GUS o aktywności ekonomicznej Polaków

GUS przedstawił opracowanie Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2002 z dnia 20 maja 2002 roku.

W części dotyczącej aktywności ekonomicznej ludności, Raport zgodnie z międzynarodowymi standardami wydziela trzy podstawowe kategorie w analizie rynku pracy: pracujących i bezrobotnych (aktywnych zawodowo) oraz biernych zawodowo.

W 1988 r. ludność czynna zawodowo (aktywna) liczyła 18,5 mln osób, w 2002 r. zanotowano 16,78 mln. Jednocześnie dla 10,6 mln osób nie ustalono statusu na rynku pracy (w większości były to osoby przebywające za granicą). "Widoczne jest więc wyraźne zmniejszenie populacji reprezentującej realne zasoby pracy, chociaż w rozważanym okresie ogólna liczba ludności w wieku 15 lat i więcej zwiększyła się o 3 mln osób" - napisano w raporcie. Liczba zawodowo aktywnych mężczyzn spadła z 10,07 mln w 1988 do nieco ponad 9 mln, wśród kobiet spadek był mniejszy - z 8,38 mln w 1988 roku do 7,77 mln. Nieznacznie zmniejszyła się w tym okresie liczba aktywnych zawodowo w mieście (z 10,7 mln do 10,44 mln), za to wyraźnie, o ponad 18% - na wsi: z 7,75 mln do 6,3 mln. Wszystko to przy ogólnym wzroście ludności w wieku powyżej 15 lat - z 28,3 do 31,3 mln osób.

Jednocześnie nastąpił wzrost liczby osób biernych zawodowo - z 9,8 mln w 1988 r. do 13,46 mln w 2002 r. W tym okresie grupa biernych zawodowo mężczyzn zwiększyła się o ponad połowę, a kobiet o jedną czwartą.

Współczynnik aktywności zawodowej - procentowy udział aktywnych zawodowo w ogólnej liczbie ludności danej kategorii - dla ogółu ludności w wieku 15 lat i więcej wynosił w 1988 r. 65,3%, a w 2002 r. - 55,5%. "Oznacza to, że w pierwszym z rozważanych okresów prawie 2/3 ludności w wieku 15 lat i więcej stanowili czynni zawodowo, podczas gdy czternaście lat później tylko niewiele ponad połowa ludności w tej grupie wieku pracowała lub poszukiwała pracy, tzn. była aktywna zawodowo" - komentuje raport. Nieco mniejszy spadek aktywności zawodowej w analizowanym okresie dotyczył ludności w wieku produkcyjnym (o 6,9 punktu proc.).

Zarówno w 1988 jak i 2002 r. mężczyźni charakteryzowali się wyższą aktywnością zawodową niż kobiety. Obecnie na 100 mężczyzn w wieku 15+ przypada przeciętnie 62 aktywnych zawodowo, podczas gdy w grupie kobiet tylko 49 na 100 pracuje lub poszukuje pracy. Pomiędzy 1988 a 2002 rokiem zmniejszyła się więc rozpiętość między wskaźnikami wyznaczanymi dla mężczyzn i kobiet: w 1988 r. wynosiła 17,3 punktu proc. a w 2002 r. - 13,1 pkt. "Zmiana ta jest efektem szybszego w rozważanym okresie obniżania się aktywności zawodowej mężczyzn niż kobiet" - wyjaśniają autorzy raportu.

Największy ubytek liczby osób aktywnych zawodowo zanotowano w województwie opolskim. Populacja aktywnych zawodowo w tym województwie w 2002 r. stanowiła niespełna 80% stanu z 1988 r. Jednocześnie w spisie 2002 w tym województwie stwierdzono największy odsetek osób o nieustalonym statusie na rynku pracy. Pod względem wartości współczynnika aktywności zawodowej największe obniżenie zanotowano w województwie podkarpackim (spadek o 18,8 pkt.), świętokrzyskim (o 15,4 pkt.), małopolskim (o 14,2 pkt.) i lubelskim (o 13,9 pkt.). Najmniejsze zmiany aktywności zawodowej obserwowano w województwie pomorskim i wielkopolskim (spadek o 5,3 pkt. i 5,6 pkt.).

Największy przyrost osób biernych zawodowo miał miejsce w województwach: podkarpackim (o 85,4% w porównaniu z 1988 r.), świętokrzyskim (o 63,2%), małopolskim (o 58,3%) i lubelskim (o 54,7%). W najmniejszym stopniu populacja biernych zawodowo zwiększyła się w województwach pomorskim i śląskim (o 26,1% i 26,7%).

W 2002 r. odsetek osób aktywnych zawodowo w wieku 15-24 lata wynosił 14,6% (12,5% w 1988 r.), w wieku 45-54 lata - 24,4% (16,8% w 1988 r.), a w wieku 55 lat i więcej - 7,9% (15,7% w 1988 r.).

Jednocześnie zmienił się poziom aktywności zawodowej ludności w różnych grupach wieku. W 1988 r. najwyższymi współczynnikami aktywności zawodowej charakteryzowały się osoby w wieku 35-44 lata, a w 2002 r. równie wysoka aktywność zawodowa charakteryzowała osoby w wieku 35-44 lata, jak i nieco młodsze, tj. w wieku 25-34 lata. W obu analizowanych momentach spisowych wiek maksymalnej aktywności zawodowej różni się dla mężczyzn i kobiet - mężczyźni osiągali najwyższą aktywność zawodową w wieku 25-34 lata, a kobiety w wieku 35-44 lata. Poziom aktywności zawodowej mężczyzn obniżył się w okresie 1988-2002 we wszystkich grupach wieku, natomiast w populacji kobiet - wzrósł w grupie wieku 25-34 lata.

Znacznie poprawiła się - w porównaniu z 1988 r. - struktura wykształcenia ludności aktywnej zawodowo. W 1988 r. 36,3% aktywnych zawodowo posiadało wykształcenie na poziomie wyższym lub średnim, a w 2002 r. - już ponad połowa (54,1%). Prezentowane dane wskazują, że zmieniła się struktura biernych zawodowo według wykształcenia. W 1988 r. jedną trzecią ogółu biernych zawodowo w wieku produkcyjnym (33,5%) stanowiły osoby posiadające wykształcenie wyższe lub średnie.

W maju 2002 r. pracujących było 13,2 mln osób, z tego prawie dwie trzecie (61,6%) mieszkało w miastach. Większość populacji pracujących (54,1%) stanowili mężczyźni. Nieco większy udział mężczyzn odnotowano wśród pracujących mieszkańców wsi (56,9%) niż miast (52,3%). Na ogólną liczbę pracujących składało się 11,03 mln pracujących w sektorze pozarolniczym oraz 21,9 mln osób pracujących w rolnictwie, w tym w indywidualnych gospodarstwach rolnych (łącznie z pracownikami najemnymi) - 20,16 mln.


Zobacz również