Dziesięć mitów o HDTV

Telewizja o wysokiej rozdzielczości jeszcze na dobre do nas nie dotarła, a już zagadnienia z nią związane stają się obiektami mitów. Jeśli zamierzasz dołączyć do grona użytkowników HDTV, poznaj fakty, które wyjaśnią większość półprawd rozpowszechnianych na temat nowej technologii.

Telewizja o wysokiej rozdzielczości jeszcze na dobre do nas nie dotarła, a już zagadnienia z nią związane stają się obiektami mitów. Jeśli zamierzasz dołączyć do grona użytkowników HDTV, poznaj fakty, które wyjaśnią większość półprawd rozpowszechnianych na temat nowej technologii.

Telewizor plazmowy tylko początkowo daje piękny, jaskrawy obraz, jednak szybko wypala się do cna. Każdy program nadawany w HDTV wygląda jednakowo atrakcyjnie i zapiera dech w piersiach widzów. Wyższa rozdzielczość w twoim telewizorze, najlepiej 1080p, oznacza, że obraz telewizyjny i z płyt DVD będzie zawsze wyglądał lepiej niż na ekranie standardowego odbiornika HD 720p.

Czy te twierdzenia są prawdziwe? Nie. To tylko przykłady rozpowszechnianych opinii, półprawd, które mogą utrudnić wybór odbiornika HD. Co istotne, najczęściej poleganie na niesprawdzonych opiniach spowoduje także niepotrzebne wydatki.

Aby rozwiać wszelkie wątpliwości, zebraliśmy zespół specjalistów HDTV, którego zadaniem była identyfikacja i wyjaśnienie wątpliwości związanych z telewizją o wysokiej rozdzielczości - poczynając od kwestii podstawowych, takich jak emisja sygnału wideo przez nadawców telewizyjnych, na złożonych zagadnieniach sprzętowych kończąc.

1. Telewizor zgodny ze standardem HD wystarczy, aby w domowym zaciszu oglądać telewizję o wysokiej rozdzielczości.

Profesjonalne urządzenia kalibracyjne dostroją parametry odbiornika TV.

Profesjonalne urządzenia kalibracyjne dostroją parametry odbiornika TV.

Byłoby to cudowne, niestety, aby móc delektować się bogatym w detale obrazem i dźwiękiem wielokanałowym 5.1, trzeba spełnić kilka warunków. Po pierwsze, musisz mieć telewizor zgodny z wytycznymi standardu HD-ready (odbiornik powinien akceptować sygnał o wysokiej rozdzielczości i minimum 720 liniach poziomych wyświetlanych bez przeplotu - 720p). Po drugie, program emitowany przez nadawcę musi zostać w swojej pierwotnej formie zarejestrowany kamerą również zapisującą materiał w standardzie HDTV. W praktyce, nawet jeśli nadawca telewizyjny twierdzi, że tak właśnie było, nie mamy pewności, że mówi prawdę. W Stanach Zjednoczonych, Japonii i innych krajach, gdzie liczba kanałów HDTV jest już dość pokaźna, wielokrotnie w kanale HDTV emitowane są materiały nagrane kamerami o standardowej rozdzielczości. Taki obraz będzie wyraźnie gorszy niż gdyby od początku został zarejestrowany w formacie niewymagającym późniejszej konwersji na wyższą rozdzielczość. Po trzecie, program musi być transmitowany przez nadawcę w wysokiej rozdzielczości za pośrednictwem urządzeń naziemnych lub satelitarnych. Po czwarte, potrzebujesz nie tylko telewizora o odpowiedniej rozdzielczości, lecz także tunera telewizyjnego, który przetworzy sygnał o odpowiedniej jakości. Odbiornik wyposażony we wbudowany cyfrowy tuner zgodny z wymogami organizacji ATSC może odbierać sygnał HD nadawany drogą naziemną - wystarczy zwykła antena, której używasz do odbioru kanałów analogowych. ATSC (Advanced Television Standards Committee) jest grupą odpowiedzialną za zdefiniowanie 18 obecnych i przyszłych formatów telewizji cyfrowej, z których tylko sześć oferuje wysoką rozdzielczość obrazu. Jeśli twój telewizor HD będzie wyposażony w funkcję PIP (obraz w obrazie), to aby zobaczyć podgląd z dwóch kanałów HD, musisz mieć odbiornik z dwoma takimi tunerami. Obecnie tylko nieliczne odbiorniki HD-ready dostarczane są z wbudowanymi tunerami HD. W takim wypadku, aby oglądać telewizję HD, musisz skorzystać z zewnętrznego tunera telewizji o wysokiej rozdzielczości, dostarczanego najczęściej przez operatora telewizji satelitarnej lub kablowej. Pamiętaj także o odpowiednim połączeniu obu urządzeń. Niedoświadczony użytkownik może dostarczyć z tunera telewizji HD sygnał w niskiej rozdzielczości do odbiornika przystosowanego do odbioru sygnału wyższej jakości.

2. Im większy telewizor HD, tym lepszy obraz.

Obraz telewizyjny będzie wyglądał najlepiej jeśli usiądziesz w odległości od ekranu równej jego dwukrotnej przekątnej.

Obraz telewizyjny będzie wyglądał najlepiej jeśli usiądziesz w odległości od ekranu równej jego dwukrotnej przekątnej.

Wielki ekran nie oznacza lepszego obrazu, zwłaszcza wtedy, kiedy siedzisz za blisko telewizora. Będziesz wówczas widział każdy piksel składający się na obraz. Obraz na ekranie telewizora o rozdzielczości 720p powinieneś oglądać z odległości nie mniejszej niż wynosi dwukrotna długość przekątnej jego ekranu. Natomiast jeśli usiądziesz za daleko od telewizora, to niezwykła jakość obrazu nie będzie już tak ogromną zaletą. Jest to związane z właściwością ludzkiego wzroku, który już z odległości mniej więcej 3 m nie rozróżnia pikseli mniejszych niż 1 mm. W rezultacie jeśli siedzisz za daleko od - powiedzmy - 37-calowego ekranu, to nie zauważysz wielkiej różnicy między sygnałem HD a sygnałem o standardowej rozdzielczości.

Subiektywna ocena jakości obrazu zależy od rodzaju odtwarzanego materiału wideo. Ekrany cyfrowe mają określoną rozdzielczość rzeczywistą, dlatego aby obraz wypełniał całą powierzchnię, musi mieć identyczną rozdzielczość lub zostaje przeskalowany. Może się okazać, że materiał o niskiej rozdzielczości, np. film DVD (w PAL ma 576 linii poziomych, w NTSC jeszcze mniej, bo tylko 480) wygląda lepiej na ekranie dobrego telewizora o niskiej rozdzielczości niż przeskalowany w odbiorniku HD. Oczywiście dużo zależy od algorytmów skalowania stosowanych przez poszczególnych producentów. Na ekranach wielu odbiorników HD filmy z DVD wyglądają o niebo lepiej niż na najlepszych telewizorach o standardowej rozdzielczości.

3. Im wyższa rozdzielczość, tym lepszy obraz na ekranie telewizora HD.

Wielkość przekątnej ekranu dobierz do rozmiarów pomieszczenia, w którym oglądasz telewizję.

Wielkość przekątnej ekranu dobierz do rozmiarów pomieszczenia, w którym oglądasz telewizję.

Większość obecnie oferowanych telewizorów oznaczonych logo HD-ready to modele o rozdzielczości 720p (1280x720 pikseli). Nieliczne odbiorniki oferują pełną rozdzielczość HD (1080p - 1920x1080 pikseli) i na ich ekranach obraz z pewnością będzie najlepszy, problem w tym, że praktycznie nie ma komercyjnie udostępnianych filmów w tak wysokiej rozdzielczości. Nadawcy telewizyjni nastawieni są na emisję sygnału 720p lub 1080i. Nikt nie nadaje sygnału w rozdzielczości 1080p z powodu niedostatecznej przepustowości strumienia danych. Przewiduje się, że filmy w pełnym HD pojawią się po upowszechnieniu nowych nośników danych - Blu-ray oraz HD-DVD. Brak materiału do emisji powstrzymuje wielu producentów przed wprowadzaniem na rynek modeli 1080p. Ci, którzy nie mają takich oporów, wskazują, że urządzenia te znacznie lepiej nadają się do wyświetlania nadawanego gdzieniegdzie sygnału 1080i (z przeplotem). Korzyścią jest, oczywiście, brak konieczności skalowania obrazu.

4. Zapomnij o płynności ruchów, znanej z odbiorników CTR, jeśli zmieniasz telewizor na HD.

Nieprawda. Na rynku azjatyckim, a także w Stanach Zjednoczonych, jest sporo telewizorów kineskopowych oferujących obraz o wysokiej rozdzielczości. Kosztują znacznie mniej niż płaskie LCD czy plazmowe o podobnej przekątnej ekranu. Kupując taki odbiornik CRT, rezygnujesz, oczywiście, z wygody i oszczędności miejsca, które oferują nowoczesne płaskie ekrany. Pamiętaj jednak, że większość telewizorów LCD ma mniejsze lub większe problemy z płynnym odtwarzaniem dynamicznych scen. Ekrany plazmowe są wolne od tej wady.

5. Po roku użytkowania obraz na twojej "plazmie" będzie wypalony.

Zbyt jaskrawy obraz będzie męczył wzrok podczas wieczornego oglądania telewizji.

Zbyt jaskrawy obraz będzie męczył wzrok podczas wieczornego oglądania telewizji.

Od wyprodukowania pierwszych "plazm" minęło już dobrych kilka lat. O efektach znanych z wyświetlaczy stosowanych kiedyś na lotniskach, gdzie informacje o lotach pozostawały na ekranach na zawsze z powodu wypalenia, już zapomniano. Dzisiaj producenci szacują żywotność "plazmy" na 60 tysięcy godzin, czyli średnio ponad 20 lat, zakładając, że oglądasz telewizję 8 godzin dziennie przez cały rok. Co ciekawe, mniej więcej tyle samo przewidziano dla wyświetlaczy LCD oraz CRT (luminofor w kineskopie również się zużywa). Co zmieniono w nowoczesnych "plazmach", aby uniknąć efektu wypalenia? Luminofor i mieszanina gazu w nowych odbiornikach mocno redukują możliwość jego wystąpienia. Dodatkowo zapobiegają mu mechanizmy programowe, które co kilkanaście minut przesuwają obraz o jeden piksel i stałe elementy nie są wyświetlane w jednym miejscu (np. logo stacji telewizyjnej).

6. Jasne LCD prezentują się zawsze pięknie, a w dodatku zużywają znacznie mniej energii niż "plazma" czy telewizor CRT.

Rzeczywiście, obraz z telewizora ciekłokrystalicznego jest jasny. To zaleta, gdy oglądasz telewizję w mocno nasłonecznionym pokoju, ale zapewne wada przy ciemnym świetle lub w półmroku. Oczywiście znajdziesz LCD, w których łatwo i szybko można przełączać tryb jasności podświetlania matrycy, ale bywa to irytujące podczas oglądania programu. Warto rozważyć zakup "plazmy" czy dobrego ekranu CRT, który zagwarantuje lepsze odwzorowanie barw, bez zbytniej jasności i z właściwym czasem reakcji matrycy.

Jak wskazują badania przeprowadzone przez japońską organizację Green Purchasing Network, promującą urządzenia nieszkodliwe dla środowiska, zużycie energii przez tej samej wielkości "plazmy", CRT i LCD jest praktycznie identyczne. Jedynie najnowsze ekrany LCD z podświetleniem LED, które pozwala na zdecydowanie lepsze odwzorowanie barw, zużywają prawie dwukrotnie więcej energii niż standardowe LCD.

7. Drogie telewizory od razu wyświetlają tak dobry obraz, że nie trzeba już płacić profesjonaliście za odpowiednie skalibrowanie odbiornika.

Żywotność nowoczesnych paneli LCD i plazmowych wbrew obiegowym opiniom jest zbliżona.

Żywotność nowoczesnych paneli LCD i plazmowych wbrew obiegowym opiniom jest zbliżona.

To całkowicie błędny pogląd. Doświadczeni użytkownicy dobrze wiedzą, że w odbiornikach dostarczanych do sklepów jasność jest ustawiona na poziomie maksymalnym, bo to przyciąga uwagę kupującego. W domu większość z nas ogląda jednak telewizję w niezbyt nasłonecznionym pomieszczeniu i za jasny obraz będzie męczący. Powszechne są także błędy w ustawieniu charakterystyki barw. Prawie zawsze warto dokładnie ustawić poszczególne parametry telewizora. Profesjonalista ma niezbędne urządzenia (np. sprzętowy kolorymetr z odpowiednim oprogramowaniem), którymi zwykły użytkownik nie dysponuje. Jego usługi bywają jednak kosztowne, dlatego oszczędni powinni skorzystać ze specjalistycznych, niedrogich płyt kalibracyjnych.

8. Wszystkie programy HDTV wyglądają jednakowo dobrze.

Gdy nadawcy przestawią się na transmisję cyfrową, analogowe telewizory pozostaną użyteczne, ale z odpowiednim tunerem.

Gdy nadawcy przestawią się na transmisję cyfrową, analogowe telewizory pozostaną użyteczne, ale z odpowiednim tunerem.

To stwierdzenie zmusza nas do zdradzenia niechlubnego sekretu nadawców HD - wszystkie programy HDTV są kompresowane, jedne bardziej, inne mniej.

Nadawcy telewizyjni mają przyznane pasmo do przesyłania sygnałów z prędkością około 19 Mb/s, nie są jednak zobligowani do nadawania w nim tylko jednego programu HD. Mogą kompresować materiał wideo tak, że uzyskają jeszcze przestrzeń na nadawanie jednego czy dwóch programów o zwykłej rozdzielczości. Standard ATSC przewiduje obsługę algorytmów kodowania MPEG2, jednak nic nie mówi o stopniu kompresji. Nadawanie nieskompresowanego wideo MPEG2 wymagałoby pasma 885 Mb/s (na sygnał 720p) lub 995 Mb/s (1080i). Stacja emitująca tylko jeden program HD może skorzystać z pasma 18 Mb/s i dlatego stopień kompresji sygnału 720p wynosi 49:1, a 1080i aż 55:1.

Jeśli dodatkowo stacja w tym samym paśmie transmituje jednocześnie program HD i SD, to na audycję w wysokiej rozdzielczości ma pasmo o przepustowości od 13 do 14 Mb/s. Z tego powodu kompresja jeszcze wzrasta do poziomu 66:1. Powoduje to powstawanie na obrazie zakłóceń może niezbyt uciążliwych na ekranie małego telewizora, ale bardzo wyraźnych w wypadku odbiorników wielkoekranowych. Mowa o tzw. szumie moskitowym (małe punkty wokół głowy postaci) oraz zniekształceniach blokowych, widocznych zwłaszcza na dynamicznym obrazie. Mniej zniekształceń powoduje transmisja HD w postaci kodowania MPEG4, dlatego decydując się na podpisanie umowy z nadawcą telewizji HD (satelitarnym czy w przyszłości w Polsce także kablowym), warto sprawdzić, który sposób kompresji stosuje.

9. Telewizji o standardowej rozdzielczości praktycznie nie da się oglądać na ekranie odbiornika HDTV.

Niestety, jest w tym dużo prawdy. Wystarczy przejść się do najbliższego sklepu oferującego telewizory HD i poprosić sprzedawcę, aby zamiast płyty demo pokazał standardowy obraz telewizyjny na ekranie płaskiego odbiornika, aby przekonać się, że do ideału dużo brakuje. Rezultat prezentacji sygnału SD na ekranie HD zależy jednak w dużej mierze od konstrukcji samego telewizora. Algorytmy skalowania, wbudowane tunery TV, sprawują się różnie, dlatego nie ma innego wyjścia, jak tylko samodzielne testy i wybór modelu, który okaże się najlepszy.

10. Kupowanie telewizora HD w Polsce nie ma sensu.

Jest w tym trochę prawdy, choć główne powody podaliśmy w poprzednim akapicie. Obecnie sygnał telewizji HD można w Polsce odbierać właściwie tylko drogą satelitarną, a dodatkowo oferta programowa na rynku europejskim jest jeszcze bardzo mizerna. Odbiornik HD można jednak wykorzystać również w inny sposób - podłączając do niego komputer lub najnowsze konsole gier wyświetlające obraz w wysokiej rozdzielczości albo oglądając filmy z DVD, który wyposażono w skaler obrazu. W tym ostatnim wypadku może się wydawać, że skalowanie obrazu o standardowej rozdzielczości do formatu np. 720p niewiele daje, jednak zwiększa szczegółowość obrazu na tyle, że gra jest warta świeczki.


Zobacz również