Jeszcze jeden kanał

Nowy siedmiokanałowy format dźwięku zdobył już szturmem sale kinowe. Jak dużo czasu musi jeszcze upłynąć, zanim fani technologii DVD usłyszą ryk silników odrzutowca w dodatkowym tylnym głośnikiem centralnym?

Nowy siedmiokanałowy format dźwięku zdobył już szturmem sale kinowe. Jak dużo czasu musi jeszcze upłynąć, zanim fani technologii DVD usłyszą ryk silników odrzutowca w dodatkowym tylnym głośnikiem centralnym?

Jeden z pierwszych amplitunerów z dodatkowym kanałem

Jeden z pierwszych amplitunerów z dodatkowym kanałem

Dolby Digital, DTS, MPEG Multichannel czy stricte kinowy SDDS to najczęściej stosowane systemy dźwięku cyfrowego w formacie wielokanałowym. Liczba kanałów dostarczanych przez konfigurację 5.1-kanałową z powodzeniem mogłaby wystarczyć na ładnych parę lat. Początek XXI wieku przynosi jednak format będący ich rozwinięciem lub, jak kto woli, udoskonaleniem. A wszystko to za sprawą legendarnego filmu Mroczne widmo, kolejnego epi-zodu Gwiezdnych wojen George'a Lucasa.

Gwiezdne początki

Realizatorzy przystępujący w studiach Skywalker Sound do projektowania ścieżki dźwiękowej filmu Gwiezdne wojny: Epizod I. Mroczne widmo nie byli zadowoleni z ograniczeń wynikających z konfiguracji sześciokanałowej. Chociaż dwa niezależne kanały surround były znacznym postępem w stosunku do pojedynczego kanału dookólnego, to jednak z czasem pracownicy branży filmowej zaczęli odczuwać ograniczenia i brak swobody w kreowaniu przestrzenności (szczególnie tej odbieranej przez widzów siedzących z boku). Przeprowadzone eksperymenty wykazały, że dodatkowy kanał na tylnej ścianie nie tylko dostarcza fascynującego narzędzia kreacyjnego, ale znacznie poprawia rozkład pola przestrzennego dla foteli umieszczonych poza osią środkową widowni. Dlatego też ekipa studia Skywalker Sound zwróciła się do Dolby Labs i Lucasfilm THX, aby zrealizowali takie właśnie dookólne pole dźwiękowe. Premierę filmu przewidziano na rocznicę wejścia na ekrany pierwszej części Gwiezdnych wojen, a że czasu było mało, prace ruszyły pełną parą.

Amerykańska premiera filmu w maju 1999 r. udowodniła, jak bardzo kino potrzebowało nowego formatu dźwiękowego. Recenzje oceniające wartość techniczną dźwięku były utrzymane w entuzjastycznym tonie. Doceniła to również Akademia Filmowa, przyznając nominację do Oscara '99 za zrealizowany do filmu dźwięk. Na nominacji jednak się skończyło, bo w tej kategorii nagrodę dostał Matrix.

THX Surround EX

Rychłe pojawienie się nowego wzorca dźwięku wielokanałowego zakomunikowano 22 września 1999 r. w Indianapolis (USA). Debiutujący w Gwiezdnych wojnach: Epizod I - Mroczne widmo Dolby Digital Surround EX miał być jego technicznym wsparciem. THX Surround EX jest kombinacją THX-owskich norm i sposobu dekodowania sygnału przez format Dolby Digital Surround EX. Łączy te dwa pojęcia wspólna nazwa - Surround EX. Aby uniknąć posądzenia o powielanie rozwiązań z laboratoriów Dolby, ustalono wspólnie, że THX Surround EX będzie wersją zarezerwowaną wyłącznie dla domowych instalacji kinowych.

Układy THX - kontrolery

  • Zwrotnica niskich częstotliwości (Bass Management Electronic Crossover<sup>TM</sup>) poprawia zakres dynamiczny niskich częstotliwości

  • Reequalizacja (Re-Equalization<sup>TM</sup>) usuwa wszelkie przejaskrawienia kanałów przednich

  • Dekorelacja (Decorrelation<sup>TM</sup>) kreuje otaczające pole dźwiękowe

  • Dopasowanie barwy dźwięku (Timbre Matching<sup>TM</sup>) poprawia zrównoważenie tonalne kanałów surround

THX EX narodził się dzięki wspólnym działaniom Lucasfilm i Laboratorium Dol-by. Pomysłodawcą jest Gary Rydstrom, znakomitość w branży dźwięku filmowego. Dotychczas zdobył dziesięć nominacji do Oscara za dźwięk, efekty dźwiękowe i ich montaż. Aż siedem z nich zaowocowało prestiżową statuetką. Niemal każdy zna takie filmy, jak Terminator 2, Jurassic Park, Titanic czy Szeregowiec Ryan. Jedną z przyczyn, dla których zapadają w pamięć, jest dramaturgia scen stworzona przez Gary'ego Rydstroma.


Zobacz również