Graficzny debiut – PCI Express x16

ATI Radeon X600 i GeForce PCX 5750 to pierwsze karty graficzne, które wyposażono w interfejs PCI Express x16. Układy kierowane są na rynek masowego odbiorcy, który chciałby otrzymać produkt nowoczesny, jednak zdaje sobie sprawę, że będzie musiał pójść na kompromis w kwestii wydajności.

O zapowiedziach ATI nowych produktów z szyną PCI Express piszemy w teście porównawczym najszybszych kart graficznych serii Radeon X800 i GeForce 6800. Podobnie jak w przypadku opisywanej na sąsiednich stronach karty GeForce 6800 GT, najnowsze produkty z PCI-E dotarły do naszego laboratorium w ostatniej chwili, praktycznie w momencie kończenia prac nad wydaniem. Obie karty z najszybszym obecnie interfejsem graficznym to produkty Microstara. Firma ta do niedawna stawiała na produkty z logo NVIDII. Ostatnio postanowiła spróbować swoich sił także w segmencie produktów wyposażonych w procesory graficzne ATI. Do naszego laboratorium trafił Radeon X600 w najmocniejszej odmianie XT. Oznacza to, że w stosunku do tańszych modeli, ma taktowany z wyższą częstotliwością rdzeń procesora oraz pamięci. Rdzeń pracuje z częstotliwością aż 500 MHz, podczas gry 128 MB DDR1 z częstotliwością 730 MHz (wartości realnie zmierzone, bo według specyfikacji pamięci powinny pracować o 10 MHz szybciej).

PCI Express x16 – co to daje?

Technologicznie interfejs PCI Express jest zdecydowanie bardziej zaawansowany niż stosowany dotychczas uniwersalny interfejs PCI oraz specjalnie przygotowany pod kątem grafiki AGP 8x. PCI opiera się na transmisji równoległej i nie jest interfejsem skalowalnym. Całkowicie inaczej działa PCI Express, który jest magistralą szeregową, a co bardzo istotne, może być skalowalny w zakresie 1-32 ścieżek, korzystając dodatkowo ze zdecydowanie wyższych niż w PCI częstotliwości taktowania. W wersji przeznaczonej do kart graficznych, producenci zdecydowali, że PCI Express zaadaptuje na swoje potrzeby 16 ścieżek, czyli będzie pracowało z prędkością x16. PCI Express w swojej najprostszej wersji x1 dysponuje przepustowością na poziomie 250 MB/s w jednym kierunku. Ponieważ jest to interfejs dwukierunkowy, możemy mówić o przepustowości rzędu 500 MHz. Oznacza to, że w wersji „graficznej x16” dysponujemy pasmem o przepustowości aż 8 GB/s. Potencjał dwukierunkowości transmisji i dużej przepustowości przyda się na przykład, gdy procesor graficzny użyje silników cieniowania do dekodowania materiału wideo lub równoległego przetwarzania strumieni wideo, gdzie dane są przesyłane z powrotem do pamięci w celu dalszej obróbki bądź zapisaniau na dysku. Do dwóch strumieni materiału wideo formatu HDTV wymaga się przepustowości 250 MB/s, która ma wystarczyć do przesłania go z procesora graficznego do procesora. Interfejs AGP 8x pozwala na przesyłanie jedynie 166 MB/s. Zdaniem producentów procesorów graficznych, potencjał PCI Express x16 daje zapas „mocy”, który wystarczy branży audio-wideo na dziesięć lat rozwoju kart wideo. W zwykłych kartach graficznych, gdzie obróbka wideo nie jest kluczową funkcją, możliwości dwukierunkowość nowego interfejsu nie jest istotnym udoskonaleniem. Jak przyznają sami producenci, wzrost wydajności kart graficznych z PCI Express x16 w stosunku do modeli AGP 8x może być minimalny, a często wręcz niezauważalny. PCI Express ma jednak inne zalety, często nie mniej istotne ze względów praktycznych. Szyna PCI-E może dostarczyć do karty graficznej zdecydowanie więcej prądu niż interfejs AGP. Standardowo możliwe jest zaopatrywanie kart graficznych w 75 W energii. Pozwala to już na pracę w slocie PCI-E x16 kart graficznych klasy Radeon X800 XT PE, które mogą poprawnie działać bez zasilania ich z zasilacza obudowy. Także karty bardziej „prądożerne”, np. GeForce 6800 Ultra, będą teraz mogły obyć się bez dwóch gniazd Molex, utrudniających ich instalację w przeciętnie rozbudowanych konfiguracjach.

X600 i PCX 5750

Karta ATI pod względem funkcji nie różni się wiele od najlepszego Radeona X800. Zaawansowane tryby wygładzania, dekodowanie wszelkiego rodzaju materiału MPEG – to wszystko standardowo wdrożono do średniobudżetowego modelu. Różnice w prędkości generowania grafiki 3D są jednak ogromne. Dlaczego? Powód jest prosty. Pomimo zastosowania wydajnego 256-bitowego interfejsu pamięci, liczbę potoków renderingu zredukowano z 16 do 4. To poważnie odbiło się na osiągach karty, które nie zachwycają. Osoby mające modele Radeon 9700 i wyższe mogą spać spokojnie. Ich karty, pomimo starszego interfejsu AGP 8x, są o niebo wydajniejsze niż najszybsza odmiana Radeona X600. Pod względem wydajności model X600 XT zbliżony jest do Radeonów 9600 XT. W niektórych testach jest od nich nieco szybszy, w innych traci parę klatek. Nie do przyjęcia jest, naszym zdaniem, cena karty. Za prawie 1000 zł można kupić choćby opisywany w bieżącym wydaniu GeForce FX 5900, kilkadziesiąt procent wydajniejszy od X600 XT. To istotna wada wszystkich nowych kart z PCI Express. Są na razie po prostu za drogie.

GeForce PCX 5750 to z kolei nowa odmiana kart z GeForce FX 5700, który zamiast portu AGP 8x korzysta teraz z PCI Express x16. Zmiana to jednak nie do końca pełna, bo w przeciwieństwie do ATI, które swoje procesory od podstaw przygotowało do obsługi PCI-E, NVIDIA stosuje specjalny mostek HSI, będący swego rodzaju protezą pozwalającą starszym procesorom na pracę z nowym interfejsem. Teoretycznie połączenie to mogłoby się wydawać bez sensu z powodu wolnej transmisji danych, bo nadal połączenie AGP z procesorem byłoby wąskim gardłem. NVIDIA twierdzi, że ponieważ mostek HSI zamontowany jest bezpośrednio na karcie graficznej, ścieżka, którą muszą przebyć dane obrabiane przez procesor graficzny, jest bardzo krótka. NVIDIA dokonała także sprytnego manewru, zwiększając prędkość transmisji AGP do 12x dla prostszych modeli i 16x dla procesorów z wyższej półki. To, zdaniem firmy, powinno wyrównać szanse modeli firmowych z konkurencyjnymi, pracującymi bez dodatkowego mostka. Część funkcjonalności PCI-E może jednak zostać niewykorzystana (chodzi głównie o dwukierunkowość interfejsu). W GeForce PCX 5750 interfejs pamięci jest 128-bitowy (będą też odmiany jeszcze wolniejsze, z interfejsem 64-bitowym). Przy czterech potokach renderingu oznacza to przeciętne osiągi w najnowszych grach. W zaawansowanych graficznie produkcjach typu FarCry, GeForce NVIDII nie gwarantuje płynnej gry nawet w stosunkowo niskiej rozdzielczości rzędu 1024x768 pikseli. W starszych grach radzi sobie lepiej, jednak trudno oczekiwać od gracza, który kupuje najnowszą kartę, aby sięgał po starsze tytuły w czasie, gdy na rynek wkraczają przepiękne graficznie nowe pozycje. Biorąc pod uwagę zdecydowanie zawyżoną cenę karty, musimy uznać ją za wielkie nieporozumienie. Gdy jej cena spadnie o połowę, będzie można mówić o produkcie dla mniej wymagających komputerowców, którzy otrzymają kartę o rozsądnym stosunku jakości do ceny.


Zobacz również