Co potniesz, to i posklejasz

Choć już dysponujesz nagranym śladem stereo, to do prezentacji swoich utworów szerokiej publiczności jeszcze daleka droga. Materiał wymaga obróbki, a do tego celu najlepiej użyć edytora audio. W zależności od zaawansowania programu, może to być albo prosta aplikacja z opcjami: wycinania, wklejania i nagrywania, albo prawdziwy "kombajn", który wykonuje niemal wszystko.

Choć już dysponujesz nagranym śladem stereo, to do prezentacji swoich utworów szerokiej publiczności jeszcze daleka droga. Materiał wymaga obróbki, a do tego celu najlepiej użyć edytora audio. W zależności od zaawansowania programu, może to być albo prosta aplikacja z opcjami: wycinania, wklejania i nagrywania, albo prawdziwy "kombajn", który wykonuje niemal wszystko.

W dobie ogromnego rozwoju techniki komputerowej i wzrostu mocy procesorów możliwość tworzenia muzyki na zwykłym domowym komputerze nie wiąże się już z posiadaniem ogromnych funduszy. Edytory audio - jedno z podstawowych narzędzi muzyka "komputerowego" - wyposażono bowiem w wiele rozbudowanych funkcji, dzięki którym mogą one konkurować z drogim sprzętem studyjnym. Edycja plików dźwiękowych na PC to temat obszerny, dlatego ograniczymy się do przedstawienia - na przykładzie programu Sound Forge - zaledwie kilkunastu najważniejszych funkcji, dostępnych w tego typu aplikacjach.

1a, 1b. Programy Sound Forge i WaveLab z widocznym oknem edycji.

2. Opcje wklejania zmieniają edytor audio w maszynę tnąco-szyjącą.

2. Opcje wklejania zmieniają edytor audio w maszynę tnąco-szyjącą.

Każdy program ma okno edycji (rys. 1a), przedstawiające graficzne odwzorowanie pliku dźwiękowego, rozwijalne listy z poleceniami, pasek narzędziowy z ikonami upraszczającymi dostęp do funkcji oraz niekiedy miernik poziomu dźwięku (tzw. play meter). Programy do edycji wielościeżkowej mają kilka okien - w każdym z nich jest inny plik dźwiękowy. Możemy zaznaczyć fragment utworu i wykonywać operacje tylko na nim, np. wyodrębnić uderzenia werbla z nagrania całej partii perkusji. W wielu programach (np. WaveLab) do dyspozycji użytkownika oddano także okno podglądu utworu z zaznaczonym na nim fragmentem (rys. 1b). Funkcja zmniejszania i zwiększania podglądu (zoom in, zoom out) pozwala na zmianę przeglądanej wielkości okna tak, by widoczny był w nim cały plik lub jego fragment. Większość edytorów audio standardowo wyposażono w narzędzia ułatwiające manipulowanie powiększeniem. W Sound Forge są to lupy, w WaveLab - suwaki. W oknie edycji widoczny jest kursor w kształcie paska, pokazujący bieżącą pozycję odtwarzania. Klikając w inne miejsce w oknie, zmieniamy także położenie tego kursora. Naciskając lewy przycisk myszki i przeciągając go w tym oknie, zaznaczamy fragment utworu do edycji. Obszar ten można zmienić, najeżdżając na jego koniec lub początek. Powyżej okna edycji znajduje się pasek z podziałką czasową. Tu posługujemy się formatami: czas (time), sample (samples), sekundy (seconds), czas i ramki do synchronizacji z obrazem (time & frames) oraz SMPTE. Zmian dokonujemy klikając prawym klawiszem myszki na pasek z podziałką.

3. Przykład działania funkcji fade in. Widać wyraźnie wzrastający od zera poziom dźwięku, który w pewnym miejscu dochodzi do poziomu oryginalnego.

3. Przykład działania funkcji fade in. Widać wyraźnie wzrastający od zera poziom dźwięku, który w pewnym miejscu dochodzi do poziomu oryginalnego.

W wielu edytorach istnieje możliwość tzw. edycji nie niszczącej, czyli dokonywania edycji nie na właściwym pliku, lecz na jego kopii. Dopiero po zapisaniu zmian plik właściwy jest zastępowany kopią z dokonanymi modyfikacjami. Wadą tego rozwiązania jest konieczność posiadania dużej ilości wolnego miejsca na dysku twardym. Zdarza się, że każda zmiana jest zapisywana jako oddzielny plik wielkości oryginału. Ciekawym rozwiązaniem jest możliwość automatycznego tworzenia podczas wczytywania utworu oddzielnego, niewielkiego pliku z obrazem graficznym nagrania. Dzięki temu przy następnym otwarciu tego samego utworu czas wczytywania znacznie się skraca. W tym celu każdy program tworzy pliki, z których poszczególne z nich mają własne rozszerzenia, np. Cool Edit - *.pk, WaveLab- *.gpk, Cubase - *.ovw itd.

Zaczynamy cięcie

4. Przykładowe ustawienie procesora dynamiki jako bramka szumów z łagodnym kolanem.

4. Przykładowe ustawienie procesora dynamiki jako bramka szumów z łagodnym kolanem.

Podstawowe funkcji każdego edytora obejmują: wycinanie (cut), wklejanie (paste), usuwanie (delete), wyodrębnianie (trim), cofnięcie (undo), powtórzenie (redo), repeat (powtórzenie tej samej czynności kilka razy) itp. Bardziej rozbudowane edytory audio zawierają ponadto modyfikacje tych poleceń: wklejanie specjalne, gdzie można wyodrębnić opcję przenikania (crossfade) skopiowanego fragmentu z zaznaczonym, miksowanie (mix) w odpowiednich proporcjach czy nadpisanie (overwrite) (rys. 2). Możliwości działań są nieskończone - ograniczone jedynie inwencją twórczą i wyobraźnią. Takie manewry są doskonałym wstępem do obróbki sampli.

Do popularnych funkcji należą także: fade in (narastanie) i fade out (opadanie) (rys. 3). Poziom dźwięku zaznaczonego fragmentu będzie wzrastał liniowo od zera do aktualnego poziomu (fade in) lub zmniejszał się do zera (fade out). Za pomocą tej funkcji wyciszamy początek i koniec utworu. Bardziej zaawansowany efekt to graphic fade (w Sound Forge - process/fade/graphic). Pozwala on graficznie ustalić nieliniowy wzrost (lub opadanie) poziomu w zaznaczonym fragmencie. W tym samym celu możemy zastosować na końcu i początku całkowite wyciszenie przy użyciu funkcji mute (wyciszenie) albo ręcznie ustawić poziom dźwięku: process/volume na -inf dB (lub w Cool Edit - Amplify na 0%). Kolejne narzędzie to bramka szumów (effects/ noise gate). Opcjonalnie możemy też uruchomić graficzny procesor dynamiki i ustawić go tak, by spełniał rolę bramki szumów (rys. 4). Do dyspozycji jest kilka parametrów: threshold level (w dB lub %) - zwany progiem odcięcia (poziom, poniżej którego bramka się zamyka, nagranie wycisza się aż do całkowitego zniknięcia); attack time (w ms) - czas podjęcia działania, czyli czas reakcji na zanik sygnału; release time (w ms) - czas zamknięcia bramki, mimo pojawienia się sygnału powyżej poziomu ustawionego przez threshold level.

Pierwsze kroki

6. Ustawienie efektu reverb do efektu narastającego pogłosu.

6. Ustawienie efektu reverb do efektu narastającego pogłosu.

Na początek zajmijmy się opcją: reverse, dzięki której można odwrócić nagranie (czy też jego fragment). Pozwala ona na stworzenie interesującego efektu, polegającego na narastaniu pogłosu np. przed uderzeniem werbla. Aby jej użyć, należy przeprowadzić następujące czynności: zaznaczyć cały plik klikając dwa razy w okno edycji, następnie wybrać z listy: reverse (w Sound Forge: process/reverse) i skorzystać z jednego z pogłosów (np. reverb) bądź gasnącego echa (delay) z ustawieniami podobnymi jak na rys. 6. Najlepsze rezultaty można osiągnąć wtedy, gdy czas pogłosu nie jest zbyt długi. Należy dodać ten efekt do pliku, a następnie odwrócić całość. Niekiedy przed pierwszym odwróceniem warto na początku wprowadzić nieco "ciszy" (proecss/inset silence i wybrać: Start of file).


Zobacz również