Montaż nieliniowy krok po kroku

Montaż nieliniowy jest skomplikowanym procesem zamieniającym "surowy" materiał wideo na gotowy film, reportaż lub teledysk, który można następnie powielić na kasetach wideo, płytach CD/DVD lub nawet umieścić w Internecie.

Montaż nieliniowy jest skomplikowanym procesem zamieniającym "surowy" materiał wideo na gotowy film, reportaż lub teledysk, który można następnie powielić na kasetach wideo, płytach CD/DVD lub nawet umieścić w Internecie.

Pierwszą czynnością, od której rozpoczyna się każdy montaż nieliniowy, jest przeniesienie zapisanego materiału wideo z kasety na twardy dysk komputera określane potocznie przechwytywaniem.

Przechwytywanie

Przechwytywanie z urządzenia DV w Adobe Premiere 6.0.

Przechwytywanie z urządzenia DV w Adobe Premiere 6.0.

W przypadku kart analogowych proces przechwytywania materiału wideo często nazywany jest digitalizacją. W trakcie przeprowadzania tego procesu analogowy materiał wideo zostaje poddany skomplikowanemu procesowi, podczas którego zamieniany jest z postaci analogowej na cyfrową. Istotnym czynnikiem decydującym o jakości digitalizowanego materiału wideo jest rodzaj algorytmu oraz stopień kompresji, im wyższy, tym jakość obrazu jest gorsza. Najczęściej stosowanymi algorytmami kompresji w kartach analogowych są Motion JPEG, MPEG-2 lub Wavelet. Większość kart analogowych podczas przechwytywania umożliwia regulację podstawowych parametrów obrazu i dźwięku: jasności, kontrastu, nasycenia kolorów, ostrości oraz poziomu głośności dźwięku.

W przypadku kart cyfrowych podczas przechwytywania następuje jedynie cyfrowe kopiowanie skompresowanego materiału wideo z kasety na dysk. Warto dodać, że kamera cyfrowa już w trakcie filmowania, aby zmniejszyć strumień danych, kompresuje obraz w stopniu 5:1. Przyjętym standardem jest DV. Ze względu na zastosowaną kompresję w trakcie przechwytywania nie można regulować jakichkolwiek parametrów zarówno obrazu, jak i dźwięku. Niezaprzeczalną zaletą formatu DV jest zachowanie niezmiennie wysokiej jakości, począwszy od rejestracji, poprzez przechwytywanie, edycję, aż po końcowy zapis.

Dla porównania - każde analogowe przechwytywanie, edycja, zapis i kopiowanie stale obniżają jakość. Materiał wideo możemy przechwytywać jako duże partie materiału lub używając listy cięć (ang. batch capture) wybranych przez nas ujęć. Rozwinięciem tej metody jest tzw. skanowanie taśmy (ang. scan tape), podczas którego automatycznie zostają wyszukane wszystkie zmiany kodu czasowego powstałe na taśmie w wyniku zatrzymania procesu nagrywania (przez naciśnięcie przycisku Stop lub Pause). W rezultacie uzyskujemy gotową listę cięć, według której można automatycznie przechwycić materiał wideo podzielony na poszczególne ujęcia.

Taki sposób przechwytywania stosowany jest z powodzeniem w kartach FAST-Dazzle z serii DV.now. Dużym problemem przy przechwytywaniu jest bariera dopuszczalnej długości pliku istniejąca w systemie Windows. W przypadku Windows 95 wynosi ona 2 GB, w Windows 98/Me wynosi 4 GB, a w przypadku Windows NT4.0/2000/XP dla dysków sformatowanych w formacie NTFS wynosi 12 TB (czyli można uznać, że w praktyce nie istnieje). Jednak, aby skorzystać ze zwiększonych wielkości przechwytywanych plików, nie wystarczy praca w danym systemie Windows. Oprogramowanie, którego używamy, powinno wykorzystywać rozszerzone formaty, takie jak np. OpenDML. Aby ograniczyć problemy z przechwytywaniem, producenci stosują specjalne mechanizmy (ang. Multifile Capture) polegające na ograniczeniu długości kolejnych standardowych plików do 2 GB. Dzięki temu automatycznie następuje założenie kolejnego nowego pliku, np. Clip_001, Clip_002 itd.

Edycja

<div align=left>Fragment okna edycyjnego w Adobe Premiere 6.0.<br>
<b>1.</b> Narzędzia edycyjne<br>
<b>2.</b> Efekt przejścia<br>
<b>3.</b> Ścieżka wideo z nałożonym na klip filtrem balansu kolorów (RGB) oraz klatkami kluczowymi<br>
<b>4.</b> Ścieżka wideo z nałożoną na klip regulacją tempa odtwarzania (zwolnienie 50%)<br>
<b>5.</b> Ścieżka wideo z nałożonym napisem, obwiednią przezroczystości oraz kluczem Alpha Channel<br>
<b>6.</b> Ścieżka audio z ustawioną obwiednią głośności dźwięku<br>
<b>7.</b> Ścieżka audio z ustawioną obwiednią panoramy dźwięku</div>

<div align=left>Fragment okna edycyjnego w Adobe Premiere 6.0.

<b>1.</b> Narzędzia edycyjne

<b>2.</b> Efekt przejścia

<b>3.</b> Ścieżka wideo z nałożonym na klip filtrem balansu kolorów (RGB) oraz klatkami kluczowymi

<b>4.</b> Ścieżka wideo z nałożoną na klip regulacją tempa odtwarzania (zwolnienie 50%)

<b>5.</b> Ścieżka wideo z nałożonym napisem, obwiednią przezroczystości oraz kluczem Alpha Channel

<b>6.</b> Ścieżka audio z ustawioną obwiednią głośności dźwięku

<b>7.</b> Ścieżka audio z ustawioną obwiednią panoramy dźwięku</div>

Bez wątpienia edycja jest najważniejszym procesem każdego montażu. To właśnie dzięki niej mamy możliwość uporządkowania często chaotycznie zarejestrowanych ujęć. Wykorzystując możliwości montażu nieliniowego, możemy znacznie uatrakcyjnić i ożywić niezbyt ciekawe nagrania. Podstawowymi zabiegami edycyjnymi są precyzyjne docinanie, kopiowanie i układanie poszczególnych ujęć w żądanej kolejności. Ponadto możliwe jest tworzenie stop-klatek, regulacja tempa oraz kierunku odtwarzania klipu wideo. Wszystkie programy edycyjne wyposażone są w ścieżki wideo i audio, oś lub linię czasu oraz podstawowe narzędzia edycyjne. Nasze edytowane ujęcia umieszczane są na poszczególnych ścieżkach wideo i audio. Podstawową operacją przeprowadzaną podczas edycji jest cięcie, które ma wyodrębnić poszczególne ujęcia z materiału wideo. Do tego celu używamy zazwyczaj wirtualnych "nożyczek".

Precyzyjne dobieranie początku i końca ujęcia możliwe jest również dzięki zastosowaniu znaczników wejścia (ang. mark in) i wyjścia (ang. mark out). W niektórych programach dostępna jest opcja trymowania (ang. trim), która w precyzyjny sposób kontroluje i jednocześnie obserwuje proces przycinania ujęcia. Stop-klatki w montowanym materiale wideo można uzyskać na dwa sposoby. Pierwszym z nich jest zaimportowanie do programu montażowego klatki w postaci pliku graficznego np. BMP, TIFF, JPEG, jak również ustawienie jej bezpośrednio z ujęcia umieszczonego na ścieżce wideo. Zmiana tempa odtwarzanego materiału wideo wpływa na zwolnienie lub przyśpieszenie akcji filmu, natomiast zmianę kierunku odtwarzania możemy zastosować w celu uzyskania efektu specjalnego.

Efekty

Obecnie każdy program edycyjny ma różnego rodzaju efekty specjalne, które możemy podzielić na: efekty przejść (miksy), filtry obrazu, kluczowanie obrazu, nakładanie obrazu oraz wprowadzanie napisów.

Z efektów przejść korzystamy w sytuacji, gdy zamierzamy w atrakcyjny sposób połączyć ze sobą dwa różne ujęcia. Generalnie, efekty przejść można podzielić na dwuwymiarowe (2D) i trójwymiarowe (3D). Najprostszymi efektami dwumiarowymi są przenikania obrazu (miksy) oraz tzw. kurtynki, natomiast efekty trójwymiarowe najczęściej kojarzone są z efektem odwijanej kartki lub transformacji obrazu w trójwymiarową bryłę. Rodzaj oraz liczba efektów przejść zależne są od klasy i typu programu edycyjnego.

Filtry obrazu mogą spełniać rozmaite funkcje. Pierwszą z nich jest korekcja parametrów obrazu. Do tego celu przeznaczone są filtry regulujące balans kolorów (RGB), jasność, kontrast, nasycenie itp. Drugą z nich jest wprowadzanie prostych efektów, takich jak odwracanie obrazu w pionie i poziomie, docinanie itp. Natomiast trzecią z nich jest wprowadzanie efektów specjalnych: rozmycia, wyostrzenia, płaskorzeźby, kalejdoskopu, fali, deformacji, efektów świetlnych itp. Kolejny efekt kluczowania w uproszczeniu polega na usunięciu z obrazu wideo pewnych obszarów charakteryzujących się wspólnymi cechami (np. kolorem, jasnością itp.) i nadaniu im przezroczystości. Dzięki kluczowaniu uzyskujemy możliwość nakładania na siebie poszczególnych warstw z kolejnymi obrazami wideo lub grafiką. Najczęściej stosowanymi rodzajami kluczy są:

color key - usuwanie obszarów o określonym kolorze

chroma key - usuwanie obszarów o określonym kolorze wraz z jego odcieniami (działa dużo precyzyjniej od color key, ponieważ uwzględnia poziom nasycenia koloru)

luma key - usuwanie obszarów jedynie o określonym poziomie jasności

blue screen - usuwanie niebieskich obszarów (często zamiast koloru niebieskiego używa się koloru zielonego oraz klucza green screen) - są to najczęściej stosowane klucze używane do usunięcia tła za filmowaną postacią, np. spikerem w wiadomościach lub prognozie pogody

alpha channel - usuwanie obszarów zdefiniowanych specjalną maską zapisaną w dodatkowym kanale alfa. Niestety często się zdarza, że efekty dalekie są od ideału. Wynika to z trudności w uzyskaniu jednolitych obszarów obrazu, które mogłyby być precyzyjnie usunięte. Profesjonalne rozwiązania posługują się specjalnie przygotowywanymi maskami umożliwiającymi bardzo precyzyjne kluczowanie. Przykładem tego typu kluczy są produkty firmy Ultimatte.


Zobacz również