Jak kupować aparat kompaktowy

Na co należy zwracać szczególną uwagę? Czy najważniejsza jest wyraźnie prezentowana na obudowie cyfrówki liczba oznaczająca rozdzielczość matrycy czy może liczba określająca rozpiętość ogniskowej? Obie są istotne, ale wbrew pozorom nie jest tak, że im większa liczba megapikseli czy "iksów" określających możliwości zoomu tym lepiej.

Po pierwsze nie zawsze potrzebujemy bardzo dużej rozdzielczości i możliwości silnego zbliżania fotografowanego motywu, po drugie zbyt "dobre" na pierwszy rzut oka parametry techniczne paradoksalnie mogą przyczyniać się nie do poprawy a pogorszenia jakości rejestrowanego obrazu.

Podczas używania aparatu znacznie ważniejsza od rozdzielczości czy krotności zoomu może okazać się wielkość i kształt obudowy oraz rozmieszczenie na niej najważniejszych przycisków, kół i dźwigni. Wybierając aparat warto wziąć pod uwagę także funkcjonalność - niektórym przyda się wbudowany do cyfrówki odbiornik GPS czy moduł WiFi. Dla miłośników ruchomego obrazu przydatny będzie także tryb wideo pozwalający na rejestrację filmów w rozdzielczości HD.

Wybierając aparat dla siebie warto też odpowiedzieć na kilka pytań. Co i w jakich okolicznościach będziesz najczęściej fotografować: czy często podróżujesz czy raczej fotografujesz głównie w domu? Co będziesz robić ze zdjęciami - chcesz je oglądać na ekranie komputera, telewizora HD czy drukować i umieszczać w albumie lub na ścianie?

Nie ma aparatu dobrego na każdą okazję. Model z dużym zoomem świetnie sprawdzi się do fotografowania dziko żyjących zwierząt, ale zdecydowanie nie przypadnie do gustu dziewczynie, która chce nosić cyfrówkę zawsze przy sobie w torebce. Aparat z wbudowanym GPS-em przyda się osobom dużo podróżującym lub tym, dla których istotna jest informacja gdzie zdjęcie zostało wykonane (na przykład agentom zajmujących się wyceną i sprzedażą nieruchomości). Jeśli zaś ktoś fotografuje głównie w swoim domu czy jakichkolwiek innych wnętrzach, GPS w aparacie będzie zbyteczny.

Matryca: Rozdzielczość

Aparat kompaktowy typu superzoom jest na ogół znacznie większy od innych cyfrówekOd czasu, kiedy pojawiały się pierwsze masowo wprowadzane na rynek modele aparatów najistotniejszym z marketingowego punktu widzenia parametrem jest rozdzielczość matrycy. W świadomości wielu konsumentów im więcej pikseli ma zastosowana w danym aparacie matryca tym lepiej. O ile w dobie aparatów z przetwornikiem o rozdzielczości 2 czy 3 milionów pikseli rozdzielczość miała dość istotne znaczenia, to w czasie gdy stosuje się sensory ośmio czy dwunastomilionowe nie ma to już większego znaczenia. Mało kto bowiem powiększa swoje zdjęcia do takich rozmiarów, by móc w pełni wykorzystać potencjał matrycy. Na przykład aparat z przetwornikiem 12 milionów pikseli rejestruje zdjęcia, które można w dobrej jakości (300dpi) wydrukować w wymiarach 33,9 x 25,4 cm czyli wykonać powiększenia wyraźnie większe od formatu A4.

Jedna z najcieńszych cyfrówek kompaktowych, którą wygodnie nosić w kieszeni. Aparaty tego typu nie dysponują ani dużą liczbą przycisków, ani możliością ustawiania wielu parametrówPonieważ ludzie chcą dużo megapikseli, dostają je, czy są im potrzebne czy nie. Co jednak za dużo, to nie zdrowo - zbyt duża ilość fotokomórek ścieśnionych na maleńkiej matrycy (w porównaniu z klatką małoobrazkowego slajdu czy negatywu) jest często powodem nie poprawy, a pogorszenia jakości rejestrowanego obrazu. Aby móc na małej powierzchni matrycy zmieścić dużo fotokomórek, konstruktorzy zmuszeni są do ich zmniejszania. Mniejsze fotokomórki wykazują niższą czułość, co powoduje pewne przykre następstwa - zdjęcia mają gorszą dynamikę (w cieniach nie będą widoczne szczegóły) i wyższe szumy (pojawi się kolorowa "kasza").

Wybór aparatu kompaktowego, wyposażonego w matrycę o bardzo dużej rozdzielczości nie zawsze zatem przyniesie same korzyści. Użytkownikowi, który nie zamierza powiększać swoich zdjęć drukując je w formacie większym niż A4 czy A3 wystarczy cyfrówką z matryca 6 czy 8 MP.

Podsumowanie: Wbrew powszechnie panującej opinii duża rozdzielczość matrycy nie musi pozytywnie wpływać na jakość zdjęć. Często zdarza się być nawet odwrotnie.

Matryca: Wielkość

Wybierając aparat należy zwrócić większą uwagę nie tyle na rozdzielczość matrycy, co jej fizyczną wielkość. Tu zasada jest prosta: im większa matryca tym lepiej. Powierzchnia stosowanych w kompaktowych aparatach cyfrowych przetworników jest określana dość nietypowo. Producenci nie podają wymiarów matrycy (mam na myśli długości boków), lecz wartość wyrażoną w calach - najczęściej występują ułamki: 1/2,3, 1/1,8 czy 1/1,7. Na pierwszy rzut oka może się wydawać, że podawane przez producenta liczby określają długość przekątnej matrycy. Tak jednak nie jest - wartość charakteryzuje średnicę, ale nie matrycy tylko koła, w którym się ona mieści. Matryca nie jest jednak prostokątem wpisanym w to koło. Jest mniejsza - jej średnica stanowi mniej więcej 2/3 średnicy wspomnianego koła. Jeśli w aparacie zastosowano matrycę, której wielkość określona jest jako 1/1,7 cala (czyli około 14,9 mm), przekątna matrycy może wynosić około 10 mm.

Podsumowanie: Wielkość matrycy ma dużo większe znaczenie niż rozdzielczość. Wybieraj aparaty z jak największymi matrycami.

Matryca: CMOS czy CCD

Od wielu lat w aparatach cyfrowych stosuje się dwa rodzaje matryc: CCD oraz CMOS. Na temat różnic tych dwóch technologii pisaliśmy w artykule (link do zarchiwizowanego artykułu "wiwisekcja cyfrówki" z Zooma - Wiosna 2009) poświęconym budowie aparatu cyfrowego. Wybierając aparat kompaktowy w zdecydowanej większości przypadków spotkasz się z modelami wykorzystującymi matrycę typu CCD. W czasie powstawania tego poradnika (lipiec 2009) tylko nieliczne modele kompaktów dysponują sensorami CMOS. Przy wyborze modelu, gdzie należy brać pod uwagę wiele ważnych kryteriów trudno polecać jeden z kilku aparatów dysponujących akurat tym rodzajem sensora.

Odwzorowanie prawidłoweWarto jednak zwrócić uwagę na pewną właściwość aparatów z matrycą CMOS. Ze względu na to, że ten typ matrycy pozwala na bardzo szybkie sczytywanie danych, możliwe jest zastosowanie dwóch oryginalnych i przydatnych funkcji: trybu bardzo szybkiej migawki - aparat w ciągu sekundy może zarejestrować nawet 60 ujęć oraz trybu filmowania w zwolnionym tempie. Ten ostatni pozwala to na bardzo dokładne (aparat rejestruje nawet kilkaset ujęć na sekundę) odwzorowanie ruchu, co może być przydatne osobom uprawiającym sport i chcącym analizować popełniane przez siebie a niewidoczne w czasie rzeczywistym błędy.

Podsumowanie: W aparatach kompaktowych wykorzystuje się głównie matryce CCD. Tylko kilka modeli wykorzystuje inny typ sensora.

Optyka: Zoom

Dystorsja beczkowaDrugim parametrem, który producenci cyfrówek zachęcają do zakupu swojego produktu jest tak zwana krotność zoomu czyli zakres ogniskowej zastosowanego w aparacie obiektywu. Podobnie jak w przypadku rozdzielczości matrycy, na pierwsze wrażenie jest takie: im większa liczba, a właściwie mnożnik określający zoom (np. 10, 15 czy 20x) tym lepiej. I tak i nie. Z jednej strony możliwość fotografowania bardzo różnych planów bez konieczności ruszania się z miejsca jest kusząca, bo znacznie poszerza możliwości fotografowania. Z drugiej strony należy pamiętać, że im szerszy zakres ogniskowej tym na ogół gorsza jakość obrazu. Wraz z przyrostem "iksów" zoomu często pogarsza się ostrość oraz odwzorowanie geometryczne. Fotografowany motyw, w zależności od ustawionej ogniskowej, może zostać zdeformowany na dwa sposoby - "beczkowo"(jeśli w kadrze znajduje się prostokąt może przybrać kształt beczki) lub "poduszkowo" (analogicznie prostokąt zostanie odwzorowany w kształcie poduszki).

Dystorsja poduszkowaNa ilustracjach przedstawiamy obie wady odwzorowania geometrycznego, jakie często spotyka się w aparatach cyfrowych wyposażonych w obiektyw z "dużym" zoomem.

Duży zakres ogniskowej może powodować także inne defekty obrazu - często zdarza się, że na zdjęciach pojawiają się różnokolorowe obwódki na kontrastowych krawędziach sfotografowanych motywów. Jest za nie odpowiedzialna wada optyczna zwana aberracją chromatyczną (powstająca w wyniku rozszczepienia światła). Zjawisko to pojawia się także w obiektywach z "małym" zoomem (2 czy 3x), jednak na ogół jest słabiej widoczne i mniej przeszkadza niż w superzoomach.

Podsumowanie: Duża rozpiętość ogiskowej zwiększa co prawda możliwości aparatu, ale też może być przyczyną spadku jakości obrazu.