Frontem do obywatela

ePUAP daje możliwość załatwiania spraw urzędowych o każdej porze dnia bez wychodzenia z domu. Wszystko, czego potrzebujesz, to komputer z dostępem do internetu.

O zwiększeniu roli internetu w kontaktach obywateli z instytucjami administracji publicznej mówi się od wielu lat. Jednak dopiero Elektroniczna Platforma Usług Administracji Publicznej - ePUAP - daje realną szansę na załatwienie niektórych urzędowych spraw bez wychodzenia z domu.

Elektroniczna Platforma Usług Administracji Publicznej to scentralizowany system informatyczny, udostępniony przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji. Umożliwia on jednostkom administracji publicznej i innym instytucjom publicznym świadczenie usług drogą elektroniczną. Dla petenta oznacza to możliwość składania urzędowych dokumentów przez internet. Usługa dostępna jest od trzech lat, jednak dopiero za sprawą profilu zaufanego, który z założenia ma być bezpłatną alternatywą dla kosztownego podpisu elektronicznego, może stać się powszechnie dostępna.

Co załatwisz przez internet?

Dopisanie do spisu wyborców, wniesienie podania o wydanie wtórnika prawa jazdy, zapisanie dziecka do przedszkola lub złożenie wniosku o zwrot opłaty skarbowej - to tylko niewielka liczba z kilkuset spraw, które Polacy mogą załatwić przez internet. Teoretycznie, bowiem to, które z dokumentów uda nam się złożyć "na odległość", zależy od miejsca zamieszkania, a konkretnie od tego, czy urząd właściwy dla danej sprawy wdrożył odpowiednią funkcję w ePUAP-ie. Portal ePUAP daje możliwość załatwiania spraw urzędowych przez całą dobę i okrągły tydzień. Właściwie jest to tylko możliwość wnoszenia pism urzędowych w dowolnie wybranym czasie - urzędnicy nie pracują przecież całą dobę, a termin załatwienia sprawy wynika z przepisów (np. 14 dni). Mimo to, wszystko, czego potrzebujesz do rozpoczęcia procedury, to komputer z dostępem do internetu. Dodajmy jednak, że na platformie zaczynają pojawiać się usługi, które pozwalają wykonać niektóre czynności w czasie rzeczywistym. Każdy, kto zamierza kupić używany samochód, może zweryfikować dowód rejestracyjny lub prawo jazdy w trybie online. Zgodność danych wprowadzonych w formularzu ePUAP jest automatycznie weryfikowana z danymi zawartymi w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK).

Na platformie znajdziemy też odnośniki, które poprowadzą nas do zewnętrznych formularzy udostępnianych np. w portalu CEIDG (rejestracja działalności gospodarczej) oraz w regionalnych e-urzędach, takich jak SEKAP (rejestracja urodzeń).

ePUAP ma zapewnić komunikację między obywatelami i przedsiębiorcami a administracją, jak również między instytucjami administracji publicznej. Jak wynika z danych opublikowanych w połowie 2011 roku przez MSWiA, liderem w liczbie udostępnionych usług elektronicznych na platformie ePUAP jest Urząd Miasta Aleksandrów Kujawski w województwie kujawsko-pomorskim. Mieszkańcy tego niewielkiego miasta mogą załatwić przez internet aż 157 urzędowych spraw, w tym złożyć wniosek o wydanie decyzji o uwarunkowaniach środowiskowych, uzyskać informację w sprawie podatku o nieruchomości, a nawet zapisać dziecko do żłobka, przedszkola i szkoły. Kolejne miejsca w rankingu przypadły Krakowowi (75 usług elektronicznych), który tylko nieznacznie wyprzedził Mińsk Mazowiecki (63), Żmigród (60) i Chełmek (58).

Główną stronę ePUAP-u wypełnia lista spraw, które uda nam się załatwić przez internet, pogrupowanych według zdarzeń życiowych.

Główną stronę ePUAP-u wypełnia lista spraw, które uda nam się załatwić przez internet, pogrupowanych według zdarzeń życiowych.

Mimo tych obiecujących danych, perspektywa powszechnej e-administracji w Polsce to ciągle wizja przyszłości. Liczba podmiotów administracji publicznej, które świadczą usługi przez internet, jest niewielka. Większość urzędów ogranicza swoją aktywność w tym względzie do publikowania skrzynek na skargi, wnioski i zapytania - to mniej więcej tyle, ile wymaga od nich ustawodawca.

Miasta w ePUAP-ie

Do instytucji publicznych, które mogą świadczyć usługi drogą elektroniczną na platformie ePUAP, należą ministerstwa (w tym Spraw Wewnętrznych, Administracji i Cyfryzacji, Finansów, Gospodarki, Infrastruktury), urzędy skarbowe, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Krajowe Biuro Wyborcze oraz jednostki samorządu terytorialnego, takie jak urzędy marszałkowskie, starostwa i urzędy miast. Lista instytucji uprawnionych do korzystania z ePUAP-u obejmuje także inne podmioty realizujące zadania publiczne, m.in. urzędy skarbowe, sądy, szkoły, przedszkola lub zarządy melioracji.

W ramach ePUAP-u możesz złożyć do ZUS-u np. zaświadczenie o niezaleganiu w opłacaniu składek (ZUS-EWN) czy o zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego (ZUS-EWZ), choć przekazywanie dokumentów ubezpieczeniowych nadal wymaga użycia programu Płatnik i kwalifikowanego podpisu elektronicznego.

Na platformie ePUAP świadczą usługi instytucje realizujące zadania zlecone przez państwo. Akademia Teatralna im. A. Zelwerowicza w Warszawie umożliwia złożenie drogą elektroniczną podania o przyjęcie na studia. Z kolei kandydaci na studia na Uniwersytecie Jagiellońskim mogą zadeklarować chęć odbioru pism w sprawie przyjęć wyłącznie drogą elektroniczną. Stosowne dokumenty zostaną przesłane do skrzynki kandydata na ePUAP-ie. Tym, którzy zdecydują się na elektroniczny odbiór dokumentów, Uniwersytet Jagielloński zwraca część opłaty rekrutacyjnej w kwocie 35 zł. To dodatkowa zachęta do korzystania z e-usług w kontaktach z uczelnią.

Profil zaufany

Profil zaufany ePUAP (PZ) jest bezpłatną metodą potwierdzania tożsamości osoby w systemach elektronicznej administracji. Zasady jego funkcjonowania definiuje ustawa, która - mówiąc najogólniej - w zakresie warunków korzystania z elektronicznej platformy usług administracji publicznej zrównuje go z podpisem odręcznym. W większości kontaktów z administracją publiczną może on zastąpić kwalifikowany podpis elektroniczny, którego w związku z tym nie trzeba kupować (koszt ok. 200 zł w pierwszym roku używania).

Jednocześnie profil zaufany nie jest równoważny podpisowi elektronicznemu i nie można nim podpisywać umów cywilnoprawnych czy dokumentów ubezpieczeniowych przekazywanych do ZUS-u (przynajmniej na razie).

Profil zaufany może mieć każda osoba fizyczna bez ponoszenia dodatkowych opłat za wydanie certyfikatu służącego do składania podpisu elektronicznego. Użycie PZ nie wymaga dodatkowego urządzenia (czytnika) ani oprogramowania, a do jego założenia wymagane jest podanie adresu e-mail, na który wysyłane będą kody autoryzacyjne (w przyszłości kody mają być wysyłane także SMS-em). W systemie ePUAP pełnią one podobną funkcję jak kody jednorazowe stosowane w bankowości elektronicznej.

Do tej pory założono blisko 27 tys. profili zaufanych (stan na dzień 02.01.2012). To niewiele jak na kraj, w którym żyje ponad 38 mln ludzi. Doktor Bogusław Półtorak, główny ekonomista Bankier.pl, próbuje wyjaśnić taki stan rzeczy: "Profil zaufany jest sposobem potwierdzenia tożsamości klienta urzędu bez konieczności posiadania podpisu elektronicznego. Warto podkreślić, że sposobem bezpłatnym. Barierą w jego upowszechnieniu nie jest więc koszt. Wydaje się, że przyczyną małej popularności jest raczej słaba znajomość wśród osób korzystających z usług administracji publicznej. Wydaje się, że wiele osób nie odróżnia profilu zaufanego od e-podpisu i kojarzy, że jest to rozwiązanie kosztowne i trudne w zastosowaniu. Popularyzacja profilu zaufanego wymaga, być może, mocniej zaakcentowanej akcji promocyjnej oraz uzmysłowienia osobom korzystającym z usług publicznych możliwości, jakie on daje".

Jak zdobyć profil zaufany?

Chcąc uzyskać PZ, trzeba utworzyć konto na platformie ePUAP. Rejestracja w systemie wymaga podania podstawowych danych identyfikacyjnych (imię, nazwisko, PESEL), adresu e-mail oraz ustaleniu loginu oraz hasła. ePUAP dopuszcza logowanie za pomocą certyfikatu kwalifikowanego, który zastępuje tutaj hasło.

Konto w ePUAP-ie mogą założyć osoby fizyczne, osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne, nieposiadające osobowości prawnych. Typ konta lub organizacji określasz już na etapie rejestracji konta.

Konto w ePUAP-ie mogą założyć osoby fizyczne, osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą, osoby prawne oraz jednostki organizacyjne, nieposiadające osobowości prawnych. Typ konta lub organizacji określasz już na etapie rejestracji konta.

Tworząc konto, określasz jego typ: dla osób fizycznych, osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą, osób prawnych oraz jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej. Na tym etapie możliwe będzie uzupełnienie niektórych danych identyfikacyjnych, np. numeru REGON czy formy własności firmy.

Profil zaufany możesz uzyskać:

- składając w urzędzie potwierdzającym wniosek o jego założenie i weryfikację tożsamości

- w trybie tzw. samozaufania, samodzielnie podpisując wniosek o profil zaufany kwalifikowanym podpisem elektronicznym; tryb ten nie wymaga wizyty w urzędzie, użytkownik musi mieć certyfikat kwalifikowany do składania bezpiecznego podpisu elektronicznego.

Do urzędu tylko raz

Po złożeniu wniosku o profil zaufany musisz się udać do placówki urzędu w celu potwierdzenia swojej tożsamości, chyba że złożysz podpis na wniosku kwalifikowanym podpisem elektronicznym (samozaufanie).

Listę punktów potwierdzających znajdziesz w witrynie ePUAP. Jest ich ponad 600: wybrane urzędy skarbowe, jednostki ZUS, urzędy wojewódzkie i konsulaty. Punkty potwierdzania zaczęły również uruchamiać urzędy gmin, m.in. miasta Krakowa i Tychy.

Na wykonanie tego masz 14 dni. Po tym terminie wniosek zostanie automatycznie odrzucony. Cała operacja wymaga jednej wizyty w urzędzie. Pamiętaj, aby zabrać ze sobą dowód osobisty lub paszport.

Właściciel profilu zobowiązuje się: nie udostępniać konta osobom trzecim, zachować poufność danych używanych do złożenia podpisu pod profilem (identyfikator, hasło, kod autoryzacyjny) oraz unieważnić profil w razie utraty kontroli nad kontem ePUAP.

Katalog usług

Kluczowym elementem ePUAP-u jest Katalog usług. Narzędzie to zbiera i umożliwia szybkie odnalezienie usług administracji publicznej udostępnianych w celu zrealizowania sprawy. Sposób prezentowania i opisywania usług jest ustandaryzowany. Aby łatwiej odnaleźć właściwą, można skorzystać z katalogu zdarzeń życiowych, zawierającego sprawy pogrupowane według sytuacji życiowych, kategorii tematycznych, klasyfikacji terytorialnej, alfabetycznej listy spraw oraz wyszukiwarki.

Po wybraniu konkretnej sprawy możesz także wyświetlić listę wszystkich urzędów lub instytucji udostępniających daną usługę. W jej opisie znajdziesz informacje na temat czasu realizacji wniosku, wymaganych dokumentów oraz pobieranych opłat administracyjnych.

Niestety, mimo że katalog spraw, które możesz załatwić przez ePUAP, jest bogaty, to bardzo często po wyszukaniu właściwego zagadnienia spotka cię rozczarowanie. Jeśli urząd nie udostępnia danej usługi - co niestety jest powszechne - pozostanie ci nic innego, jak tylko odejść z kwitkiem. A w zasadzie to zamknąć okno przeglądarki.

"Nie można zapominać, że za niską jakość e-usług na ePUAP-ie często odpowiadają same urzędy. Wiele placówek nadal udostępnia tu bowiem jedynie formularz ogólny, i to ten niedopracowany z początków działania platformy" - ocenia Jacek Orłowski, redaktor naczelny branżowego pisma "IT w Administracji".

Skład dokumentów

Wraz z założeniem konta ePUAP tworzone są: domyślna skrytka na dokumenty przekazywane do odbiorcy oraz skład (repozytorium) dokumentów. Zaprojektowano go na wzór skrzynek w programach pocztowych - grupuje dokumenty w foldery oraz sprawy. Standardowo w ePUAP-ie są zdefiniowane foldery: Odebrane, Awizowane, Robocze, Wysłane oraz Sprawy. Wyjaśnienia wymagają dwa ostatnie. Folder Awizowane zawiera otrzymane i nieodesłane urzędowe poświadczenie doręczenia. Z kolei widok Sprawy to dodatkowy sposób prezentacji dokumentów zorganizowanych według spraw załatwianych w urzędzie.

ePUAP to repozytorium dokumentów. Zaprojektowano je na wzór skrzynek stosowanych w programach pocztowych. Widok Sprawy to dodatkowy sposób prezentacji dokumentów zorganizowanych według spraw załatwianych w urzędzie.

ePUAP to repozytorium dokumentów. Zaprojektowano je na wzór skrzynek stosowanych w programach pocztowych. Widok Sprawy to dodatkowy sposób prezentacji dokumentów zorganizowanych według spraw załatwianych w urzędzie.

Domyślnie, skład dokumentów nie wysyła powiadomień e-mailem o nadejściu nowej korespondencji. Reguły powiadomień należy samodzielnie ustalić w Ustawieniach składu. W przypadku niepodjęcia pisma elektronicznego, urząd w ciągu 7 dni wyśle je nam w formie papierowej.

Droga usłana cierniami

Załatwienie sprawy drogą elektroniczną wymaga wykonania kilku czynności: wyszukania usługi w katalogu usług, wypełnienia formularza (dokumentu), złożenia podpisu pod wnioskiem, wysłania formularza i odebrania odpowiedzi przez ePUAP lub pocztą.

Złożenie wniosku w wielu wypadkach wymaga dostarczenia dodatkowych dokumentów jako załączników do formularza. Jeśli występujesz o wydanie wtórnika prawa jazdy, do wniosku musisz dołączyć: kolorową fotografię, skany: posiadanego prawa jazdy, dokumentu tożsamości osoby składającej wniosek, potwierdzenia dokonania opłaty administracyjnej, podpisu, protokołu przesłuchania na okoliczność utraty dokumentu (gdy wtórnik wydawany jest z powodu utraty dokumentu) oraz orzeczenia lekarskiego, stwierdzającego brak przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami (gdy wtórnik wydawany jest z powodu utraty ważności uzyskanego dotychczas dokumentu).

Urzędowe poświadczenia

ePUAP wprowadza urzędowe poświadczenie odbioru (UPO), będące prawnym dowodem doręczenia dokumentu w systemie elektronicznym. Mechanizm ten weryfikuje doręczanie urzędowi pism od obywatela i odwrotnie. Organ instytucji publicznej wystawia urzędowe poświadczenie przedłożenia (UPP), natomiast obywatel potwierdza odbiór dokumentów za pomocą urzędowego poświadczenia doręczenia (UPD). Przykładowo, UPP stanowi dowód, że petent złożył wniosek w wymaganym terminie.

Elektroniczne potwierdzenie opłaty (EPO) stanowi natomiast potwierdzenie wniesienia opłaty administracyjnej. Poświadczenie to wykorzystywane będzie przy realizacji płatności elektronicznych.

Opłaty administracyjne

Załatwienie wielu spraw urzędowych wymaga wniesienia opłaty administracyjnej. Obecnie interesanci mogą dokonać wpłaty na rachunek urzędu, a następnie dołączyć skan dowodu potwierdzenia jako załącznik do formularza.

W ramach ePUAP dostępny jest system płatności elektronicznych, który umożliwia wnoszenie opłat za pomocą błyskawicznych przelewów elektronicznych i kart kredytowych. Usługa ta realizowana jest na platformie PayByNet, rozwijanej przez Krajową Izbę Rozliczeniową (KIR).

Domyślnie skład dokumentów nie wysyła powiadomień e-mailem o nadejściu nowej korespondencji. Reguły powiadomień należy samodzielnie ustalić w Ustawieniach składu. Powiadomienia mogą być przesyłane okresowo lub każdorazowo po otrzymaniu nowego dokumentu.

Domyślnie skład dokumentów nie wysyła powiadomień e-mailem o nadejściu nowej korespondencji. Reguły powiadomień należy samodzielnie ustalić w Ustawieniach składu. Powiadomienia mogą być przesyłane okresowo lub każdorazowo po otrzymaniu nowego dokumentu.

Wpłat dokonuje się równie wygodnie i szybko, jak podczas zakupów w sklepach internetowych. Możliwość płacenia online jest jednak zależna od urzędu. Obecnie oferuje ją blisko 100 jednostek administracji publicznej, w tym Śląski Urząd Wojewódzki, Urząd Miasta Krakowa, Gmina Miasta Gdańsk, Powiat Oświęcimski czy Urząd Miasta i Gminy Leżajsk.

Podpis kwalifikowany

Platforma ePUAP umożliwia wykorzystanie kwalifikowanego podpisu elektronicznego zapisanego na karcie kryptograficznej do: logowania do systemu, potwierdzenia profilu zaufanego (tzw. samozaufanie) oraz podpisywania dokumentów. Przypomnijmy jednak, że użycie podpisu kwalifikowanego do podpisywania składanych wniosków jest opcjonalne. Jego funkcja w systemie ePUAP może pełnić bezpłatny profil zaufany.

Do obsługi podpisu elektronicznego ePUAP-u wymagane jest zainstalowanie w przeglądarce dodatkowego komponentu, służącego do uwierzytelniania za pomocą certyfikatu. Jest on dostępny w wersji dla systemów operacyjnych Windows (XP, Vista i 7) oraz przeglądarek: Internet Explorer, Firefox, Opera, Chrome.

Zdaniem krytyka

System, którego pierwsza wersja kosztowała 32 mln zł, a na ePUAP2 przeznaczono kolejne 140 mln, powinien działać perfekcyjnie, a sposób jego zaprojektowania i wdrożenia nie powinien budzić żadnych wątpliwości. Okazuje się jednak, że aplikacja ma wiele niedociągnięć, a ogólnego wrażenia wcale nie poprawia słabe zainteresowanie instytucji publicznych świadczeniem usług drogą elektroniczną.

W trakcie przeglądania Katalogu usług przycisk Wstecz przeglądarki nie działa tak, jak powinien. Zamiast przenosić do poprzednio oglądanej strony, aplikacja wraca do głównego ekranu (Zdarzenia życiowe). Problemy z nawigacją i uciążliwa rejestracja to tylko podstawowe mankamenty obecnej wersji ePUAP.

ePUAP umożliwia weryfikację zgodności zdanych zawartych w dokumencie prawo jazdy oraz w dowodzie rejestracyjnym pojazdu z danymi zgromadzonymi w CEPiK-u. Weryfikacja odbywa się online (na bieżąco).

ePUAP umożliwia weryfikację zgodności zdanych zawartych w dokumencie prawo jazdy oraz w dowodzie rejestracyjnym pojazdu z danymi zgromadzonymi w CEPiK-u. Weryfikacja odbywa się online (na bieżąco).

Idźmy dalej. Mimo że portal ePUAP i tym samym komponent do składania podpisu kwalifikowanego dostępny jest dla wszystkich najważniejszych przeglądarek internetowych, to w praktyce do korzystania z tej platformy warto posłużyć się Internet Explorerem. I to uruchomionym w trybie administratora. Obsługa ePUAP-u przez inne przeglądarki nadal budzi wiele zastrzeżeń, choć to już temat na inny artykuł.

Niektórzy zwracają również uwagę na rażące naruszenia bezpieczeństwa w postaci braku weryfikacji sesji i działania mechanizmu autowylogowywania.

System dla Kowalskiego?

W platformie ePUAP są funkcje i opcje niepotrzebne lub niezrozumiałe. Można przypuszczać, że po zaznaczeniu pola Wysyłanie testowe dokument zostanie wysłany w trybie testowym, nie wiadomo jednak, gdzie taki dokument trafia ani co się z nim dalej dzieje. Nie wiadomo również, czy i w jakich sytuacjach można wysyłać formularze bez złożenia podpisu.

W sekcji pomocy portalu petent znajdzie dokumenty przeznaczone dla urzędników, administratorów oraz integratorów aplikacji. Nam udało się pobrać instrukcję dla osoby potwierdzającej profil zaufany, znalezioną obok dokumentów wyjaśniających, jak korzystać z portalu. Dostęp do tego typu materiałów wprowadza tylko zamieszanie. Wbrew pozorom, w sekcji Zarządzanie kontem | Pokaż uprawnienia użytkownika nie dowiesz się wprost, co można zrobić w ePUAP-ie, a czego nie. Mimo że opcja ta dostępna jest dla wszystkich użytkowników, aby rozszyfrować sposób zapisu uprawnień, należałoby sięgnąć do dokumentacji przeznaczonej dla projektantów i programistów tego systemu.

To nie wszystko. Petent Jan Kowalski z listy spraw może wybrać usługę Instalator Elektronicznej Skrzynki Podawczej. Usługa przeznaczona jest dla wszystkich urzędów, które udostępniają lub chcą udostępnić elektroniczną skrzynkę podawczą za pośrednictwem ePUAP-u. Absurd! Brak personalizacji i jednoznacznego nadania ról w systemie (petent, urzędnik, integrator itd.) to jeden z największych mankamentów obecnej wersji ePUAP.

Wiele wątpliwości wzbudza opis wymagań dla dokumentów dołączanych do formularzy. "Skan w formacie JPEG; Przestrzeń barw: greyscale lub sRGB; Rozdzielczość skanu (szer.xwys.): max 2500x3500 pikseli; Rozmiar pliku nie większy niż 200 KB; Kompresja: poziom jakości JPEG i nie mniejszy niż 80/100". Większość czytelników PC Worlda rozwikła ten przekaz, jednak dla przeciętnego użytkownika takie terminy, jak "przestrzeń barw" czy "poziom kompresji JPEG" będą niezrozumiałe.

Ale to nie wszystko. Od początku wiele zastrzeżeń budzi także sposób zaprojektowania i wykonania interfejsu strony ePUAP. "W opublikowanym w 2009 roku raporcie NIK zwrócono m.in. uwagę na to, że strona nie spełnia norm standardu technicznego HTML oraz zaleceń Web Accessibility Initiative, a platforma zawiera "błędy w środowisku aplikacji, zwłaszcza w zakresie funkcjonalności dla użytkownika końcowego" - mówi Jacek Orłowski. I po chwili dodaje: "Choć na początku 2011 roku ePUAP zyskał nową "skórkę", to nadal niestety korzystanie z platformy nie należy do najłatwiejszych. Witryna wymaga dalszych zmian, także na poziomie kodu: warto np. poprawić nawigację, wyszukiwanie czy też moduł do podpisywania pism".

Elektroniczny Urząd Podawczy

W walce o "internetowych petentów" ePAUP musi konkurować z lokalnymi systemami elektronicznej administracji, tworzonymi i rozwijanymi przez urzędy i instytucje publiczne. "Systemy regionalne, nazywane często wrotami, mogą być alternatywą dla "państwowego" ePUAP-u i lepiej spełniać potrzeby lokalnych jednostek i usprawniać współpracę pomiędzy nimi. Jeśli mieszkamy na Śląsku, w świętokrzyskim czy Warmii i Mazurach, to właśnie w takich miejscach warto szukać "elektronicznych" urzędów" - twierdzi Jacek Orłowski.

Ustawa o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne wraz z rozporządzeniami i innymi ustawami, m.in. o świadczeniu usług drogą elektroniczną czy podpisie elektronicznym, dały instytucjom publicznym podstawy prawne do uruchamiania usług Elektronicznego Urzędu Podawczego (EPU). W zakres usług dostarczanych w EPU wchodzi przyjmowanie formularzy elektronicznych składanych przez Elektroniczną Skrzynkę Podawczą (ESP). Petenci mogą przez internet składać zapytania, wnioski i dokumenty opatrzone podpisem elektronicznym, a następnie uzyskać poświadczenie przedłożenia i odbioru. Drogą elektroniczną jest także kierowana korespondencja zwrotna. Zgodnie z przepisami trzeba jednak wyrazić na nią zgodę lub wręcz zobowiązać urząd do podjęcia takiej interakcji.

"Poczta elektroniczna jest bardzo wygodnym środkiem komunikacji, ale, niestety, z przyczyn proceduralnych nie może być - z małymi wyjątkami - wykorzystywana do załatwiania spraw w urzędzie. Dlatego też zgodnie z prawem każda placówka realizująca zadania publiczne powinna udostępniać elektroniczną skrzynkę podawczą, a link do niej umieścić w swoim BIP" - wyjaśnia Jacek Orłowski. Taki e-urząd stanowi zbiór formularzy elektronicznych, które umożliwiają załatwienie niektórych spraw przez internet. Przykładowo, powiatowy urząd pracy może udostępniać formularze z wnioskiem o dodatek aktywizacyjny, wniosek o przyznanie z Funduszu Pracy (Europejskiego Funduszu Społecznego) jednorazowo środków na rozpoczęcie działalności gospodarczej czy też zgłoszenie wolnego miejsca pracy lub przygotowania zawodowego. Zawsze do dyspozycji mamy także wniosek ogólny, który pozwala przekazać dowolną sprawę do urzędu włącznie z załącznikami.

Własny EUP ma również Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Serwis umożliwia złożenie pisma ogólnego oraz kilkunastu wniosków, m.in. o wydanie zaświadczenia o niezaleganiu w opłacaniu składek czy o zwrot nadpłaconych składek. Odbieranie odpowiedzi możliwe jest przez moduł e-Doręczyciela. Jednak tym, co wydaje się najbardziej interesujące w EUP-ie udostępnianym przez ZUS, jest możliwość podpisywania składanych wniosków za pomocą certyfikatu kwalifikowanego lub profilu zaufanego ePUAP.

Bariery wdrożeń e-administracji

Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji (dawniej MSWiA) zakłada, że ePUAP stanie się podstawową platformą świadczenia przez organy administracji publicznej usług drogą elektroniczną. Mimo że system dostępny jest już od trzech lat, dopiero niedawna nowelizacja ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne oraz wydane w kwietniu 2011 roku rozporządzenia MSWiA dotyczące warunków korzystania z ePUAP-u i profilu zaufanego dały rzeczywiste podstawy prawne do funkcjonowania tej platformy.

Czy w związku z tym nastąpi wysyp e-usług, a urzędy wreszcie otworzą się na petentów? Obserwując dotychczasowe działania administracji na jej różnych szczeblach, można mieć co do tego duże wątpliwości. Dopóki urzędy nie zostaną zobligowane do wdrażania usług administracji elektronicznej, tak jak to zrobiono z BIP-em czy elektroniczną skrzynką podawczą (ESP), dopóty nadal będziemy chodzić do urzędu, aby załatwić jakąkolwiek sprawę.


Zobacz również