Artefakty w klatce

Wprowadzenie do kin szerokoekranowych formatów obrazu zawdzięczamy... telewizji. Od początków kina niemego praktycznie wszystkie filmy były kręcone w formacie 1.33:1. Oznacza to, iż obraz był 1,33 razy szerszy niż wyższy.

Wprowadzenie do kin szerokoekranowych formatów obrazu zawdzięczamy... telewizji. Od początków kina niemego praktycznie wszystkie filmy były kręcone w formacie 1.33:1. Oznacza to, iż obraz był 1,33 razy szerszy niż wyższy.

Leon zawodowiec - klasyczny przykład formatu 2,35:1

Leon zawodowiec - klasyczny przykład formatu 2,35:1

Po wprowadzeniu dźwięku zmodyfikowano nieznacznie proporcje kinowego formatu, tak aby na taśmie mogła się zmieścić ścieżka dźwiękowa. Nowy format 1.37:1 znany jako Academy Standard królował aż do wczesnych lat 50. Wtedy to telewizja stawała się coraz popularniejsza i dużo osób rezygnowało z chodzenia do kina. Hollywood musiało więc zapewnić ludziom taką rozrywkę, jakiej nie mogli mieć w domu. Wprowadzono kilka nowych rozwiązań. Jednym z nich, oprócz kolorowego obrazu i dźwięku wielokanałowego, był duży i szeroki ekran.

Cinerama (1952)

Formatem, który zapoczątkował szerokoekranową rewolucję, był wprowadzony w 1952 r. Cinerama o proporcjach obrazu 2.65:1. Obraz rejestrowany był jednocześnie na trzech taśmach filmowych 35 mm. Zwiększono wysokość klatki obrazu z 4 perforacji do 6 i prędkość z 24 do 26 klatek. Na pierwszej taśmie rejestrowana była lewa strona obrazu, na drugiej środek, a na trzeciej prawa strona. Kolejna, czwarta taśma zawierała magnetyczną siedmiokanałową ścieżkę audio. Do odtworzenia filmu niezbędne były trzy działające jednocześnie, zsynchronizowane ze sobą projektory.

CinemaScope (1953)

Został opracowany przez 20th Century Fox w 1953 r. jako odpowiedź na Cinerama. Obraz rejestrowano na taśmie filmowej 35 mm o proporcjach 1.33:1. Podczas filmowania był on dwukrotnie ściskany w poziomie przez specjalne anamorficzne soczewki i następnie rozciągany podczas projekcji. Dwukrotne ściśnięcie zmieniło proporcje do 2.66:1 (gdy na taśmie była zapisana ścieżka dźwiękowa, to proporcje malały do 2.35:1).

VistaVision (1954)

Następny format szerokoekranowy został opracowany przez Paramount Pictures. Film VistaVision kręcony był na negatywie 35 mm przesuwanym poziomo. Dzięki temu szerokość klatki wzrosła dwukrotnie, a proporcje obrazu wynosiły 1.5:1. Następnie kopiowano wybrany fragment obrazu o proporcjach 1.85:1 na taśmę 35 mm przesuwaną pionowo.

TODD-AO (1955)

Mike Todd, promujący niegdyś format Cinerama, niezbyt polubił tę trzytaśmową technologię i postanowił opracować nowy format, w którym cały obraz mieściłby się na jednej taśmie. Tak powstał TODD-AO - pierwszy szeroko stosowany 70-milimetrowy format filmowy. W kamerach używano negatywu 65 mm (proporcje 2.2:1). W kinie wyświetlano film z taśmy 70 mm (proporcje 2.2:1 z sześciościeżkową magnetyczną ścieżką dźwiękową) lub 35 mm (2.35:1 anamorficznie ściśnięty).

Technirama (1957)

Była ona kręcona kamerą VistaVision z obiektywem anamorficznym, ściskającym obraz o 25 procent. Następnie obraz był optycznie rozciągany i kopiowany na taśmie 70 mm (proporcje 2.21:1) lub ściskany jeszcze bardziej i kopiowany na taśmę 35 mm (2.35:1).

Ultra Panavision (1957)

Filmy kręcono na negatywie 65 mm z 25-procentowym ściśnięciem (proporcje obrazu 2.76:1). W kinie obraz wyświetlano z kopii na taśmie 70-milimetrowej (25-procentowe anamorficzne ściśnięcie, proporcje 2.76:1) lub 35 mm (dwukrotne anamorficzne ściśnięcie, proporcje 2.35:1).

Super Panavision (1959)

Format podobny do Ultra Panavision. Różnił się jedynie tym, iż nie stosowano anamorficznego ściśnięcia na negatywie 65 mm i taśmie 70 mm, proporcje więc wynosiły 2.21:1.


Zobacz również