Crapware - twój wróg! Jak oczyścić nowy komputer z fabrycznych śmieci

Twój nowy pecet lub notebook ma bardzo wydajny procesor i ogromną pamięć RAM, lecz przeważnie nie widać dużych możliwości sprzętu. Przy pierwszym uruchomieniu urządzenie musi się nieźle namęczyć, zanim na ekranie pojawi się wreszcie pulpit systemu Windows. Większość nowych komputerów jest dostarczanych do klienta z zaciągniętym hamulcem ręcznym. Winę ponoszą liczne dodatki producenta w postaci wersji testowych lub aplikacji reklamowych, z których prawie nikt nie korzysta.

Odinstalowanie niepożądanego oprogramowania pożerającego pamięć i zasoby nie zawsze udaje się z poziomu Panelu sterowania - często pozostają resztki i skutki uboczne. Na dodatek trzeba wykryć, które oprogramowanie jest nieodzowne do poprawnego działania systemu. Nie zawsze jest to proste, bo przeważnie brakuje rozsądnego opisu dołączonych aplikacji.

Po kliknięciu przycisku Run Scan w programie SlimComputer przeskocz na kartę Applications w sekcji Main. Wówczas pojawi się spis znalezionych programów wraz z oceną ich przydatności. Usuń zaznaczenie aplikacji, które chcesz zachować, po czym kliknij przycisk Remove, aby rozpocząć deinstalowanie.Są dwa sposoby pozbywania się reklamowych śmieci z notebooka i z peceta. Na dołączonej płycie znajdziesz program SlimComputer. Za jego pomocą usuniesz niepożądane aplikacje, reklamowe paski narzędzi i skróty do testowych wersji oprogramowania. W tym artykule objaśniamy, jak użyć tego narzędzia do zaprowadzenia porządku w swoim nowym komputerze. Potem możesz usunąć pozostałe resztki, stosując inne programy zamieszczone również w naszym dziale Download (odnośniki do oprogramowania znajdziesz w materiale).

Druga metoda polega na zainstalowaniu od nowa całego systemu Windows. Jednak do większości nowych komputerów nie jest dołączona płyta instalacyjna Windows, trzeba sięgnąć po specjalne sztuczki. W dalszej części materiału objaśniamy, jak wykonać także tę operację.


1. Analiza systemu i usuwanie oprogramowania

Bezpłatne, angielskojęzyczne narzędzie SlimComputer bada oprogramowanie zainstalowane w systemie, podając producenta i zastosowanie poszczególnych aplikacji. Ponadto SlimComputer ocenia, czy należą one do nieodzownych, opcjonalnych czy potencjalnie niepożądanych elementów. Informacje te należy jednak traktować tylko jako propozycje. Narzędzie nie usuwa samo z siebie żadnych elementów z systemu. Musisz samodzielnie zadecydować, które z nich usunąć.

Etap 1. Gdy po raz pierwszy uruchomisz SlimComputer po jego zainstalowaniu, zapyta cię o żądany tryb pracy. Zaleca się wybrać opcję Agressive. Wówczas SlimComputer znajdzie więcej zbędnych programów. Potwierdź, klikając Continue.

Etap 2. Na ekranie startowym SlimComputera są zaznaczone domyślnie wszystkie opcje. Aby uzyskać optymalny wynik wyszukiwania, powinieneś pozostawić te ustawienia. Następnie kliknij przycisk Run Scan.

Etap 3. Gdy analizowanie systemu dobiegnie końca, ujrzysz rezultat w rubryce Main. Na karcie Applications pojawi się lista znalezionych programów. W kolumnie Community Rating ujrzysz stosowne oceny wydane przez internautów. Jeśli słupek kończy się w czerwonym segmencie, wielu użytkowników uznaje ten program za niepożądany. Zielony segment oznacza ocenę Optrional, a więc aplikacja została zaklasyfikowana przez wielu jako przydatna.

Klikając przycisk More Info, uzyskasz bardziej szczegółowe informacje na temat oceny i zastosowań danego programu. Gdy klikniesz przycisk View More Info, SlimComputer wyświetli stronę z ocenami w przeglądarce internetowej.

Etap 4. Gdy wyrobisz sobie zdanie o poszczególnych programach, usuń zaznaczenie tych, które chcesz zachować. Następnie przeskocz kolejno na karty Toolbars, Startup Items i Shortcuts, sprawdź wszystkie wpisy i usuń zaznaczenie przy tych, które mają pozostać.

Gdy się z tym uporasz, kliknij przycisk Remove. Potem przywołuj po kolei programy deinstalacyjne poszczególnych aplikacji i wykonaj czynności wyświetlane na ekranie.


2. Usuwanie programów i usług uruchamiających się automatycznie

Gdy pozbędziesz się niepożądanych aplikacji, sprawdź za pomocą SlimComputera, które programy uruchamiają się samodzielnie wraz z systemem Windows, i czy są uaktywnione zbędne usługi. W tym celu przywołaj raz jeszcze narzędzie SlimComputer i dokonaj ponownej analizy systemu, jak opisaliśmy w etapie 2 poprzedniego punktu.

SlimComputer potrafi także optymalizować inne obszary systemu, np. usługi.Etap 1. Przeskocz do sekcji Optimizer na pasku nawigacyjnym w lewej części okna. Następnie przeskocz na kartę Startup. Są tu wyszczególnione wszystkie programy przywoływane automatycznie podczas rozruchu Windows. W kolumnie Community Rating ujrzysz oceny innych użytkowników. Aby skrócić czas uruchamiania się systemu, powinieneś usunąć niepotrzebne wpisy Autostartu. Zaznacz w tym celu żądane nazwy programów, po czym kliknij przycisk Remove selected.

Etap 2. Na karcie Services możesz wyłączyć zbędne usługi Windows. SlimComputer wyświetla tu tylko te usługi, które można zablokować bez obawy o zakłócenie działania systemu. Usuń zaznaczenie usług, których stanu nie chcesz zmieniać, a następnie kliknij przycisk SuperCharged.

Etap 3. Na koniec przeskocz do rubryki Uninstaller na pasku narzędzi w lewej części okna. W tej sekcji narzędzie SlimComputer oferuje możliwość sprawdzenia wszystkich aplikacji zainstalowanych w systemie. Na liście pojawi się także oprogramowanie, którego brakowało we wcześniejszym spisie (patrz punkt 1, etap 3), bo wielu użytkowników uznaje je za przydatne. Jeśli mimo to chciałbyś usunąć któryś z programów, zaznacz go kliknięciem myszy, po czym kliknij przycisk Uninstall.


3. Stosowanie dodatkowych narzędzi

Podczas usuwania aplikacji SlimComputer jest zdany na ich procedury deinstalacyjne. Tymczasem wiele z nich (dotyczy to zwłaszcza wersji testowych pakietów zabezpieczających i programów antywirusowych) pozostawia mnóstwo śmieci na twardym dysku. W niektórych wypadkach mogą one stwarzać problemy przy instalowaniu innych aplikacji.

Narzędzie AppRemover specjalizuje się w usuwaniu oprogramowania antywirusowego. Zastosuj je po uruchomieniu deinstalatora producenta.Programy antywirusowe. Producenci aplikacji antywirusowych przeważnie zapewniają nieodpłatnie specjalne narzędzia do skutecznego ich usuwania. Znajdziesz je w internetowych witrynach poszczególnych producentów. Najpierw odinstaluj dany program z poziomu SlimComputera. Dopiero potem pobierz odpowiednie narzędzie i uruchom je. Chcąc wykonać dodatkowe badanie u porządkowanie systemu operacyjnego, możesz zastosować program AppRemover.

Wpisy Autostartu. Wprawdzie SlimComputer wykrywa wiele programów uruchamiających się samodzielnie, lecz nie wszystkie. Absolutnym specjalistą w tym zakresie okazuje się bezpłatne narzędzie Microsoftu Autoruns z pakietu Sysinternals Suite. Po uruchomieniu tego programu (nie wymaga instalowania, wystarczy wyodrębnić go ze spakowanego archiwum ZIP) wskaż menu Options, po czym zaznacz pozycje Verify Code Signatures i Hide Windows Entries. Wówczas Autoruns ukryje wpisy nieodzowne do poprawnego działania systemu.

Program Autoruns z pakietu Sysinternals Suite to doskonałe narzędzie do ustalania elementów uruchamiających się samodzielnie wraz z systemem Windows. Użyj go, aby wykryć niepożądane aplikacje.Na karcie Everything pojawią się wykryte wpisy Autostartu. Aby wyłączyć niektóre z nich, wystarczy po prostu usunąć zaznaczenie ich nazw.

Badanie i optymalizowanie rozruchu Windows. Bezpłatnym programem Soluto sprawdzisz, czy na pewno usunąłeś wszystkie elementy spowalniające uruchamianie systemu. Soluto mierzy czas uruchamiania się poszczególnych aplikacji przywoływanych automatycznie. W ten sposób możesz łatwo wykryć i zablokować największych pożeraczy czasu.

Usuwanie pozostałych śmieci. Resztki pozostałe po dotychczasowych porządkach usuniesz za pomocą bezpłatnego programu CCleaner. Potrafi oczyścić system m.in. z niepotrzebnych plików systemowych i przestarzałych skrótów.


4. Tworzenie instalacyjnej płyty Windows

Wiele pecetów i notebooków jest wyposażonych w partycję przywracania. Za jej pośrednictwem można odtworzyć pierwotny stan komputera. Jeśli więc z niej skorzystasz, w systemie znowu znajdzie się niepożądane oprogramowanie, które usunąłeś narzędziem SlimComputer. Zazwyczaj brakuje płyty instalacyjnej Windows, więc nie uda ci się zainstalować ponownie systemu bez wspomnianego balastu. Poniżej opisujemy, jak utworzyć stosowną płytę instalacyjną Windows 7. Wykonanie tych czynności wymaga jednak sporego doświadczenia, więc instrukcja jest przeznaczona tylko dla zaawansowanych użytkowników. Zależnie od konfiguracji twojego sprzętu i oprogramowania mogą wystąpić nieprzewidziane problemy w trakcie wykonywania tej operacji. Wówczas musisz poszukać pomocy na stronie producenta narzędzia RT Seven Lite.

Chcąc utworzyć startową płytę instalacyjną Windows 7 programem RT 7 Lite, zaznacz opcję Direct Burn w polu listy Mode. Następnie włóż pusty nośnik do napędu i wybierz go w polu listy Device. Gdy potwierdzisz przyciskiem Direct Burn, narzędzie rozpocznie nagrywanie plików instalacyjnych.Etap 1. Najpierw musisz zdobyć obraz systemu Windows 7. Możesz np. pożyczyć płytę od kolegi lub pobrać plik ISO z Internetu. Pamiętaj, że musisz mieć licencję do używania danej wersji systemu i nie wolno ci korzystać z udostępnianych w Internecie narzędzi do omijania zabezpieczeń przed nielegalnym używaniem Windows.

Etap 2. Zainstaluj program RT Seven Lite. Kliknij przycisk Browse i wskaż polecenie Select ISO file. Podaj lokalizację obrazu ISO. Po kliknięciu przycisku Extract path wybierz folder, w którym RT Seven Lite zapisze pliki instalacyjne systemu. W razie potrzeby utworzysz nowy folder przyciskiem w lewym dolnym narożniku okna. Potwierdź przyciskiem OK.

Po pewnym czasie pojawi się okno, w którym należy wybrać wersję systemu Windows 7, np. Windows 7 Home Premium 32 bity. Zaczekaj, aż narzędzie RT Seven Lite przygotuje pliki do utworzenia płyty instalacyjnej Windows.

Etap 3. Odwiedź internetową witrynę producenta swojego peceta lub notebooka i pobierz wszystkie sterowniki i programy nieodzowne do poprawnego działania komputera. Następnie przeskocz do folderu, który w poprzednim etapie podałeś jako folder docelowy plików instalacyjnych. Ujrzysz w nim strukturę folderów płyty instalacyjnej Windows 7. Utwórz tu nowy folder, np. o nazwie Software, po czym rozpakuj do niego pliki pobrane z witryny producenta. Możesz użyć do tego celu chociażby bezpłatnego narzędzia archiwizującego 7-Zip.

Etap 4. W folderze zawierającym pliki instalacyjne przeskocz do podfolderu Sources. Otwórz plik ei.cfg w dowolnym edytorze tekstowym, np. Notatniku. Znajdź rubrykę [Channel] i zastąp w niej słowo Retail akronimem OEM. Zapisz zmodyfikowany plik.

Etap 5. Powróć do narzędzia RT Seven Lite i kliknij ikonę Task w lewej części okna. Zaznacz pole wyboru ISO Bootable. Teraz kliknij ikonę ISO-Bootable z lewej strony. Zaznacz opcję Direct Burn w rubryce Mode, po czym wybierz swoją nagrywarkę w polu listy Device. Włóż pusty nośnik do napędu i kliknij przycisk Direct Burn.

Alternatywnie możesz skopiować pliki instalacyjne Windows 7 na pendrive. W tym celu zaznacz opcję USB Bootable w polu listy Mode. Następnie wybierz klucz USB w polu listy Device. Narzędzie RT Seven Lite musi sformatować pendrive. W wyniku tego zostaną utracone wszystkie zgromadzone na nim dane. Jeśli zależy ci na tych plikach, powinieneś skopiować je uprzednio na inny nośnik. Klikając przycisk USB, zainicjujesz proces kopiowania.


5. Ponowne instalowanie systemu Windows 7

Uruchom system z utworzonej w ten sposób płyty instalacyjnej Windows 7 lub z pendrive’a. Gdy na ekranie pojawi się okno Instalowanie systemu Windows, kliknij przycisk Dalej i zainicjuj instalowanie Windows 7. Zaakceptuj postanowienia licencyjne i wybierz instalację niestandardową. W dalszej kolejności wskaż partycję, na której ma zostać zainstalowany system. Podaj tu partycję z obecnym systemem Windows 7.

Jeśli na liście nie ma ani jednej partycji, dostęp do twardego dysku wymaga specjalnego sterownika. Kliknij pole Załaduj sterownik i wybierz odpowiedni plik. Znajdziesz go w folderze, do którego skopiowałeś sterowniki pobierane od producenta w trakcie wykonywania czynności opisanych w punkcie 4 (etap 3).

Zastosuj się do kolejnych wskazówek wyświetlanych przez kreator instalacji. Gdy zapyta cię o klucz produktu, wpisz klucz z naklejki umieszczonej na spodzie notebooka lub jednej ze ścian obudowy peceta.