Edytor pełen matematyki

Terminy TeX i LaTeX znane są wielu użytkownikom komputerów, zwłaszcza tym, którzy muszą przygotowywać naukowe publikacje. Początkowe trudności w posługiwaniu się tymi pakietami zniechęcają jednak wiele osób. Niepotrzebnie.

Terminy TeX i LaTeX znane są wielu użytkownikom komputerów, zwłaszcza tym, którzy muszą przygotowywać naukowe publikacje. Początkowe trudności w posługiwaniu się tymi pakietami zniechęcają jednak wiele osób. Niepotrzebnie.

Scientific Workplace w połączeniu z pakietem Maple umożliwia przeprowadzanie skomplikowanych obliczeń na poziomie edytora tekstu.

Scientific Workplace w połączeniu z pakietem Maple umożliwia przeprowadzanie skomplikowanych obliczeń na poziomie edytora tekstu.

Filozofia przygotowywania tekstu w TeX-u różni się diametralnie od tej, do której przyzwyczaiły nas typowe edytory. Tekst w oknie nie przypomina bowiem tego, co uzyskamy na końcowym wydruku. Przygotowywanie publikacji kojarzy się z ręczną edycją kodu HTML. Edytowany dokument pełen jest różnych znaczników, które po zakończeniu pisania są przetwarzane (nazywa się to często kompilacją) na wynikowy plik DVI, gotowy do wydruku lub przeglądania w odpowiednim programie. Można się zastanowić, jaki sens ma stosowanie wymyślnej procedury. Podstawową zasadą TeX-u jest oddzielenie treści od formy, tak aby podczas pisania skupiać się na meritum, a nie na formie tekstu. Siłą programu jest możliwość przygotowania makr, stylów, formatowań (np. strony tytułowej, spisu treści, nagłówków czy stopek), które są później generowane automatycznie, bez udziału użytkownika. Co więcej, ogromna liczba gotowych pakietów znacznie ułatwia przygotowanie dokumentu. Jedną z ważniejszych zalet TeX-a jest możliwość umieszczenia w tekście skomplikowanych wyrażeń matematycznych. Kompilacja tekstu po zakończeniu edycji pozwala na dokładne i estetyczne rozmieszczenie elementów nawet najbardziej skomplikowanych wzorów. O ile zwykłe formatowanie tekstu (pogrubienie, kursywa) łatwiej przygotować w konwencjonalnych edytorach, o tyle TeX nie ma sobie równych, gdy chodzi o przygotowanie tekstów naukowych, wypełnionych wzorami, wykresami i mnóstwem symboli.

Ogromna ilość symboli i znaków specjalnych  ułatwia edycję wzorów.

Ogromna ilość symboli i znaków specjalnych ułatwia edycję wzorów.

Niestety, TeX ma poważną wadę - jest trudny do opanowania, i początkowo nieprzyjazny w użytkowaniu - wystarczy powiedzieć, że do uzyskania na wydruku tekstu "a*b" należy podczas edycji użyć sformułowania "a \star b". Czy można połączyć możliwości TeX-u i wygodę konwencjonalnych edytorów? Okazuje się, że tak, czego pięknym przykładem jest Scientific WorkPlace.

Scientific WorkPlace stanowi połączenie typowego edytora z możliwościami, jakie daje TeX, i silną biblioteką matematyczną. Mamy prosty w obsłudze edytor, w nim przygotowujemy dokumenty, które będą następnie skompilowane za pomocą LaTeX-a (bezpłatna wersja TeX-a) w końcową, profesjonalnie złożoną publikację. To jednak nie wszystko. Twórcy Scientific WorkPlace poszli dalej: skoro dajemy użytkownikowi narzędzie do pisania skomplikowanych tekstów naukowych, pełnych złożonych wzorów, dodajmy narzędzie stricte matematyczne: moduł przekształcający wyrażenia, rozwiązujący układy równań, liczący całki, pochodne, szeregi... zarówno numerycznie, jak i symbolicznie. Scientific WorkPlace wykorzystuje znaną bibliotekę Maple, opakowując ją w przyjazny interfejs - wyrażenia, które umieszczamy w dokumencie mogą być natychmiast zinterpretowane, obliczone lub przybliżone, a wynik wstawiany jest jako integralna część dokumentu. Co potrafi Scientific WorkPlace w połączeniu z Maple? Może obliczać proste wyrażenia, rozwiązywać układy równań, szukać pierwiastków funkcji, obliczać całki i pochodne, funkcje statystyczne, rozwiązywać równania różniczkowe, wykonywać operacje na macierzach. Do tego trzeba dołożyć rozwiązywanie zagadnień programowania liniowego oraz rysowanie wykresów, krzywych i powierzchni. Słowem, wszystko, czego matematyczna dusza zapragnie.

Łatwe w użyciu wykresy dwu- i trójwymiarowe wzbogacają zasób narzędzi Scientific Workplace.

Łatwe w użyciu wykresy dwu- i trójwymiarowe wzbogacają zasób narzędzi Scientific Workplace.

Edycja wzorów i wyrażeń może być traktowana po prostu jako sposób na efektywne tworzenie skomplikowanych wyrażeń, ale można też wykorzystać edytor w charakterze zaawansowanego notatnika, który wykona za nas większość żmudnych obliczeń. Praca z Scientific WorkPlace przebiega zgodnie z filozofią TeX-a - podczas pisania można skupić się tylko i wyłącznie na treści, a nie formie dokumentu. Za wygląd publikacji odpowiada program oraz wybrane wcześniej szablony i pakiety.

Oczywiście są i wady. Scientific Workplace wymaga, mimo wszystko, pewnej znajomości zasad rządzących TeX-em. Ustawienie opcji, chociażby polskich znaków, nie musi być oczywiste dla każdego użytkownika. Korzystanie z gotowych szablonów jest proste, ale z reguły trzeba je modyfikować, aby uzyskać pożądany efekt, a to już wymaga pewnego obycia z filozofią programu TeX. Nie można mieć natomiast zastrzeżeń co do modułu matematycznego; za intuicyjnym interfejsem kryje się bardzo silne narzędzie - dla studentów, inżynierów i naukowców.


Zobacz również