Dźwięk ukryty w ścianie

W tym miesiącu postanowiliśmy zająć się bliżej jednym z najważniejszych elementów estetycznej instalacji kina domowego - kolumnami do zabudowy w ścianie. Najciekawsze z nich przetestowaliśmy. Sprawdziliśmy również odtwarzacze DVD i projektory DLP i LCD.

W tym miesiącu postanowiliśmy zająć się bliżej jednym z najważniejszych elementów estetycznej instalacji kina domowego - kolumnami do zabudowy w ścianie. Najciekawsze z nich przetestowaliśmy. Sprawdziliśmy również odtwarzacze DVD i projektory DLP i LCD.

Rozmieszczenie tradycyjnego zestawu kolumn 5.1 czy 7.1 często stwarza problemy np. ze względu na brak miejsca w pomieszczeniu, w którym instalowane jest kino domowe. Ale nawet gdy ono jest, pozostaje kwestia odczuć estetycznych - nie wszystkim podobają się rozstawione dokoła "skrzynki", które trudno wkomponować w wystrój wnętrza. To właśnie ten ostatni czynnik sprawia, że coraz częściej konwencjonalne kolumny są zastępowane rozwiązaniami typu in-wall, czyli głośnikami instalacyjnymi, które można ukryć w ścianach lub na suficie.

Prostokątne i okrągłe

Wielu producentów tradycyjnych zestawów kolumn do kina domowego ma w swojej ofercie także głośniki instalacyjne, przeznaczone do montażu w ścianie lub na suficie. Najczęściej są one prostokątne lub okrągłe - te pierwsze przeznaczone są do ukrycia w ścianie, choć w praktyce jednak często okazuje się, że równie dobrze sprawdzają się w instalacji sufitowej. Modele okrągłe zwykle są konstrukcjami dwudrożnymi, koncentrycznymi, czyli są to tzw. dwa głośniki w jednym (pośrodku membrany przetwornika średnioniskotonowego montowana jest kopułka wysokotonowa).

Rozwiązania takie stosowane są także w zwykłych zestawach (np. modele Tannoy czy KEF), bo zdaniem producentów takie kolumny nie tylko mogą być mniejsze, ale są również łatwiejsze do rozstawienia w dowolnym pomieszczeniu. Tworzą bowiem szeroką scenę dźwiękową, gdzie tzw. sweet point, czyli miejsce, gdzie słuchacz odbiera dźwięk jako najlepszy, nie jest ograniczony do wąskiego pola odsłuchu. Z przeprowadzonych przez nas testów wynika, że rzeczywiście oferowana przez nie scena jest bardzo obszerna, efektowna i spójna. Taki rodzaj konstrukcji głośników jest więc wymarzony do zastosowania w zestawach instalacyjnych. Tym bardziej, że użytkownikom zwykle zależy na tym, by gabaryty takich urządzeń były jak najmniejsze. Łatwiej je wówczas zamontować i ukryć w pomieszczeniu. Standardowe głośniki instalacyjne przymocowane są do panelu, pełniącego również rolę elementu usztywniającego konstrukcję. A od sztywności zależy w dużym stopniu ich brzmienie, bo najczęściej pracują zainstalowane w ściance kartonowo-gipsowej, która nie ma dobrych właściwości akustycznych. Systemy montażowe pozwalające na solidne zamocowanie kolumn np. w ścianie są różne dla poszczególnych modeli - zależy to od pomysłowości ich producentów. Najczęściej stosowane są obrotowe blokady ze sprężyną, które pozwalają łatwo unieruchomić głośnik w otworze instalacyjnym. Nieco bardziej pracochłonnym rozwiązaniem jest zastosowanie specjalnych koszy, które nie tylko przytrzymują głośnik w kilku punktach, lecz stabilizują obudowę głośnika na całej powierzchni. Do montażu szczególnie dużych i ciężkich głośników ściennych oferowane są specjalne zestawy instalacyjne (zwykle sprzedawane oddzielnie) składające się np. z aluminiowego stelaża poprawiającego sztywność i wytrzymałość otworu, w którym głośnik ma być zamontowany, oraz mat tłumiących, poprawiających brzmienie, które umieszcza się za głośnikami.

Nie tylko estetyka

Najprostszą metodą montażu kolumn instalacyjnych jest ich umieszczenie w otworze w ścianie czy na suficie i przytwierdzenie za pomocą znajdujących się w zestawie elementów mocujących. Z wycięciem otworów nie powinno być problemów, bowiem do każdego głośnika typu in-wall producent dostarcza odpowiedni szablon służący do precyzyjnego wycięcia otworu montażowego. Trzeba jednak zdawać sobie sprawę z tego, że choć głośniki ścienne są przez producentów inaczej dostrojone, jeśli nie będą miały zapewnionych odpowiednich warunków akustycznych, nie zaoferują jakości dźwięku zbliżonego do poziomu konwencjonalnych kolumn. Problem najczęściej dotyczy basu, który by mógł być odpowiednio mocny, wymaga zastosowania obudowy o określonej objętości. Dlatego warto głośniki instalacyjne z tyłu zabudowywać np. samodzielnie wykonanymi konstrukcjami. Nawet jeśli nie będzie ona idealnie dobrana pod względem objętości i kształtu do charakterystyki instalowanych głośników, to i tak brzmienie wyraźnie zyska na dynamice, a bas będzie lepszej jakości. Można też dokupić oferowane przez wielu producentów gotowe obudowy przygotowane do integracji z różnymi typami głośników.

Niezależnie od stosowania obudów, warto jeszcze przed zakupem zwrócić uwagę, czy głośniki mają regulator barwy. Można nim zwiększać lub zmniejszać intensywność tonów wysokich i średnich, a w najlepszych konstrukcjach jest nawet korektor basu.

Niskie tony ze ściany

Większość głośników ściennych w zależności od swojej konstrukcji i oferowanego pasma przenoszenia oraz mocy może pełnić rolę kolumn frontowych, surround czy nawet centralnej. Ale w instalacjach kina domowego najwięcej problemów ze względu na swoje gabaryty stwarza subwoofer. Nawet wśród miłośników tradycyjnych kolumn jego wygląd często budzi mieszane uczucia. Przystępując do projektowania "ukrytego" kina domowego, nie musimy się obawiać, że jedynym widocznym elementem będzie skrzynia kolumny niskotonowej. W ofercie wielu producentów znajdują się bowiem subwoofery do zabudowy w ścianie. Kolumny te są wyposażone we własne wzmacniacze, a odpowiednie regulatory natężenia basu, częstotliwości odcięcia i fazy są montowane na przednich panelach.

Widać z tego, że wszystkie elementy akustyczne kina domowego mogą być ukryte w ścianach lub suficie pomieszczenia. Nie ogranicza to bynajmniej stosowania głośników instalacyjnych tylko do wyposażenia domowej sali kinowej. Są one także chętnie instalowane w miejscach, gdzie tradycyjne kolumny miałyby trudne warunki pracy - np. w łazienkach czy na tarasach (specjalne wersje głośników odpornych na wodę, zabrudzenia, mróz itp.). Jednak podstawowym warunkiem udanej instalacji jest przede wszystkim przemyślany projekt zabudowy pomieszczeń, opracowany na etapie budowy lub remontu domu. Jego wykonanie najlepiej powierzyć firmie profesjonalnie zajmującej się instalacjami audio-wideo, bowiem zaplanować trzeba nie tylko miejsca montażu poszczególnych komponentów, lecz także ustalić przebieg elementów okablowania, parametry obniżenia sufitów oraz odległości ścian kartonowo-gipsowych od konstrukcyjnych.

<hr size=1 noshade>Jak zamaskować

Wszystkie głośniki ścienne i sufitowe są wyposażone w specjalne maskownice i obudowy przygotowane do pomalowania dowolną farbą. Dzięki temu można uzyskać efekt pełnej integracji zestawów głośnikowych z wystrojem pokoju.

<hr size=1 noshade>Alternatywa

Jeżeli nie głośniki instalacyjne, to co? Zamiast głośników do zabudowy można zastosować niewielkie kolumny typu sub-sat, które najczęściej dostarczane są w zestawach wraz z wieszakami ściennymi. To rozwiązanie jest szczególnie atrakcyjne dla tych, którzy ze względów budowlanych nie mają możliwości przeprowadzenia instalacji głośników w ścianach i suficie. Alternatywą są też płaskie panele głośnikowe wykonane w technologii NXT.

<hr size=1 noshade>Do czego podłączyć?

Głośniki instalacyjne bez problemu podłączymy do tym samych wzmacniaczy i amplitunerów, jakie stosowane są w tradycyjnych zestawach kina domowego. W rozbudowanych instalacjach, gdzie użytkownik chce nagłośnić kilka stref mieszkania i mieć możliwość niezależnego słuchania muzyki czy oglądania filmów w każdej z nich, można zastosować wzmacniacze do zabudowy w ścianie. Po zainstalowaniu przypominają one włączniki oświetlenia, a w rzeczywistości potrafią zasilić mocą rzędu 100 W głośniki zamontowane w pomieszczeniu. Źródło dźwięku i obrazu można doprowadzić z urządzenia znajdującego się w danym pomieszczeniu lub wykorzystać funkcje obsługi kilku stref, które oferują zaawansowane amplitunery.

<hr size=1 noshade>Koszty

Głośniki do zabudowy, podobnie jak kolumny tradycyjne, znacznie różnią się między sobą jakością wykonania, łatwością instalacji oraz materiałami, z jakich je wykonano. Najtańsze modele można kupić już za ok. 100-150 zł za sztukę, a ceny najlepszych dochodzą do kilku tysięcy złotych.


Zobacz również