do tego, aby film można było oglądać w każdym odtwarzaczu, musisz nagrać płytę jako DVD-Video.

Authoring płyt DVD

Program GSpot podpowie ci, jakich kodeków użyto do sporządzenia danego filmu. Dzięki temu będziesz mógł je pobrać i zainstalować w swoim systemie.Korzystając z oprogramowania do tzw. authoringu, utworzysz krążek DVD zgodny z wymaganymi standardami. Pomoże ci skonwertować film na format MPEG-2 i sporządzi gotowe do nagrania pliki VOB. Sporadycznie musisz udostępnić kodek do wczytania plików wideo. Większość programów tego typu umożliwia także wstawianie znaczników początku/końca rozdziału i tworzenie menu nawigacyjnego. Pokaźne zestawienie komercyjnych edytorów wideo przeznaczonych do zastosowań domowych (zdecydowana większość dysponuje funkcją authoringu) zamieściliśmy w artykule "Wojna na wideo" (PCWK 7/2006, str. 116).

Bezpłatna alternatywa Darmowym programem do authoringu DVD jest The FilmMachine (dostępny pod adresem: http://members.home.nl/thefilmmachine , środowiska: Windows 98/Me/2000/XP, rozmiar pliku: 16 MB). Potrafi m.in. przekształcać pliki AVI i MP4 na format stosowany w krążkach DVD. Należy jednak zaznaczyć, że w wypadku niektórych filmów, okazuje się bezradny. Na przykład gdy plik AVI ma inną liczbę klatek na sekundę niż standardowe 25 (system PAL) lub 29,97, The FilmMachine odmawia posłuszeństwa. Mimo to sprawdza się w standardowych zastosowaniach. A oto sposób przygotowania płyty DVD:

1. Uruchom program The FilmMa
chine i kliknij Open/Add Avi files. Wskaż jeden lub więcej plików AVI, po czym potwierdź przyciskiem Next. Zaznacz opcje Mpeg2 (DVD or SVCD) i QuEnc (beta). Następnie wybierz język strumienia audio w rubryce Audio language. W rubryce Default output folder ustaw katalog docelowy, w którym mają być umieszczone pliki filmu. Oprócz tego zaznacz pole wyboru Edit Avisynthscript file.

2. Po kolejnym kliknięciu przycisku Next trzeba ustawić wartość parametru CD

Size, czyli pojemność płyty. Najczęściej stosowaną opcją jest DVD (DVD-5 4,7 GB). Jeśli film nie zmieści się na jednym nośniku CD/DVD, program poda liczbę płyt w polu CD Count. Jeśli w twoim systemie jest zainstalowany pakiet Nero (w wersji 6.3.1.15 lub nowszej), możesz zainicjować nagrywanie bezpośrednio z poziomu programu The FilmMachine. Ustawień należy dokonać w rubryce DVD Burning.

3. Ponownie kliknij przycisk Next. Teraz możesz podać pliki zawierające napisy z polską wersją językową.

4. Gdy jeszcze raz klikniesz Next, dostaniesz się na ostatnią stronę kreatora. Skorzystaj z funkcji Create DVD-Menu, aby utworzyć proste menu nawigacyjne.

5. W dalszej kolejności kliknij Options. Wybierz opcję Quenc na karcie Encoders. Domyślnie są tu zaznaczone wszystkie trzy pola wyboru, aby zapewnić najwyższą możliwą jakość obrazu. Jeśli usuniesz np. zaznaczenie pola

2 Pass Encoding, konwersja zostanie przeprowadzona dwa razy szybciej, jednak ucierpi na tym jakość filmu. Następnie wybierz OK.

6. Na koniec kliknij przycisk Make DVD. Na ekranie pojawi się okno edytora tekstowego z wczytanym skryptem konwertowania. Zazwyczaj nie trzeba nanosić tu żadnych poprawek. Gdy program upora się z powierzonym mu zadaniem, w folderze docelowym znajdą się skonwertowane pliki z wyodrębnioną wizją i fonią (wizja: .M2V, fonia: .MP2). Potem możesz usunąć z dysku te pliki tymczasowe. W obrębie folderu DVD zostanie umieszczony pusty podfolder Audio_TS i Video_TS zawierający pliki VOB do nagrania na krążek DVD.