Licencji ci u nas dostatek...

Język angielski jest bardzo elastyczny i podatny na wszelkie innowacje. W informatyce przykładem tej elastyczności jest grupa terminów tworzonych za pomocą pseudosufiksu -ware, czasem ocierających się o żart.

Język angielski jest bardzo elastyczny i podatny na wszelkie innowacje. W informatyce przykładem tej elastyczności jest grupa terminów tworzonych za pomocą pseudosufiksu -ware, czasem ocierających się o żart.

Przyrostka -ware nie należy mylić z "warez", oznaczającym w komputerowej gwarze nielegalnie rozprowadzane produkty, jak oprogramowanie czy muzyka. W różnych źródłach znaleźliśmy kilkadziesiąt terminów z tym przyrostkiem, bardziej czy mniej oficjalnych, niekiedy wręcz żargonowych, z których część warto przytoczyć, gdyż ich definicje nie są tak znane, jak freeware, shareware czy adware. Terminy te noszą zbiorczą nazwę "wares".

Abandonware oprogramowanie, którego twórca już go nie sprzedaje i nie obsługuje. Ponieważ wiele z tych programów, a szczególnie gier, nadal jest chętnie używanych, powstały w Internecie miejsca pozwalające je uzyskać. W myśl prawa większości państw jest to nielegalne, bo żaden program komputerowy nie jest tak stary, żeby przeterminowały się jego prawa autorskie. Ponieważ jednak niektórych firm już nie ma, a innym nie zależy na ochronie praw w tym zakresie, administratorzy takich serwerów mogą się spodziewać, że nie będą ścigani. Zdarza się jednak, że nawet bardzo stare gry są aktywnie chronione przez firmy, które na przykład tworzą ich wersje do telefonów komórkowych.

Annoyware (ang. annoy - męczyć, nękać), znane również jako nagware - oprogramowanie kategorii shareware, które przerywa regularnie działanie (zazwyczaj najczęściej używanych funkcji), aby wyświetlić żądanie uiszczenia zapłaty, które usunie ten komunikat. Komunikat wymaga zwykle potwierdzenia od użytkownika, zanim znów zacznie normalnie działać. Przykładem polskiego nagware'u jest konwerter znaków Gżegżółka, zawierający tzw. irytator.

Careware szlachetna odmiana oprogramowania kategorii shareware, za którego nieograniczone działanie należy uiścić opłatę na rzecz wskazanej instytucji dobroczynnej (na ogół jednak nie jest to sprawdzane); synonim: charityware.

Beerware określenie licencji na oprogramowanie. Pozwala użytkownikowi na dowolne korzystanie z oprogramowania pod warunkiem, że w wypadku spotkania autora kupi mu piwo. Licencja została wymyślona przez Johna Bristora 25 kwietnia 1987 roku. Od tego czasu powstało wiele programów dystrybuowanych na jej podstawie, zmieniano też jej znaczenie (np. użytkownik jest zobligowany jedynie do wypicia piwa za zdrowie autora).

Betaware wersja programu w fazie testu beta, a więc podlegająca ocenie szerokiej, anonimowej grupy odbiorców, którzy sprawdzają działanie programu w codziennych warunkach, przed opublikowaniem wersji finalnej. Zawiera zazwyczaj wszystkie funkcje przewidziane przez autora do wersji końcowej, natomiast testowaniu podlega poprawność działania programu. Wersje beta są udostępniane przede wszystkim na stronach internetowych autorów, ale powszechną praktyką jest wprowadzanie ich do serwisów z oprogramowaniem typu shareware i free-ware oraz często na płyty z oprogramowaniem dostarczane przez prasę komputerową.

Bloatware (ang. to bloat - nady-mać) - oprogramowanie przeładowane funkcjami, wskutek czego cierpi jego wydajność, np. czas ładowania; rezultat powszechnego przekonania producentów oprogramowania, że więcej znaczy zawsze lepiej.

Brochureware witryna internetowa reklamująca produkt, ale będąca jedynie sieciowym odpowiednikiem papierowej reklamy i niezawierająca rozszerzonej informacji o produkcie, porównań, możliwości pobierania demo w wypadku oprogramowania, kalkulatora przeliczającego cenę poszczególnych opcji, interaktywności itd.

Censorware żargonowe określenie oprogramowania, które blokuje pewne typy ruchu internetowego - synonim filtrowania Sieci; nazwa ma charakter pejoratywny i jest używana przez osoby sprzeciwiające się administracyjnym ograniczeniom przepływu informacji.

Charityware odmiana oprogramowania kategorii shareware, za którego nieograniczone działanie należy wnieść opłatę na rzecz wskazanej instytucji dobroczynnej; synonim careware. Na licencji charityware jest rozpowszechniany m.in. sławny linuksowy edytor Vim, którego autorzy proszą o wsparcie ubogich dzieci w Ugandzie (dlaczego akurat w Ugandzie, nie wiadomo).

Crippleware

1. Oprogramowanie, z którego usunięto część funkcji, zwykle jednak działające bez ograniczeń czasowych. Uciążliwość spowodowana tym brakiem ma skłonić użytkownika do zakupienia pełnej wersji; dość skuteczna forma zachęty.

2. Odmiana guiltware, które zachęca do podarowania jakiejś sumy na rzecz instytucji dobroczynnej. Porównaj: careware.

Demoware żargonowe określenie oprogramowania w wersji demonstracyjnej, które ilustruje wszystkie cechy pełnego oprogramowania komercyjnego; por. crippleware.

Dribbleware (ang. to dribble - kapać)

1. Oprogramowanie znane i komentowane na długo przed właściwym wydaniem; klasyfikacja o stopień lepsza niż vaporware, co nie jest pochlebną oceną.

2. Oprogramowanie publikowane fragmentami, budzące niekiedy irytację użytkownika.

Expireware (ang. to expire - wygasać) - oprogramowanie, które przestaje funkcjonować w określonym momencie: w wyznaczonym dniu, po upływie założonej liczby dni użytkowania albo po wyczerpaniu limitu uruchomień.

Feeware (ang. fee - opłata) - żargonowe określenie komercyjnego, płatnego oprogramowania; nie mylić z freeware - różnica jednej litery, ale zasadnicza.

Grayware żargonowe określenie ludzkiego mózgu, szarych komórek, jako przeciwieństwa bezdusznej i głupiej maszyny.

Griddleware (ang. grid - siatka, griddle - sito) - oprogramowanie do obsługi przetwarzania sieciowego, rozdzielające problem na wiele komputerów i komasujące cząstkowe wyniki; np. obsługujące takie projekty, jak poszukiwanie życia we wszechświecie czy lekarstwa na raka, integrujące miliony prywatnych komputerów na całym świecie.

Guiltware (ang. guilt - wina) - odmiana oprogramowania typu freeware, zawierająca pojawiającą się regularnie informację, jak długo i ciężko autor pracował nad nim, w związku z czym użytkownik powinien przesłać mu jakaś sumę pieniędzy; komunikat ma wzbudzać poczucie winy.

Hookemware (ang. hook - hak, haczyk) - bezpłatne oprogramowanie z ograniczonym zakresem narzędzi, które ma kusić użytkownika (łapać go na haczyk) do zakupienia wersji bez żadnych ograniczeń; por. crippleware.

Kruegerware (także Kruegerapps) - złośliwe oprogramowanie niszczące zawartość komputera lub szpiegujące. Nazwa pochodzi od Freddy Kruegera, odrażającej postaci z filmu Koszmar z ulicy Wiązów.

Malware (MALicious softWARE - złośliwe oprogramowanie) - oprogramowanie zaprojektowane do niszczenia lub wykradania danych, jak np. spyware.

Payware (ang. to pay - płacić) - oprogramowanie płatne, w przeciwieństwie do freeware.

Peopleware osobowe aspekty funkcjonowania systemu informatycznego w firmie, jak wydajność pracy, osobowość użytkownika, zdolność do pracy grupowej, innowacyjność, dynamika.

Poachware (ang. to poach - kłusować, nielegalnie polować) - oprogramowanie szpiegowskie nakierowane na najważniejsze rodzaje informacji w komputerze, takie jak nazwa użytkownika czy hasło.

Postcardware (lub cardware) - licencja oprogramowania wywodząca się od freeware i shareware. W zasadzie zgodna z freeware, ale użytkownik, który chce w pełni legalnie korzystać z programu, musi przysłać jego autorowi kartkę pocztową, najczęściej z miejscowości, w której mieszka. Nie wiadomo, czy wystarczy kartka elektroniczna, ale chyba nie.

Psychodelicware żargonowe określenie oprogramowania, które generuje ruchome, kolorowe obrazy i wzory na ekranie komputera, o wątpliwej na ogół estetyce, "hipnotyzujące" użytkownika.

Scumware (ang. scum - piana; szumowiny, męty) - żargonowe, zbiorcze określenie oprogramowania, takiego jak jak spyware czy malware, które wykonuje w komputerze niepożądane przez użytkownika czynności.

Shovelware (ang. shovel - szufla, łopata) - niepochlebne określenie zawartości płyt CD lub DVD rozpowszechnianych przez niektórych wydawców, którzy przeładowują je (wrzucają szuflą) mnóstwem drobnych materiałów o stosunkowo niewielkiej użyteczności dla odbiorcy (oprogramowanie freeware i shareware) tylko po to, aby zasugerować znaczną wartość takiej płyty.

Sisterware osobliwa forma freeware'u, zastosowana chyba w jednym tylko programie (typu PIM - Unforgiven Organizer), którego włoski autor Carmelo Faraci żartobliwie nakłada na użytkownika obowiązek przedstawienia mu własnej siostry. Formalnie rzecz biorąc, licencja dyskryminuje jedynaków.

Slideware (ang. slide - slajd, przezrocze) - oprogramowanie dalekie od ukończenia, prezentowane przez producenta jedynie na slajdach, a nie w postaci działającego programu lub choćby jego fragmentów.

Snoopware (ang. to snoop - wtykać nos) - oprogramowanie śledzące działania użytkownika komputera, służące szczególnie do monitorowania zachowań pracowników w firmie, dzieci w domu itd. Działa w ukryciu i rejestruje uderzenia w klawisze, a także przechwytuje ekrany, pozwalając osobie kontrolującej sprawdzać, czym się zajmuje użytkownik komputera - niektóre programy wysyłają także raporty za pomocą poczty elektronicznej. Koszmar pracownika.

Stealthware oprogramowanie utajnione, tzn. takie, które ukrywa samo siebie, żeby nie usunięto go z komputera.

Thiefware (ang. thief - złodziej) - żargonowe określenie oprogramowania wykradającego dane z komputera użytkownika i przesyłającego je na serwer autora programu w Internecie.

Trashware (ang. trash - kosz na śmieci) - niepochlebne określenie oprogramowania tak źle zaprojektowanego przez programistę, że praktycznie nadaje się jedynie do kosza.

Treeware (ang. tree - drzewo) - produkty powstałe z drewna (surowca do tworzenia papieru), czyli przede wszystkim podręczniki użytkownika (manuale) i inne rodzaje dokumentacji sprzętu lub oprogramowania komputerowego.

Vaporware lub vapourware (ang. vapor - para wodna) - oprogramowanie, które nie zostało jeszcze ukończone, ale termin jego inauguracji został już dawno przekroczony.

Powodem opatrywania oprogramowania tym niechlubnym określeniem jest stosowana niekiedy przez producentów taktyka zachęcania do kupna produktu zapowiadanego jako atrakcyjny lub powstrzymywania klientów ich przez przejściem do produktów konkurencji. Zdarza się także, że programiści po prostu źle obliczą termin ukończenia pracy.

Nierzadko różnica w czasie między zapowiedzianym terminem ukończenia programu a stanem faktycznym jest bardzo duża i sięga nawet lat. Za rekordzistę w kategorii vaporware został uznany hipertekstowy projekt Xanadu, który pozostawał w stadium rozwoju przez kilkadziesiąt lat i ostatecznie nigdy nie został zrealizowany w postaci nadającej się do komercjalizacji.

Warmware (ang. warm - ciepły) - człowiek, jako opozycja do "zimnej" maszyny (choć często maszyna bywa podczas pracy dużo cieplejsza niż człowiek).

Źródło: angielska Wikipedia, na licencji GNU Free Documentation Licence.


Zobacz również