Energia w puszce

Na całym świecie, na nakrytych do posiłku talerzach zazwyczaj znajdziemy produkty naturalne. Co najwyżej pomidory spryskano wcześniej jakimiś chemicznymi środkami, być może świnię, z której powstała apetyczna szynka, ktoś pasł chemiczną odżywką lub leczył antybiotykami. Takie zabiegi nie zmienią jednak istoty tych produktów spożywczych. Proporcje i skład naszego pożywienia pochodzą najczęściej sprzed wielu wieków. Czy na tym polu człowiek nie mógłby jednak dokonać kilku "usprawnień"

Na całym świecie, na nakrytych do posiłku talerzach zazwyczaj znajdziemy produkty naturalne. Co najwyżej pomidory spryskano wcześniej jakimiś chemicznymi środkami, być może świnię, z której powstała apetyczna szynka, ktoś pasł chemiczną odżywką lub leczył antybiotykami. Takie zabiegi nie zmienią jednak istoty tych produktów spożywczych. Proporcje i skład naszego pożywienia pochodzą najczęściej sprzed wielu wieków. Czy na tym polu człowiek nie mógłby jednak dokonać kilku "usprawnień"?

"Kompociki babuni" wypierane są powoli przez syntetyzowane, projektowane napoje. Energy drinki i wszelkiej maści odżywki robią oszałamiająca karierę. Być może nawet tradycyjne polskie danie - popularny "schabowy z kapuchą" - także zmieni swoją postać. Stanie się bardziej płaski, galaretowaty, o przyjemnym błękitnym kolorze. Na dodatek sam się podgrzeje.

NATURA KONTRA NAUKA

W przypadku tzw. żywności projektowanej rolę natury przejęli... naukowcy. Metodami naukowymi - w przeciwieństwie do powolnego procesu ewolucji, hodowli, czy wprowadzania mutacji u roślin lub zwierząt - udaje się znacznie szybciej udoskonalać nasze pożywienie.

Początki zastosowania technologii hi-tech w tzw. żywieniu zbiorowym datują się już od II wojny światowej. Podczas wojny niezbędne stało się żywienie olbrzymiej liczby wojsk - w tym celu wykorzystano konserwy, a wraz z nimi chemiczne konserwanty. Piloci samolotów bojowych, podczas długich lotów musieli zachować wysoki stopień koncentracji - stąd przed wyruszeniem faszerowano ich różnymi chemicznymi miksturami. Kolejny postęp w tej dziedzinie nastąpił wraz z rozpoczęciem podboju kosmosu. Uczestnicy wypraw na orbitę, kosmonauci, którzy lądowali na Księżycu bądź miesiącami krążyli na orbicie, musieli przecież czymś się żywić. Dlatego też opracowano specjalne metody przygotowania i przechowywania produktów spożywczych w wygodnych opakowaniach (w tubkach czy kubeczkach podobnych do tych, w jakie obecnie nalewane są jogurty). Pożywienie to musiało zajmować niewiele miejsca, dostarczać wszystkie niezbędne składniki odżywcze, a jednocześnie być wygodne do spożywania także w stanie nieważkości.

GŁÓD ENERGII

Czy nigdy nie zdziwiła Was reklama napoju, który ma "dodać skrzydeł"? "Ach, to pewnie jakiś nowy rodzaj alkoholu" - tak zapewne tłumaczyli sobie reklamę niektórzy telewidzowie. Prawda wygląda trochę inaczej, reklamowany napój to przedstawiciel całkowicie nowego nurtu w przemyśle tzw. spożywczym.

Energy drinki (napoje wysokoenergetyczne są już od kilku lat pełnoprawnymi produktami dostępnymi masowo: reklamowanymi w telewizji i sprzedawanymi w prawie każdym sklepie spożywczym (przynajmniej na Zachodzie).

Ich docelowe działanie w znacznym stopniu różni się od tego, czego spodziewać się możemy pijąc np. zwykłego sprite'a czy inny "normalny", orzeźwiający napój. Podstawowe zadanie energy drinków może zostać określone jako "dodanie energii" lub "odświeżenie umysłu". Tego typu napój nie zawiera jednak dodatkowej dawki energii w postaci kalorii - jest on raczej wyspecjalizowanym regulatorem i wyzwalaczem wewnętrznych zasobów organizmu. Skład ich to precyzyjnie skomponowana mieszanka witamin, wapnia, guaranin, tauryny, soli mineralnych, czasem kofeiny lub innych "egzotycznych" składników (np. ginseng). Działanie tych mikstur wykracza znacznie poza "dostarczenie niezbędnych witamin i mikroelementów" - najciekawszy efekt to (opisując dość obrazowo) pobudzenie pewnych funkcji mózgu przez odpowiednie neurotransmitery (prawdopodobnie chodzi tu obieg serotoniny i MAO). Czasami oddziaływanie niektórych energy drinków może być przyrównane do wpływu na organizm ludzki miękkich narkotyków (np. dużej dawki kawy). Jednak na razie e-drinki (podobnie jak np. czekolada) są w pełni legalne.

Napoje, takie jak Warp 4, Red Bull czy Flying Horse (różnych marek jest pewnie ponad 50) są kupowane przez kierowców, sportowców, robotników, urzędników, matki i dzieci - słowem całe społeczeństwo. E-drinki są też dość mocno zakorzenione w kulturze "techno". Umożliwiają zdecydowanie dłuższe "taneczne maratony", a poza tym stanowią doskonałą alternatywę dla alkoholu (który w tańcu raczej nie pomaga). Należy jednak pamiętać o tym, iż po energetycznym "szczycie" - zgodnie z zasadą równowagi - wystąpi (mniej lub bardziej zauważalny) "dół".

Firmy produkujące napoje energetyczne często sponsorują techno-zabawy (w Polsce np. Warp 4 - Warsaw Techno Cup, Red Bull - New Alcatraz Birthday Party w Łodzi). Dla potrzeb "technicznych" tancerzy produkuje się też "mniej nakładowe" (nie do kupienia w zwykłym sklepie) napoje energetyczne. Podstawowym ich składnikiem może być np. efedryna - takie napoje raczej nie są przeznaczone dla matek i dzieci, a i ich posiadacze nie powinni się chwalić swymi drinkami napotkanemu policjantowi.

NRG

Od niedawna w Polsce dostępne są również pastylki wykonane ze zmielonych nasion guarany. Nasiona te zawierają guaraniny - jeden z głównych składników energy drinków. Pastylki te (sprzedawane w sieci dystrybucji bezpośredniej Herbalife pod handlową nazwą NRG) charakteryzują się działaniem zbliżonym do energy drinków. Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego (wśród dystrybutorów Herbalife) wynika, iż "pastyle" z guraną traktowane są jako uniwersalne panaceum na wiele schorzeń, np. przeziębienie lub niewłaściwe ciśnienie krwi.

ODŻYWKI

Na rynku dostępne są także różnego rodzaju odżywki i napoje izotoniczne (np. Isostar), przeznaczone dla sportowców, osób pracujących fizycznie, chcących stracić lub zyskać na wadze. Niektóre z tych "kompozycji" odżywczych mogą być stosowane zamiast posiłku (w odpowiednich proporcjach dostarczają organizmowi wszystkich niezbędnych składników), zaleca się jednak przyjmowanie chociaż jednego "naturalnego" posiłku dziennie. O odpowiednim dostosowaniu takich odżywek do konkretnego odbiorcy niech świadczy fakt, iż dla każdego kraju (jako odrębnego pod względem kultury gastronomicznej) istnieją oddzielne produkty przygotowane w odpowiednich proporcjach (tylko nazwa handlowa pozostaje bez zmian).

KAWA NA GORĄCO

Na zakończenie ciekawostka. Od niedawna na stacjach benzynowych można zakupić samopodgrzewającą się kawę, herbatę lub czekoladę. Napój dostępny w plastikowych kubeczkach możemy własnoręcznie podgrzać w dowolnie wybranym przez nas momencie. Ciepło uzyskuje się dzięki reakcji, w jaką wchodzi woda z chlorkiem wapnia. Na szczęście, obie te substancje są dokładnie oddzielone od pojemnika z samym napojem. Użytkownik jedynie musi lekko wcisnąć denko opakowania, potrząsnąć nim, aby obie substancje się zmieszały, i... po 40 sekundach otrzymuję gorącą kawę. Łatwo wyobrazić sobie zastosowanie tego wygodnego produktu, np. podczas jesiennej wycieczki w góry.

Podobne rozwiązanie stosuje już także amerykańska armia. Każdy jej żołnierz otrzymuje plastikową "paczkę żywnościową", w której po otwarciu zachodzi reakcja, dzięki której zawartość zostaje podgrzana.

NATURALNE WATPLIWOŚCI

Na zakończenie przeglądu nowoczesnych produktów spożywczych chciałbym przedstawić pewne nasuwające się wątpliwości. Czy komercyjne mechanizmy wolnego rynku - mody i trendy "żywieniowe" - okażą się dobre dla ludzkiego zdrowia? "Wiedza gatunkowa" - naturalne, genetyczne uwarunkowanie, które wskazuje nam, co bez obawy można jeść, a czego nie - w tym konkretnym przypadku na nic się nie zda. A za kilka lat może przecież okazać się, iż żywność projektowana wcale nie jest "zdrowa" (zwłaszcza przy częstym dawkowaniu), jak zapewniają jej producenci.

Zresztą i dzisiaj niektóre państwa europejskie nie zgodziły się na wprowadzenie na ich rynek większości energy drinków.

Linki:

XTC - http://www.xtc-power.com/main.html

Red Bull - http://www.red-bull.com

Warp 4 - http://venus.icu.com.pl/warp4/skladpl.html

Power Horse - http://www.powerhorse.com.pl/strony/sport.htm


Zobacz również