Mnożenie bytów

Wydawałoby się, że standard 5.1 ma ugruntowaną pozycję w kinie domowym. Okazało się jednak, że sześć głośników to za mało i zaczęły pojawiać się systemy z siedmioma i ośmioma kolumnami. Przeprowadzono nawet eksperymenty z konfiguracją 10.2. Powstał ogromny zamęt, ponieważ w każdym przypadku zalecane są odmienne rodzaje kolumn i różne sposoby ich ustawienia.

Wydawałoby się, że standard 5.1 ma ugruntowaną pozycję w kinie domowym. Okazało się jednak, że sześć głośników to za mało i zaczęły pojawiać się systemy z siedmioma i ośmioma kolumnami. Przeprowadzono nawet eksperymenty z konfiguracją 10.2. Powstał ogromny zamęt, ponieważ w każdym przypadku zalecane są odmienne rodzaje kolumn i różne sposoby ich ustawienia.

Rozszerzanie systemu 5.1 o dodatkowy kanał centralny tylny rozpoczęło się w maju 1999 r., gdy Dolby i THX zaprezentowały wspólnie Dolby Digital Surround EX. Wtedy ukazał się pierwszy film ze ścieżką dźwiękową w tym systemie - Star Wars: The Phantom Menace. Firma DTS nie pozostała w tyle i wkrótce wprowadziła DTS-ES (w domowym sprzęcie nazwany DTS-ES Matrix 6.1).

Kodowanie, znaczniki, stopnie

Dolby Digital Surround EX nie jest właściwie nowym systemem dźwiękowym, lecz jedynie rozszerzeniem Dolby Digital. Kanał centralny tylny jest kodowany matrycowo w dwóch kanałach - lewym surround i prawym surround. Kodowanie matrycowe stosowane było dawniej, np. w domowym systemie Dolby Surround czy kinowym Dolby Stereo. Nie zapewnia ono takiej separacji między kanałami, jak nowe formaty cyfrowe, ale ma jedną podstawową zaletę - jest zgodne ze starszym sprzętem. Można więc bez problemów odtwarzać ścieżkę DD Surround EX na starym dekoderze DD 5.1 oraz odwrotnie - nagrań 5.1 można słuchać z użyciem dekodera Surround EX. Choć w drugim przypadku osiągnięty efekt nie zawsze będzie optymalny. Według różnych źródeł, z dobrym efektem można odtwarzać między innymi następujące filmy 5.1 na dekoderze DD Surround EX: Matrix, Air Force One, Kontakt, Dragonheart, Mumia.

Słowniczek

Dolby Digital Surround EX i DTS-ES Matrix 6.1 - nowe formaty dźwiękowe rozszerzające standard 5.1 o dodatkowy siódmy kanał kodowany matrycowo.

DTS-ES Discrete 6.1 - system dźwiękowy firmy DTS zapewniający 6.1 dyskretnych kanałów cyfrowych.

THX Surround EX - oznaczenie dla dekoderów Dolby Digital Surround EX w sprzęcie domowym.

Kodowanie matrycowe - metoda kodowania więcej niż dwóch sygnałów dźwiękowych w dwóch analogowych kanałach audio. Jej największą wadą jest mała separacja między kanałami, co oznacza, że informacje z jednego kanału mogą przenikać do drugiego.

Dipole - kolumny mające głośniki zarówno z przodu, jak i z tyłu. Dźwięk z tych kolumn nie dociera bezpośrednio do słuchacza, ale dopiero po odbiciu od ścian. Dzięki temu łatwiej wytworzyć rozproszone pole dźwiękowe, co jest szczególnie ważne przy efektach surround.

Kanały dyskretne - kanały dźwiękowe całkowicie od siebie odseparowane.

THX Ultra - zbiór wymagań oraz reguł stawianych instalacjom kina domowego (głośniki, wzmacniacze itp.), w celu zapewnienia efektu jak najbardziej zbliżonego do prawdziwego kina i zamierzeń realizatorów. Obecnie istnieją dwa rodzaje certyfikatów dla kina domowego: THX Ultra dla sprzętu najwyższej klasy i THX Select - mniej rygorystyczny.

Wyjście pre-out - wyjście liniowe (cinch).

TMH Corporation - firma zajmująca się dźwiękiem przestrzennym założona przez Tomlinsona Holmana, twórcę THX (www.tmhlabs.com).

Na rysunku na str. 37 przedstawiono schemat kodowania Dolby Digital Surround EX. Jeden kanał surround jest przesuwany w fazie o -45 stopni, a drugi o +45 stopni. (Bez tego zabiegu dźwięki, które powinny być odtworzone jednocześnie na głośnikach lewym i prawym surround, mogłyby trafić do kanału centralnego). Kanał centralny surround jest redukowany o 3dB i dodawany do lewego i prawego surround. Otrzymane 5.1 kanałów jest kodowanych, tak jak standardowe ścieżki Dolby Digital 5.1. Dla dekodera nie ma żadnej różnicy między ścieżką DD 5.1 a DD-EX. W trakcie kodowania może zostać zapisany cyfrowy znacznik, informujący dekoder o rodzaju sygnału. Na pierwszych płytach nie było znaczników, konieczne jest więc ręczne przełączanie wzmacniacza w tryb dekodowania kanału centralnego surround. Proces kodowania dźwięku w matrycowej technologii DTS-ES przebiega podobnie jak w przypadku Dolby Digital Surround EX.


Zobacz również