Koncert na jeden mikrofon

Choćbyśmy nawet stworzyli najwymyślniejszą muzykę, to i tak zepsuty wokal zniweczy nasze wysiłki. Planując nagranie, nie można więc zapomnieć o nagraniu głosu odpowiedniej jakości, a to zapewnią odpowiednio dobrane głośniki.

Choćbyśmy nawet stworzyli najwymyślniejszą muzykę, to i tak zepsuty wokal zniweczy nasze wysiłki. Planując nagranie, nie można więc zapomnieć o nagraniu głosu odpowiedniej jakości, a to zapewnią odpowiednio dobrane głośniki.

Istnieją dwa sposoby nagrywania wokali: na żywo z towarzyszeniem zespołu lub dogrywanie do istniejącego podkładu. W pierwszym przypadku wszystkie instrumenty i wokal nagrywamy jednocześnie. Wadą takiego rozwiązania jest to, że w razie pomyłki któregokolwiek z wykonawców może być potrzebna powtórka. W drugim, najpopularniejszym rozwiązaniu, zapewniony jest swego rodzaju komfort psychiczny, polegający na tym, że nie jesteśmy uzależnieni od pozostałych członków kapeli. Lecz jak to ze sobą powiązać?

Praktyka

1. Bardzo popularny i stosunkowo niedrogi, dynamiczny mikrofon wokalowy - Shure SM58.

1. Bardzo popularny i stosunkowo niedrogi, dynamiczny mikrofon wokalowy - Shure SM58.

Pomieszczenie do nagrania musi być ciche, lecz nie "martwe" akustycznie - nie powinny to być nagie ściany. Aby maksymalnie odseparować śpiew od innych dźwięków, najlepiej włączyć wokaliście podkład muzyczny przez słuchawki. Jednoczesne odtwarzanie podkładu i nagrywanie kolejnego śladu wiąże się z pewnymi wymaganiami sprzętowymi: karta muzyczna powinna mieć tzw. funkcję Full Duplex, czyli umożliwiać jednoczesne nagrywanie i odtwarzanie. Możliwe jest połączenie dwóch kart muzycznych i nagrywanie za pomocą specjalnego oprogramowania. W tej sytuacji do jednej należy odtwarzanie, do drugiej - nagrywanie.

Mikrofon - klucz do sukcesu

Klasa mikrofonu determinuje jakość nagrania. Jeżeli nie stać nas na sprzęt wysokiej klasy, lepiej go pożyczyć niż kupować gorszej jakości. Wśród mikrofonów dynamicznych, wskazanych zwłaszcza na koncerty, klasyką jest model Shure SM58 (rys. 1b). Należy również pamiętać, że nie każdy mikrofon jest odpowiedni dla danego wokalisty. Dobry mikrofon to jednak nie wszystko.

Peryferia

3. Program TimeFactory pozawala na szeroką edycję czasową.

3. Program TimeFactory pozawala na szeroką edycję czasową.

Załóżmy jednak, że dysponujemy dobrym mikrofonem i odpowiednim pomieszczeniem do nagrania. Przydatnym narzędziem, które pozwoli uniknąć przesterowania wejścia w karcie, jest limiter lub kompresor. Możemy też spróbować "ocieplić" wokal przy użyciu przedwzmacniacza lub kompresora, najlepiej lampowego, wpiętego między mikrofon a kartę dźwiękową. Przed nagraniem starajmy się ustawić wszystkie potencjometry korektora w mikserze czy w przedwzmacniaczu na zero. Jeżeli brzmienie nie jest zadowalające, to raczej należy zmienić położenie mikrofonu lub go wymienić na inny zamiast manipulować korektorem graficznym. Przy ustawianiu mikrofonu pamiętajmy o efekcie zbliżeniowym, czyli podbiciu niskich częstotliwości przy zbliżeniu się źródła dźwięku do mikrofonu. Nie można także zapomnieć o efekcie: pop, spowodowanym wymawianiem tzw. głosek wybuchowych, np. "p". Rozwieszając przed mikrofonem zwykłą pończochę, znacznie zniwelujemy to zjawisko. Najlepsza odległość od mikrofonu zazwyczaj wynosi 20 cm.

Mikro-soft

4. Pressent typu Loudness, czyli podbicie niskich i wysokich częstotliwości.

4. Pressent typu Loudness, czyli podbicie niskich i wysokich częstotliwości.

By dograć wokal do innych śladów, należy posłużyć się odpowiednim oprogramowaniem. W tej roli sprawdza się Cool Edit Pro, który spełni prawie wszystkie wymagania - wspiera plug-iny Direct-X i obsługę wielu kart. Godne polecenia są również: N-Track w wersji 1.2, Samplitude Pro, Sonic Foundry Vegas Pro, WaveLab - od wersji 3.0 i wszystkie współczesne sekwensery audio, np. Cubase VST, Logic Audio, Cakewalk.

W zasadzie każdy program do nagrywania wielośladowego jest wskazany, lecz czy praca z nim przebiega prawidłowo, to kwestia drugorzędna.

Ścieżki przez mękę

Prześledźmy proces nagrywania na przykładzie wciąż popularnego programu N-Track w wersji 1.2 (rys. 2). Po otwarciu programu importujemy podkład muzyczny - jeden ślad stereo lub cały utwór na kilku ścieżkach. Rozwiązanie pierwsze wydaje się lepsze, ponieważ wiąże się z mniejszym wykorzystaniem zasobów komputera i jest stabilniejsze. Zgrany do jednego śladu stereo podkład nie musi być wersją końcową, tylko roboczą. Tego typu zgranie wykonujemy następująco:

5. Antres Microphone Modeller - symulator brzmienia mikrofonów wielu firm.

5. Antres Microphone Modeller - symulator brzmienia mikrofonów wielu firm.

Importujemy wszystkie potrzebne ścieżki poprzez opcję menu file/import_wave_file. Każdy następny plik .wav będzie przyporządkowany oddzielnemu kanałowi. Po ustawieniu odpowiednich poziomów sygnału dla każdego instrumentu na mikserze (view/mixer), dokonujemy zgrania do jednego śladu: file/mixdown_song. Otwieramy program ponownie i w ten sam sposób importujemy zmiksowany próbnie podkład. Teraz będziemy nagrywać wokal. W niektórych programach należy utworzyć pusty ślad (track), na który nagramy naszą partię głosu: track/insert_blank_track/audio, w niektórych po naciśnięciu przycisku rec nowy ślad powstaje automatycznie.

Obróbka śladu

6. Pseudostereo w plug-inie Waves S1 StereoImager.

6. Pseudostereo w plug-inie Waves S1 StereoImager.

Nagrany wokal nie ma przesterowań, wykonawca dał z siebie wszystko, lecz skąd wzięła się desynchronizacja? Nie trzeba od razu się poddawać. Są narzędzia rozciągające lub skracające utwór, zachowując przy tym wysokość dźwięku (barwę) i tempo utworu. Dzięki zastosowaniu funkcji Time strech/expand sprawnie przebiega rozciąganie lub "pakowanie" nie przekraczające ok. 90% wyjściowej wersji utworu. Nie słychać nawet tego, że materiał został poddany takiemu procesowi, a specjalne algorytmy przystosowane do wokalu sprawiają, iż można dokonywać operacji w szerszych zakresach czasowych. Takie narzędzia mogą występować jako plug-iny (Time Compress/Expand Sonic Foundry), integralna część programu (edit/special/stretch) lub oddzielne programy specjalistyczne, np. Time Factory (rys. 4), który pozwala na szeroką edycję czasową, zachowując znakomitą jakość.


Zobacz również