AMD prześwietlone na wskroś

Wybieramy najlepszą kombinację procesora, chipsetu i pamięci do platformy AMD. W ubiegłym wydaniu PCWK dogłębnym testom poddaliśmy komponenty, z których można złożyć szkielet platformy do procesorów Intela. Teraz przyszedł czas na równie ważnego gracza w tym segmencie - AMD.

Wybieramy najlepszą kombinację procesora, chipsetu i pamięci do platformy AMD. W ubiegłym wydaniu PCWK dogłębnym testom poddaliśmy komponenty, z których można złożyć szkielet platformy do procesorów Intela. Teraz przyszedł czas na równie ważnego gracza w tym segmencie - AMD.

Chipset SiS 748.

Chipset SiS 748.

Chipsetów do procesorów Intela jest na rynku sporo. Ich różnorodność to jednak nic w porównaniu z zalewem produktów przystosowanych do współpracy z układami AMD. Powód jest oczywiście prozaiczny - AMD, w przeciwieństwie do Intela, nie produkuje chipsetów do własnych procesorów. Dodatkowo firma proponuje kooperantom dogodne warunki licencji, a niektóre działania podejmuje wspólnie z nimi na zasadach bezpłatnej współpracy (np. w ramach projektu Hyper Transport). Chipsety do procesorów AMD produkują m.in. SiS, VIA, NVIDIA. Ten ostatni koncern, dominujący na rynku procesorów graficznych, początkowo bardzo ostrożnie, a z czasem niezwykle agresywnie i dynamicznie wkroczył na rynek układów do obsługi procesorów Athlon i Duron. Obecnie wspólnie z VIA jest głównym dostawcą chipsetów do płyt AMD. Najwięcej straciła VIA, która do niedawna była w tym segmencie bezkonkurencyjna. Tylko NVIDIA zaproponowała chipsety pozwalające na dwukanałową obsługę pamięci DDR, a VIA przegapiła szansę i poprzestała na doszlifowywaniu nie najnowocześniejszej pod względem technologicznym linii KT333/400/400A/600. Na szczęście dla nas, konsumentów, VIA znów jest w dobrej formie, o czym przekonaliśmy się, testując płyty nowej generacji do układów AMD Athlon 64. O szczegółach piszemy w dalszej części artykułu.

Po co i dlaczego?

Tak jak miesiąc temu, postanowiliśmy sprawdzić, jakie zmiany powoduje różnorakie połączenie: procesorów, płyt głównych opartych na odmiennych chipsetach oraz różnych rodzajów pamięci.

O ile w przypadku procesorów Intela dość prosto i logicznie można wytłumaczyć zależności związane ze wzrostem wydajności uzyskanym w wyniku zastosowania określonych komponentów, to w przypadku produktów AMD sprawa nie jest tak jednoznaczna. Powodem jest specyfika architektury układów serii Duron i Athlon, a w szczególności szyny EV6, która dysponując ograniczoną przepustowością, długo i skutecznie tłumiła moc szybkich pamięci DDR. Setki testów platform, przeprowadzonych przez naszą redakcję w ciągu kilku lat, wyraźnie pokazały, że procesory AMD pracują najwydajniej, gdy są taktowane z pamięciami w trybie synchronicznym (a więc z identyczną częstotliwością). Gdy na rynku królowały procesory Athlon, pracujące z szyną systemową 133 MHz (układy do modelu Athlon XP 2600+), dostępne były już tanie pamięci DDR 333. Niestety, kupowanie ich nadal miało niewielki sens.

Konfiguracja procesora z szyną 133 MHz i pamięci taktowanej z częstotliwością 166 MHz (efektywnie 333 MHz) była mniej wydajna niż przy zastosowaniu wolniejszych i tańszych, lecz zarazem mniej przyszłościowych pamięci DDR266. To kuriozum trwało do czasu zaprezentowania przez AMD procesora Athlon XP 2600+, pierwszego, który pracował z FSB 333 MHz. Nie minęło jednak wiele czasu i pojawiły się pamięci DDR400, które nie przyspieszały, a wręcz zwalniały procesor przystosowany do pracy z niższą częstotliwością szyny systemowej. AMD, wobec silnej konkurencji Intela, musiało zaprezentować Athlon XP 3200+, osiągający szczytową dla szyny EV6 częstotliwość taktowania 400 MHz. Szybciej już nie będzie, bo potencjał mocy tej architektury został wyczerpany.

Miało być tak szybko...

Architektura procesorów AMD generacji K7 całkowicie różni się od NetBurst, proponowanej przez najgroźniejszego rywala - Intela. Trzeba przyznać, że te dwie koncepcje budowy procesorów mają swoje wady i zalety. Nie raz procesory AMD taktowane z częstotliwością zdecydowanie niższą niż konkurenci pracowały równie wydajnie. Niestety Athlony, w przeciwieństwie do procesorów Pentium 4, nie reagują tak pozytywnie na wzrost przepustowości pamięci uzyskany dzięki stosowaniu szybszych modułów RAM i ich dwukanałowej obsłudze. Oczywiście pewien wzrost prędkości pracy jest widoczny, jednak często nieproporcjonalny do ceny szybszych i droższych komponentów.

Najszybsza konfiguracja procesorów AMD serii Athlon XP to, oczywiście, model 3200+ (FSB 400 MHz) w połączeniu z pamięciami DDR400 pracującymi w trybie dwukanałowym. Aby uzyskać wysoką wydajność, należy wyposażyć swój komputer w płytę opartą na chipsecie NVIDIA nForce2 400 Ultra (modele nForce2 oficjalnie nie obsługują szyny 400 MHz, ale zwykle także poprawnie pracują w tym trybie). Ciekawe wnioski płyną z testów bardzo popularnych procesorów XP 2400+, które pracują z szyną FSB 266 MHz. Nie ma sensu kupować szybszych modułów DDR400. Wydajność procesora w połączeniu z pamięciami DDR333 i DDR400 jest prawie identyczna. Co dziwne, słabiej procesor wypada tylko w przypadku stosowania wolnych modułów DDR266, które z taktowaniem synchronicznym powinny działać najwydajniej. Warto zauważyć, że zależność ta jest widoczna bez względu na wykorzystany podczas testów chipset.

Chipsety w praktyce

SiS 748

Chipset SiS jest układem ciekawym i stosunkowo nowoczesnym. Niektóre jego cechy są nietypowe i nowatorskie, inne zaś rażą niekonsekwencjami. Główną słabością układu jest to, że może pracować wyłącznie z jednokanałowymi pamięciami DDR. Są to, na szczęście, moduły DDR400, które oczywiście mogą współpracować z procesorem wyposażonym w identycznie taktowaną szynę systemową. W chipsecie zastosowano mostek południowy SiS 963L. Jest to jednostka obsługująca takie interfejsy, jak USB 2.0 czy PCI. Jednocześnie układ integruje takie elementy, jak 6-kanałowy kodek audio, modem, kontroler sieci LAN 10/100 Mb oraz kontroler napędów ATA133. Niestety, nie ma tu kontrolera Serial ATA-150. Komunikacja między mostkami odbywa się przy wykorzystaniu firmowej technologii SiS - MuTIOL 1 GB/s. Jak sama nazwa wskazuje, magistrala ma przepustowość 1 GB/s, jest to szyna dwukierunkowa, 16-bitowa, taktowana z częstotliwością 533 MHz. Wyniki płyty wyposażonej w chipset tajwańskiego producenta były najsłabsze w teście. Nie wiąże się to z wyborem płyty firmy ASRock. Wielokrotnie testowaliśmy modele innych producentów oparte na tym samym chipsecie i uzyskaliśmy bardzo zbliżone rezultaty. Różnice pomiędzy najszybszym chipsetem do procesorów AMD K7, nForce2 Ultra 400 a SiS 748 są naprawdę spore. Wystarczy wspomnieć o 50-klatkowej przewadze w "Quake III Arena" przy zastosowaniu procesora Athlon XP 3200+ oraz nawet 60-klatkowej w przypadku instalacji Athlona XP 2400+. SiS jest zdecydowanie wolniejszy także od chipsetów VIA (i to nawet starszej generacji, jak KT400). Platformy oparte na 748 polecić możemy oszczędnym komputerowcom, którym nie zależy na osiągnięciu maksymalnej wydajności. Płyty z tymi chipsetami są z reguły sporo tańsze od modeli wyposażonych w układy VIA czy NVIDIA. Niestety z reguły są też bardziej kapryśne i dobierając do nich moduły pamięci, należy zachować szczególną rozwagę.

NVIDIA nForce 2 Ultra 400

Pierwsza generacja układów NVIDII mimo dobrej wydajności nie zdobyła szturmem serc pecetowej społeczności. Powodów było kilka, główne to: wysoka cena samego układu, a co za tym idzie, opartych na nim płyt głównych, problemy z pamięciami, które nie zawsze chciały pracować poprawnie w trybie dwukanałowym, niemożność wykorzystania trybu Dual Channel po zamontowaniu na płycie pamięci w trzech bankach. Następcę nForce NVIDIA przygotowała już nadzwyczaj solidnie. Po pierwsze, zawarła umowy z głównymi producentami płyt głównych, co spowodowało, że płyty z nForce2 nie były już droższe od modeli z układami VIA. Po drugie, poważnie zmodyfikowano kontroler pamięci. Stał się niezwykle wydajny w trybie dwukanałowym, a dodatkowo można było zachować tę właściwość, gdy na płycie były zajęte wszystkie banki pamięci. Jeden problem pozostał wciąż nierozwiązany, ale dotyczy on wszystkich chipsetów obsługujących pamięci w trybie dwukanałowym - problemy z pamięciami. W teorii dwa identyczne moduły RAM, zamontowane na płycie Dual Channel nie powinny sprawiać problemów. W praktyce jest różnie, dlatego dobierając pamięci do płyt z nForce2, radzimy dojść do porozumienia ze sprzedawcą: albo zaoferuje tzw. pewniaka, konfigurację wypróbowaną i niezawodną, albo zgodzi się na wymianę pamięci, gdyby przestała działać poprawnie. Chipset nForce2 w wersji Ultra 400 różni się nieznacznie od swego poprzednika bez efektownej końcówki nazwy. Różnica polega na gwarantowanej stabilności układu podczas pracy z magistralą 400 MHz i pamięciami DDR 400. "Zwykły" nForce2 w około 50-60 procentach będzie obsługiwał najnowsze procesory AMD (serii K7 oczywiście) oraz moduły DDR400. NVIDIA nie gwarantuje tego jednak oficjalnie, a z naszych doświadczeń wynika, że słabsze modele płyt głównych mogą nie radzić sobie z pracą w takich warunkach. Siła nForce2 tkwi, oczywiście, w kontrolerze pamięci. Nie jest to jego jedyna zaleta. Drugą jest z pewnością nowoczesny mostek południowy, którego najbardziej rozbudowana wersja nosi nazwę MCP-T. Wyposażony jest, jako jedyny układ na rynku, nie tylko w dekoder, ale i sprzętowy koder nagrań muzycznych do formatu Dolby Digital 5.1. Jedyną wadą mostka był brak wbudowanego kontrolera napędów Serial ATA-150. NVIDIA przygotowała już jednak nową wersję chipsetu - MCP-S, który wyposażyła w ten kontroler. Płyt z takim układem należy się spodziewać w sklepach już wkrótce.

VIA KT400

Chipset nie najnowszy, ale wciąż spotykany na wielu płytach głównych kupionych mniej więcej rok temu. W późniejszej wersji występował w odmianie KT400A, która różniła się zastosowaniem nieco wydajniejszego kontrolera pamięci FastStream 64. KT400, pomimo wieloznacznej nazwy oficjalnie, nie obsługuje magistrali systemowej 400 MHz. Można uruchamiać na niektórych płytach stosowne opcje BIOS-u, jednak daje to sukces połowiczny, a najczęściej kończy się niestabilną pracą systemu i zdenerwowaniem użytkownika. Na potrzeby tego artykułu udało się nam zebrać wyniki płyty na KT400, współpracującej z pamięciami DDR400 i procesorem Athlon XP 3200+. Nie było to jednak łatwe, bo system regularnie się zawieszał i tylko niekiedy przechodził zwycięsko próby. Bez najmniejszych problemów radzi sobie natomiast z magistralą 266 i 333 MHz. Wyniki chipsetu plasują go pomiędzy najwolniejszym SiS, a najszybszymi układami VIA KT600 i nForce2 Ultra 400. KT400 najczęściej występuje w kombinacji ze stosunkowo nowoczesnym mostkiem południowym VT8235. Obsługuje interfejs USB 2.0 i szynę AGP 8x, nie ma jednak takich dodatków, jak kontroler Serial ATA-150 czy gigabitowych sieci LAN.

VIA KT600

To najnowszy chipset VIA, opracowany do procesorów Athlon XP i Duron. Jest w pełni przygotowany na obsługę szyny systemowej 400 MHz i pamięci DDR400. Płyty zbudowane na tym chipsecie są bardzo stabilne i nie sprawiają większych problemów. Wada to jednokanałowa obsługa pamięci RAM, dlatego mimo zastosowania kontrolera pamięci FastStream 64 płyty z KT600 nie mogą konkurować z najlepszymi modelami opartymi na chipsetach NVIDIA. Przegrywają z nimi jednak nieznacznie, co w przypadku niższej ceny modeli z KT600 może zachęcić do zakupu płyty wyposażonej w ten właśnie chipset. KT600 występuje w parze z nowoczesnym mostkiem południowym VT8237, pierwszym z wbudowanym kontrolerem napędów Serial ATA-150.


Zobacz również