Linux i żelastwo

Największą wadą Linuksa - i wszystkich innych systemów operacyjnych nie firmowanych przez Microsoft - jest brak sterowników. Co kupować, by mieć pewność, że sprzęt będzie działał z Linuksem?

Największą wadą Linuksa - i wszystkich innych systemów operacyjnych nie firmowanych przez Microsoft - jest brak sterowników. Co kupować, by mieć pewność, że sprzęt będzie działał z Linuksem?

Linux znacznie przewyższa Windows liczbą obsługiwanych platform: x86 (Intel i kompatybilne), a także Alpha, Sparc, Motorola, PowerPC i wiele innych. Jednak przeciętnego użytkownika bardziej interesuje, czy Linux zechce współpracować z jego drukarką lub kartą dźwiękową.

Szyny, pamięci, procesory

Praktycznie każdy komputer PC - od 386 SX w górę - jest kompatybilny z Linuksem. Co ważne, każdy program można skompilować tak, by maksymalnie wykorzystywał możliwości procesorów Pentium czy Pentium II - dostępne są też gotowe pakiety, skompilowane źródła tych procesorów. System nie odmówi pracy na żadnej sprawnej płycie głównej, pamięci czy procesorze (powtarzam: sprawnej. W odróżnieniu od DOS-u czy Windows Linux dokładnie testuje wiele elementów, stąd powtarzany czasem zarzut, że nie chce pracować z niektórymi układami pamięci.

Jako system do zastosowań profesjonalnych nie pracuje na niepewnych elementach.)

Obsługiwane są wszystkie magistrale systemowe: AGP, PCI, ISA, historyczna już VLB i egzotyczne MCA oraz EISA. Działają standardowe porty równoległe (również dwukierunkowe) i szeregowe, dostępne są sterowniki dla kart wieloportowych, do portu szeregowego może być też podłączony terminal, a nawet konsola - czyli terminal, do którego wysyłane są komunikaty o błędach systemowych i który pozwala na zalogowanie się w trybie jednego użytkownika. W jądrach z serii 2.2.x wprowadzono obsługę komunikacji w podczerwieni zgodnej ze standardem IrDA.

Duże problemy sprawia jeszcze obsługa sprzętu USB - przed każdym zakupem takiego urządzenia należy się upewnić, czy Linux je obsługuje, bo szansa na to jest minimalna (i może się wiązać z koniecznością użycia niestabilnego jądra 2.3.x). Obsługa trybu Advanced Power Management pozwala m.in. na wyłączanie monitora po określonym czasie lub całego komputera po zamknięciu systemu poleceniem halt. Celowo nie wprowadzono w jądrze systemu opcji zatrzymywania dysków - Linux może przecież w każdej chwili odwołać się do partycji swap, zapisać plik tymczasowy lub core czy automatycznie wykonać polecenia określone przez cron (oczywiście, jeśli komuś zależy na zatrzymywaniu dysków, może użyć osobnych programów).

Karty graficzne

Linux w trybie tekstowym pracuje z każdą kartą graficzną, choć w urządzeniach gorszych od VGA mogą być problemy z obsługą polskiej czcionki. Tryb graficzny jest najczęściej obsługiwany na dwa sposoby: przez x-serwer lub svgalib (celowo nie omawiam innych możliwości, takich jak framebuffer czy GGI, ponieważ mają charakter eksperymentalny). Najczęściej programy wyświetlające grafikę pracują w środowisku X-Window i korzystają właśnie z x-serwera - jest to ta część systemu X-Window, która odpowiada (głównie) za obsługę karty graficznej. Linux korzysta z implementacji X-Window zwanej XFree86, która zawiera trzy podstawowe x-serwery:

XF86_Mono, XF86_VGA16 i XF86_SVGA. Pierwszy obsługuje karty monochromatyczne (np. Hercules i kilka innych, mniej popularnych) oraz sporo kart (S)VGA w trybie monochromatycznym. XF86_VGA16 pracuje z kartami VGA oraz SVGA - w 16-kolorowym trybie VGA. Należy pamiętać, że te serwery, nawet uruchomione na zaawansowanych kartach SVGA, nie wykorzystują akceleracji sprzętowej. Najpopularniejsze karty SVGA obsługuje XF86_SVGA - ich listę można obejrzeć, wydając polecenie man XF86_SVGA. Jednak również ten x-serwer nie do wszystkich obsługiwanych kart wykorzystuje akcelerację - różnice w wydajności X-Window na kartach akcelerowanych i nie akcelerowanych bywają znaczne. Użytkownicy kart nie obsługiwanych lub źle obsługiwanych przez XF86_SVGA mogą skorzystać z wielu dodatkowych x-serwerów - informację, które zostały zainstalowane wraz z Linuksem, uzyskuje się po wpisaniu man XF86_Accel. Można też znaleźć w Internecie x-serwery do wielu innych kart - np. Voodoo czy Intel i740. Dodatkowy zestaw

x-serwerów zawiera dystrybucja S.u.S.E. Linux.

Biblioteka svgalib jest używana głównie przez gry i nie lubiana przez administratorów, ponieważ musi być uruchamiana z atrybutem suid, czyli z prawami roota. Obsługuje ona karty VGA, VESA oraz sporą liczbę popularnych kart SVGA - ich listę można uzyskać, wpisując man svgalib. Svgalib jest obecnie rzadko używana i przez to obsługuje znacznie mniej kart niż X-Window.

Multimedia

Obsługa kart dźwiękowych jest zawarta w jądrze systemu. W najlepszej sytuacji znajdują się posiadacze oryginalnych Sound Blasterów - Linux obsługuje produkty tej firmy, choć do niektórych (np. do większości kart PCI) trzeba ściągnąć z Internetu odpowiednie sterowniki. Użytkownicy Red Hata lub Mandrake mogą skonfigurować kartę, wydając jako root polecenie sndconfig (większość kart zostanie wykryta automatycznie), w przypadku innych dystrybucji może być konieczna samodzielna kompilacja nowego jądra i dopisanie odpowiednich parametrów do pliku /etc/conf.modules - zazwyczaj cała procedura jest opisana we właściwym dla karty pliku, w katalogu /usr/src/linux/documentation/sound.

Inne obsługiwane karty to Gravis Ultra Sound, S3 Sonic Vibes, cała rodzina popularnych układów ESS i wiele innych. Niektóre wymagają inicjalizacji, np. przy użyciu programu isapnp lub sterowników dosowych - w takim wypadku należy najpierw uruchomić DOS, a potem, nie restartując systemu, za pomocą programu loadlin uruchomić Linux.

Oprócz kart dźwiękowych Linux współpracuje też z innymi typami urządzeń multimedialnych. Miłośników gier z pewnością ucieszy obsługa dużej liczby joysticków - również tych najbardziej zaawansowanych, typu Microsoft SideWinder czy LogitechWingman. Technologia Video4Linux pozwala na korzystanie m.in. z kamer do wideokonferencji (Quickcam BW i Color), kart telewizyjnych opartych na chipach Bt 848/848A/849/878/879 (są one używane w wielu tanich kartach TV, ostatnio jednak znikają z rynku, wypierane przez urządzenia Bt 868, toteż należy pospieszyć się z zakupem) oraz sporej liczby tunerów radiowych - szczegóły można znaleźć na stronie video4.linux.news.pl.


Zobacz również