Prawidłowa konfiguracja BIOS - jak to zrobić?

Znajomość opcji BIOS-u przydaje się nie tylko amatorom przetaktowywania. Gdy sa właściwie ustawione, komputer pracuje stabilniej, wydajniej, sprawia mniej problemów, a nawet zużywa mniej prądu i mniej hałasuje. Przedstawiamy najważniejsze oraz mniej znane opcje BIOS-u i wskazujemy ich optymalne lub zalecanie ustawienia.

Większość producentów stosuje własne sposoby rozmieszczenia poszczególnych opcji BIOS-u i ich ustawienia. Na potrzeby naszego poradnika wykorzystaliśmy płytę Gigabyte GA-P55A-UD6, która dysponuje bardzo rozbudowanym, przejrzyście zaprojektowanym BIOS-em z dużą liczbą opcji i szerokimi zakresami ustawień oraz wieloma informacjami dodatkowymi. Oczywiście wszystkie poniższe porady da się bez problemu zastosować w BIOS-ach innych producentów, mogą wystąpić tylko pewne różnice w nazewnictwie, rozmieszczeniu i zakresach ustawień opcji.

1. Wejście do BIOS-u

Kliknij, aby powiększyć Przede wszystkim trzeba znaleźć sposób na dostanie się do BIOS-u. Po włączeniu komputer wyświetla obraz powitalny. Mogą to być takie informacje, jak na rys. 1 lub też logo przygotowane przez firmę. Jeśli w tym czasie wciśniesz klawisz Pause, będziesz mógł zapoznać się z wyświetlonymi komunikatami. W tej chwili najistotniejsze będą widoczne zdjęciu u dołu. Widać, że w wypadku tej płyty głównej dostaniesz się do BIOS-u po naciśnięciu klawisza [Del] (<DEL> :BIOS Setup). Jest to typowe dla ogromnej większości płyt, choć zdarzają się wyjątki. W niektórych modelach dostęp do BIOS-u otwierają klawisze [F1], [F2] bądź [F10].

Zobacz również:



2. Ustawienia czasu i rozpoznanie napędów

Kliknij, aby powiększyć Opcje są zazwyczaj podzielone na logiczne grupy (karty) w zależności od przeznaczenia (rys. 2). Kładziemy nacisk na słowo "zazwyczaj", wciąż bowiem zdarzają się BIOS-y rażące bałaganem i brakiem logiki. Jednakże w wypadku płyty Gigabyte porządek jest wzorowy.

Czas, datę oraz dostępność kanałów do napędów ustawiamy na karcie Standard CMOS Features (rys. 3). Dla każdego kanału (IDE Channel) masz do wyboru trzy opcje (wybiera się je z rozwijanego menu po prawej, między nawiasami kwadratowymi []): Auto, Manual, None. Początkowo wszędzie powinno być ustawione Auto. Po włączeniu komputera podłączone napędy zostaną rozpoznane automatycznie. Jeśli chcesz przyspieszyć start maszyny, to w następnej kolejności wszystkie niewykorzystanie kanały ustaw na None.

Kliknij, aby powiększyć W efekcie startujący komputer zajmie się wyłącznie podłączonymi napędami i nie będzie tracił czasu na wykrywanie kolejnych.

Na samym dole widać opcję Drive A, oznaczającą stację dyskietek. Prawdopodobnie nie masz jej w swoim komputerze (te napędy zostały zastąpione pamięciami USB), więc również tutaj ustaw opcję None.

3. Bootowanie, czyli uruchamianie komputera

Kliknij, aby powiększyćBootowaniem, czyli podstawowym startem komputera (jeszcze przed załadowaniem systemu operacyjnego), zawiadują opcje z karty Advanced BIOS Features (rys. 4).
Jeżeli w komputerze masz zainstalowane dwa lub więcej dysków, wówczas dzięki opcji Hard Disk Boot Priority wskażesz, na którym z nich w pierwszej kolejności ma być poszukiwany system operacyjny.

Opcja Quick Boot wyłącza szczegółowe testy sprzętowe podczas startu komputera. Jeśli tylko nie masz z nim żadnych kłopotów, powinna być uaktywniona.

Trzy kolejne opcje - First Boot Device, Second Boot Device i Third Boot Device - pozwalają ustalić, z jakiego typu napędów w pierwszej kolejności ma być podjęta próba ładowania systemu operacyjnego. Jeśli jest on zainstalowany na twardym dysku, w pierwszej z nich ustaw wartość Hard Disk (rys. 5). Podczas ładowania systemu z napędu optycznego wybierasz oczywiście opcję CDROM. Taka sama jest funkcja klawisza F12, ale jego wciśnięcie podczas startu powoduje tylko jednorazowe uruchomienie komputera z napędu optycznego, natomiast w BIOS-ie ustawiasz taki sposób bootowania na stałe (aż do zmiany).

Kliknij, aby powiększyćPozostałe ważne opcje z tej karty:
  • HDD S.M.A.R.T. Capability - włącza testy twardego dysku (jeśli nie sprawia problemów, ustaw ją na Disabled).
  • Limit CPUID Max. to 3 - umożliwia zidentyfikowanie procesora przez system. Opcja ta powinna być nieaktywna w systemach od Windows 2000 w górę, a więc praktycznie we wszystkich nowych komputerach.
  • No-Execute Memory Protect - zabezpiecza przed atakami przepełnienia bufora pamięci.
  • Delay for HDD (Secs) - pozwala BIOS-owi na prawidłowe rozpoznanie starego, wolno działającego twardego dysku. W wypadku wszystkich nowych dysków należy ustawić 0.
  • Backup BIOS Image to HDD - tworzy na twardym dysku kopię BIOS-u, z której można skorzystać, gdy BIOS na płycie ulegnie uszkodzeniu.
  • Full Screen LOGO Show - decyduje o wyświetleniu kolorowego obrazu powitalnego (warto ustawić na Disabled).
  • Init Display First - wskazuje, w którym gnieździe komputer ma w pierwszej kolejności szukać karty graficznej (lub czy ma korzystać ze zintegrowanego układu graficznego). Właściwe jej ustawienie to kolejne przyspieszenie startu komputera.


S.M.A.R.T., czyli skuteczna ochrona danych
Wszystkie współczesne płyty główne umożliwiają korzystanie z technologii S.M.A.R.T. (Self-Monitoring, Analysis and Reporting Technology). Jest to system monitorowania i powiadamiania o błędach twardego dysku. Po jego uaktywnieniu twardy dysk na bieżąco sprawdza swój stan. Pozwala to wykryć nieprawidłowości w jego działaniu, a dzięki temu przewidieć awarię i uchronić się przed utratą danych. System sprawdza: temperaturę dysku, sumaryczny czas pracy, liczbę naprawionych błędów ECC, liczbę błędów transmisji, liczbę błędów operacji, liczbę cykli start/stop.

S.M.A.R.T. ma zdefiniowane określone parametry, których przekroczenie uważane jest za krytyczne.
Poza testami w czasie rzeczywistym S.M.A.R.T. może też wykonywać szereg testów w okresach, gdy dysk nie realizuje żadnych poleceń lub operacji. Test podstawowy to Immediate Offline Test. Short Self Test - wykrywa większość problemów, ale trwa nieco dłużej niż offline (około 10 sekund). Extended Self Test to z kolei długi test wykrywający wszystkie problemy, jakie może zdiagnozować S.M.A.R.T. Jest jeszcze tryb Conveyance Self Test - wykrywający uszkodzenia powstałe w czasie transportu.

45 komentarze

Dodaj swój

ach3

11-03-2014 19:44

kiedyś jeden nauczyciel mi mówił że aparaty fotograficzne półautomaty są dla półgłówków a automaty dla...................

janczar

02-03-2014 15:32

Witam, mam takie pytanie, posiadam płytę główną asus p7p55 zaraz po włączeniu, pojawia mi się test usb, i co mam podłączone do usb, jak włączę logo w biosie to mam logo a jak wyłączę logo to mam właśnie test usb jak go wyłączyć proszę o pomoc

janczar

02-03-2014 15:32

Witam, mam takie pytanie, posiadam płytę główną asus p7p55 zaraz po włączeniu, pojawia mi się test usb, i co mam podłączone do usb, jak włączę logo w biosie to mam logo a jak wyłączę logo to mam właśnie test usb jak go wyłączyć proszę o pomoc

nick

04-02-2014 11:40

kliknij

OCamator

26-01-2014 14:19

Artykuł świetny., "bo moja babcia dodaje go do placka." Moja też ! wychodzi zawsze świetny MAKowiec :) a co do do miłośnika jabłek to pozdro... typowe "nie znam się to się wypowiem"

nick..

24-01-2014 16:58

Kliknij żeby dodać komentarz

matros

14-10-2013 17:57

SMART to dane o dysku a nie o danych na dyskach

~delbeta2

06-10-2010 20:03

Ja mam pytanie, czy można do płyty głównej ASUS P5WDG2-WS wgrać jakiś bios aby płyta ta obsłużyła procesory core 2 duo. bo już płyta asus p5wdg2-ws profesional niby identyczna a obsługuje core 2 duo. Czy mozna wgrać bios od pro. lub jakiś inny co obsłuży core 2 duo. Prtoszę o radę oraz możliwe linka do takiego biosu lub jego nazwe. Pozxdrawiam.

nick...

29-10-2012 14:01

Kliknij, żeby dodać komentarz

~ss

24-08-2010 18:39

@max maja maja, niezle sie trzymaja lecz nie trza o tym ludziom mowic bo spartola wszystko i od przybytku funkcji w głowach sie poprzekreca. lepiej dac ustawic date i S.M.A.R.T. thats all folks..:P

~inny Dominik

22-08-2010 12:52

Nazwa BIOS w tym przypadku nie jest właściwa. Skoro ktos podaje konkrety -- czyli nazwe EFI to nie rozumiem dlaczego inni wmawiają mu, że on MUSI mieć BIOS, zamiast poszukać na internecie czegoś więcej na temat wspomnianego hasła. Za start systemu a MACu odpowiada BOOTX pracujący w OPEN FIRMWARE / EFI

nick...

05-07-2011 10:05

You got to push it?this esestnail info that is!

nick...

06-07-2011 13:55

No more s***. All posts of this qauilty from now on

nick...

09-07-2011 04:08

Touchdown! That's a really cool way of ptuitng it!

~max

17-08-2010 10:59

A to płyty Gigabyte''a nie mają już tej cudownej cechy, która u nowych ich posiadaczy zawsze wywołuje uczucie przerażenia? Chodzi mi o CTRL+F1. Bez tego BIOS płyty wygląda jak u taniego Asrock z lat 90-tych.

nick...

05-07-2011 12:47

I feel so much hpaiper now I understand all this. Thanks!

nick...

06-07-2011 13:56

I'll try to put this to good use imeimdtaely.

nick...

08-07-2011 03:41

I'll try to put this to good use imedamitely.

~mister.sa

17-08-2010 08:39

@ ~Koleżka :) Respect, popieram Twe slowa ...

~Koleżka :)

17-08-2010 03:15

"To ktoś jeszcze używa BIOSu?" PC World - kumamy, czy wolisz przez głosnik? Lubimy mieć kontrole nad sprzętem przed włączeniem systemu :) Namawiamy na konfigurowalne BIOS-y producentów kart graficznych :) "Naprawdę żal Wam wydać trochę kasy na porządny komputer i nie męczyć się z jakimś prehistorycznym BIOSem-DOSem" BIOS-em-DOS-em powiadasz? Po co robisz z siebie barana? :) "ciągłym konfigurowaniem" a jednak baran :) "grzebaniem we wnętrznościach" zdecydowanie baran "nieustającymi zawiechami i mułowatością" ewidentnie baran "Nowego Maka Mini można już kupić w <>REKLAMA<> za 3 tysiaki"baran, PC-ta dla małowymagających można kupić za 2 tysiaki i na 10 lat styknie (minimum) "Taki sprzęt starczy Wam na co najmniej pięć lat" leżąc odłogiem :) "a PC i tak musicie modernizować co pół roku lub zmieniać co rok" dwa barany :) "więc to tylko pozorna oszczędność" jak się pracuje to i oszczędzać nie trzeba :)

~fffatman

16-08-2010 22:05

@Gość IP: 79.184.52.238: "3 tysiaki. Taki sprzęt starczy Wam na co najmniej pięć lat" No i ciekawe jak ten sprzęt z nienajnowszą kartą poradzi sobie z wideo za pięć lat.

~Adam

16-08-2010 21:27

Suny też nie mają BIOSu.

~Gość

16-08-2010 19:42

"W przeciwieństwie do Was nie muszę się co chwila martwić o jakieś ustawienia, napięcie, częstotliwość pracy, tryby pracy, włączanie/wyłączanie kontrolerów, tryby emulacji, bo to wszystko robi za mnie mój Mak. " a pranie tez Ci robi Twoj Mak? bo moja babcia dodaje go do placka.

~pawel

16-08-2010 18:42

@AdamKlob ja również sądzę że doradzanie wyłączania SMARTa to kiepski pomysł. Chyba że nie macie cennych danych na dyskach.

~mówiący do zwierząt

16-08-2010 18:22

Gościu @79.184.52.238 W makach firmware jest (bo musi). Że nazywa się inaczej, a nie bios? Za to zmienić cokolwiek w nim trudniej, jeżeli ci się okienka jabolowe nie odpalą. Ale można: [[http://en.wikipedia.org/wiki/Open_Firmware]] Spróbuj. (mam nadzieję, że coś zepsujesz)

~mbq

16-08-2010 17:39

@dominik Intelowskie maki mają EFI zamiast BIOS-a (ale nie było tak od zawsze), ale to nie czyni żadnej różnicy poza zbędnymi bajerami typu niskopoziomowe GUI. @Gość OS X nie uruchamia się na PC-tach przez monopolistyczną politykę Apple''a a nie przez EFI. Jeśli się złamie zabezpieczenia, nie ma problemu.

~dominik

16-08-2010 17:09

@~Gość Nie znam dokładnie architektury komputerów od Apple, ale wydaje mi się, że jak każde posiadają one bios, to, że nie posiadasz do niego dostępu, nie oznacza, że on nie istnieje. Z punktu widzenia software musi być jakaś warstwa, która łączy sprzęt z systemem operacyjnym. Mac OS X jest oparty o BSD, BSD startuje podobnie jak Linux, żeby wystartował bootloader musi pociągnąć kernela, a bootloader jest ciągnięty przez bios, niestety sam się nie wystartuje i sądzę, że komputery od Apple też mają BIOS aka. "coś" co w początkowej fazie startu pośredniczy między właściwym systemem operacyjnym, a sprzętem.

~Gość

16-08-2010 16:06

Co do Maców: No cóż. Jeden woli wywalić kupę kasy na Ferrari, nie wiedząc z której strony jest silnik, a z której bagażnik. Drugi woli starego Mustanga za 1/10 tej kwoty, do którego sam złoży silnik i będzie miał podobne osiągi.

nick...

05-07-2011 23:23

That saves me. Thanks for being so seisnble!

nick...

06-07-2011 14:17

Home run! Great slugging with that awnser!

nick...

09-07-2011 08:24

Didn?t know the forum rules allowed such brlilinat posts.

~Gość

16-08-2010 13:39

@Artek W "Gościu: _każdy_ używa. nawet Ty - supergość z najnowszym na świecie kompem..." Muszę Cię zmartwić. Maki nigdy nie posiadały BIOSu. Obecnie są wyposażone w nowoczesne EFI, dzięki czemu nie możecie uruchomić najbardziej zaawansowanego na świecie systemu operacyjnego na Waszych padakach z BIOSem. W przeciwieństwie do Was nie muszę się co chwila martwić o jakieś ustawienia, napięcie, częstotliwość pracy, tryby pracy, włączanie/wyłączanie kontrolerów, tryby emulacji, bo to wszystko robi za mnie mój Mak. Komputer uruchamia się u mnie w pełni w 20 sekund od naciśnięcia przycisku start. U was tyle trwa wybudzenie z hibernacji. U mnie wybudzenie komputera to chwila. BIOS powstał chyba tylko po to, żeby rozwiązywać problemy, które w innych komputerach nie istnieją.

~zra

16-08-2010 13:06

Taa, jeżeli dysk nie sprawia problemów wyłączamy SMARTA, ale wtedy jeden wrednie wypadnięty bad rozwala nam cały system, jeżeli nie FATa.

~Artek W

16-08-2010 12:44

Gościu: _każdy_ używa. nawet Ty - supergość z najnowszym na świecie kompem...

~Gość

16-08-2010 12:27

To ktoś jeszcze używa BIOSu? Naprawdę żal Wam wydać trochę kasy na porządny komputer i nie męczyć się z jakimś prehistorycznym BIOSem-DOSem, ciągłym konfigurowaniem i grzebaniem we wnętrznościach, nieustającymi zawiechami i mułowatością? Nowego Maka Mini można już kupić w iSpocie za 3 tysiaki. Taki sprzęt starczy Wam na co najmniej pięć lat a PC i tak musicie modernizować co pół roku lub zmieniać co rok, więc to tylko pozorna oszczędność.

nick...

05-07-2011 09:03

That's way the bsteest answer so far!

nick...

06-07-2011 14:05

Never seen a bteter post! ICOCBW

nick...

08-07-2011 07:23

This atrilce went ahead and made my day.

Bios jest domyślnie ustawiony i nie trzeba się na

09-08-2012 21:03

Kliknij, żeby dodać komentarz

AdamKlob

16-08-2010 11:58

Zalecanie wyłączenia SMARTa to porażka - SMART w niczym nie spowalnia dysków, a może zapobiec utracie danych w wypadku awarii.

~moon

16-08-2010 11:13

zgadzam sie z przedmowcami a porownac biosy notbookow to dopiero jest zagadka jak sie do nich wogole dostac szczegolnie compaq hp i to ze ktos pokazuje produkt firmy Gigabyte hmm fajnie na biosie AWARD fakt niezly i producent i bios ale pamietajmy ze nie tylko jest Award ale Phenix i Ami a jeszcze jest bios w ver 1.0 jak i 2.0 ten tu przedstawiony to ver 2.0 czyli ta wersja ktora daje mozliwosci ''zabawy z konfiguracja'' natomiast BIOS''y w ver 1.0 sa tak okrojone w konfiguracji ze niewiele da sie co kolwiek skonfigurowac np Plyty Intela orginalne jak by moj kierownik oznajmil to zrobiona panszczyzna Jak sie chce cos napisac zrobic to profesjonalnie a nie po lebkach :(

~redapple

16-08-2010 10:45

Autor też zapomniał, że biosy różnią się od siebie w większości przypadków i nie można napisać przewodnika uniwersalnego.

nick...

06-07-2011 14:01

And I was just wnoedirng about that too!

nick...

09-07-2011 05:31

Frkanly I think that's absolutely good stuff.

~clipper48

16-08-2010 10:12

Hello! Szanowny autor zapomniał, że oprócz BIOS Award istnieje jeszcze BIOS AMI. :(