Muzyka z sieci i do sieci

Bezpośrednia wymiana plików muzycznych

Najpopularniejszym i bardzo wygodnym sposobem na pozyskanie plików MP3 za pośrednictwem Internetu był przez długi czas serwis Napster. Działał on na zasadzie sieci klienckiej (peer-to-peer). Utwory były pobierane bezpośrednio z komputera innych użytkowników sieci. Rozwiązanie takie pozwala internautom na udostępnianie własnych kolekcji muzyki i ma jedną bardzo ważną zaletę: umożliwia przeszukiwanie ogromnych, liczonych w tysiącach gigabajtów zasobów.

Wielka popularność Napstera i to, że za jego pośrednictwem internauci wymieniali między sobą głównie utwory chronione prawem autorskim ściągnęły uwagę koncernów fonograficznych. Uznały one, zresztą nie bez racji, że działalność Napstera naraża je na straty i na drodze sądowej wymusiły zastosowanie filtrów, uniemożliwiających wymianę nielegalnych, z reguły najpopularniejszych plików. Z tego powodu serwis znacznie stracił na atrakcyjności, jego popularność gwałtownie zmalała, a internauci zaczęli poszukiwać alternatywnych źródeł muzyki.

Okazuje się, że jest w czym wybierać. Dostępnych jest blisko sześćdziesiąt różnych programów, działających na zasadach zbliżonych do Napstera. Tak duży wybór sprawia, że trudno się zdecydować, którego używać. Przedstawiamy najlepsze - naszym zdaniem - programy. Głównym kryterium oceny była wielkość dostępnych w ramach danej sieci zasobów i łatwość ich pozyskania, co w większości przypadków jest odzwierciedleniem ich popularności (im więcej osób korzysta z określonego programu, tym łatwiej dotrzeć za jego pomocą do szukanych plików). Należy przy tym podkreślić, że przy użyciu programów, których działanie jest oparte na sieci klienckiej, można nie tylko gromadzić muzykę, ale również udostępniać własne nagrania szerokiemu gronu odbiorców.

Konkurencja: Mp3PRO, Windows Audio 8, Ogg Vorbis

Technologia mp3PRO miała oficjalną premierę 14 czerwca 2001 r. i szybko zaczęła zdobywać popularność (600 tys. pobrań kodeka w ciągu pierwszego tygodnia). Jest dziełem firmy Thomson (właściciel praw autorskich) i Coding Technologies (zatrudnia kilkunastu byłych pracowników Instytutu Fraunhoffera). Technologia ta stanowi rozwinięcie formatu MP3 – wszystkie dostępne obecnie odtwarzacze empetrójek mogą odtwarzać również pliki skompresowane przy użyciu kodeka mp3PRO (http://www.rca.com).

Nowy format pozwala na zmniejszenie objętości plików dźwiękowych nawet o 50% w porównaniu z MP3. Oznacza to, że utwór zakodowany w mp3PRO z częstotliwością 64 Kb/s odpowiada jakością utworowi MP3 zakodowanemu z częstotliwością 128 Kb/s. W rezultacie pliki oferujące taką samą jakość nagrania będą miały, przykładowo, objętość 2 MB (Mp3PRO) i 4 MB (MP3).

To jednak nie wszystkie zalety tej technologii. Nowy algorytm kompresji został tak opracowany, że podczas kodowania nie usuwa dźwięków o najwyższych częstotliwościach. W czasie kompresowania z bitrate wynoszącym 64 Kb/s MP3 usuwał dźwięki o częstotliwości powyżej 10 kHz. Tymczasem człowiek potrafi słyszeć dźwięki o częstotliwości nawet 18-20 kHz. Kodek mp3PRO pozostawia podczas kompresji większość wysokich dźwięków, dzięki czemu utwory w tym formacie brzmią bardziej naturalnie. Podczas badań przeprowadzonych przez firmę Thomson żadna z kilkudziesięciu osób, które brały udział w testach, nie zauważyła różnicy między utworem skompresowanym z bitrate równym 80 Kb/s a utworem nie skompresowanym, odtwarzanym z płyty CD.

Dwa formaty mają realne szanse na konkurowanie z mp3PRO: Windows Audio 8 opracowany przez Microsoft oraz Ogg Vorbis, który w finalnej wersji został udostępniony niemal jednocześnie z mp3PRO. Wszystkie trzy zapewniają porównywalne, lepsze niż MP3 możliwości kompresji dźwięku przy zachowaniu wysokiej jakości.

Na ewentualny sukces formatu Windows Audio 8 duży wpływ będą miały pozycja Microsoftu i integracja odtwarzacza Media Player z systemem operacyjnym. Windows Audio ponadto oferuje zintegrowaną technologię Digital Rights Management (DRM), zapobiegającą nielegalnemu kopiowaniu plików chronionych prawem autorskim, co z pewnością zapewni mu przychylność koncernów fonograficznych. Zaletą Ogg Vorbis jest bezpłatny dostęp do kodu źródłowego i niepobieranie opłat licencyjnych za korzystanie z kodeka

( http://www.xiph.org ).

Gnutella i OpenNap

Sieciowe wtyczki do Winampa

Sieci KaZaA oraz iMesh oferują bezpłatne wtyczki do Winampa, pozwalające na bezpośrednie, strumieniowe odtwarzanie utworów znajdujących się w komputerach innych użytkowników. Obsługa obu wtyczek nie sprawia najmniejszych problemów. Po zainstalowaniu wyszukiwarka KaZaA będzie dostępna w menu kontekstowym wywoływanym kliknięciem prawym przyciskiem myszy okna &Winamp Playlist&. Po wpisaniu słowa kluczowego i otrzymaniu rezultatów, wystarczy wybrać jeden ze znalezionych utworów, a program sam rozpocznie pobieranie i odtwarzanie.

Wtyczka iMesh jest widoczna jako czerwony przycisk w lewym dolnym rogu głównego okna odtwarzacza. Wywołuje on wyszukiwarkę, która wyniki pokazuje w oknie &Winamp Browser&. Dalsze czynności przebiegają tak jak w przypadku sieci KaZaA.

Wyróżnia się dwa podstawowe rodzaje sieci klienckich: Gnutella i OpenNap (Open Source Napster). Różnica między nimi polega na sposobie wyszukiwania plików. Pobieranie w obu przypadkach wygląda tak samo. Znalezione pliki są przesyłane za pośrednictwem Internetu z komputera jednego użytkownika do drugiego.

Gnutella to sieć działająca bez centralnego serwera. Wyszukiwanie odbywa się za pośrednictwem komputerów innych użytkowników. Po uruchomieniu aplikacja łączy się z innym komputerem, który jest w danej chwili dostępny w sieci. Poprzez ten komputer użytkownik jest połączony z kolejnym komputerem itd. Funkcja wyszukiwania najpierw sprawdza zasoby komputera, do którego jest się bezpośrednio połączonym. Następnie, jeśli nie znajdzie potrzebnych plików, prześle kryteria do kolejnego komputera w łańcuchu. Gdy program znajdzie właściwe pliki, utworzy bezpośrednie połączenie z komputerem źródłowym. Obecnie najpopularniejszymi aplikacjami pozwalającymi na korzystanie z sieci Gnutella są BearShare i LimeWire.

Z kolei w sieciach OpenNap wyszukiwanie odbywa się za pośrednictwem serwera. Od Napstera opierającego się na jednym, centralnym serwerze różni je to, że istnieją setki serwerów OpenNap. Rozwiązanie takie praktycznie uniemożliwia zastosowanie jakichkolwiek filtrów, a wyłączenie wszystkich serwerów w krótkim czasie jest bardzo utrudnione. Wadą są różnice wielkości zasobów przeszukiwanych przez poszczególne serwery. Korzystanie z sieci OpenNap jest możliwe przy użyciu kompatybilnej z nimi aplikacji, np. Napigatora czy WinMX.

Winamp z zainstalowaną wtyczką KaZaA działa bardzo sprawnie

Winamp z zainstalowaną wtyczką KaZaA działa bardzo sprawnie

Istnieje trzecia grupa programów, których działanie opiera się na idei Napstera i OpenNap, ale wykorzystują one własne serwery i własną sieć kliencką, a więc udostępniają zupełnie inne zasoby. W tej grupie największą liczbą użytkowników mogą pochwalić się programy w technologii FastTrack (KaZaA, MusicCity, Morpheus), AudioGalaxy czy iMesh.

Warto dodać, że korzystanie z sieci scentralizowanych (mających serwer wyszukiwawczy) z reguły jest możliwe jedynie po założeniu własnego, bezpłatnego konta. Program kliencki podczas każdego uruchomienia będzie się łączył z serwerem i logował użytkownika.

Która lepsza?

Jeden z kandydatów do zajęcia miejsca Napstera, AudioGalaxy, to połączenie internetowej wyszukiwarki i programu pobierającego pliki

Jeden z kandydatów do zajęcia miejsca Napstera, AudioGalaxy, to połączenie internetowej wyszukiwarki i programu pobierającego pliki

Z przeprowadzonej przez nas ankiety wynika, że wciąż ok. 30% polskich internautów korzysta z Napstera. Następne w kolejności AudioGalaxy i KaZaA mogą się poszczycić dużo mniejszą popularnością: 14 i 11%. Korzystanie z klientów sieci Gnutelii, BearShare i Limewire zadeklarowało ok. 5% internautów (odpowiednio: 3,9 i 1,08%). Natomiast z serwerów OpenNap za pomocą Napigatora korzysta zaledwie 1,5% uczestników ankiety.

Zarówno sieci rozproszone (Gnutella), jak i scentralizowane mają wady i zalety. Podstawową wadą obu typów jest niezauważany lub ignorowany przez większość użytkowników fakt, iż udostępniane utwory są z reguły chronione prawem autorskim, a ich pobieranie - nielegalne. Zaletą jest natomiast możliwość wymiany dowolnych plików, a nie tylko w formacie MP3, jak w przypadku Napstera. Dzięki temu internauci mogą wymieniać między sobą pliki z grafiką, filmami (szczególnie w formacie DivX), programy komputerowe (użytkowe i gry), a także dokumenty.

Przewaga sieci scentralizowanych uwidacznia się głównie w trakcie wyszukiwania. Serwer kontroluje, którzy użytkownicy są w danej chwili połączeni z siecią i jakie pliki udostępniają. Dzięki temu można znaczniej szybciej niż w sieci Gnutelli otrzymać precyzyjne informacje o plikach spełniających wskazane kryteria. Natomiast Gnutella ze względu na swoją specyfikę ma istotną, choć kontrowersyjną zaletę – praktycznie brak możliwości zastosowania mechanizmów chroniących prawa autorskie, które mogłyby ograniczyć swobodną wymianę. Prezentowana tabela przedstawia wyniki wyszukiwania w kilku największych sieciach peer-to-peer. Dla porównania zasobów, które udostępniają, szukaliśmy utworów wykonawców zagranicznych i polskich, zarówno bardzo popularnych, jak i tych mniej znanych. O ile było to możliwe, szukaliśmy również filmów, programów użytkowych i gier.

Program wyszukiwawczy Kryterium wyszukiwania. W przypadku muzyki jest nim nazwa utworu danego wykonawcy.
  Metallica/ Master of puppets Kazik/ 12 groszy Matrix Rejs Diablo 2 Partition Magic 7
BearShare* 7015 nie znaleziono nie znaleziono 12
WinMX* 262 1 6 nie znaleziono nie znaleziono 5
iMesh 5 nie znaleziono 4 nie znaleziono nie znaleziono nie znaleziono
KaZaA 5 3 3 nie znaleziono nie znaleziono 2
AudioGalaxy** 1 374 20 nie dotyczy nie dotyczy nie dotyczy nie dotyczy
Aimster 91 1 1 nie znaleziono 1 6
SongSpy 12 1 nie dotyczy nie dotyczy nie dotyczy nie dotyczy
* czas wyszukiwania ograniczony do 3 minut
** program wyświetla wszystkie pliki zgromadzone w ramach sieci, nawet te, które są w danej chwili niedostępne

Atrakcyjność poszczególnych sieci w dużym stopniu zależy również od użytkowników: ich liczby (rekordzistą pod tym względem pozostaje Napster z 60 mln użytkowników, choć bardzo szybko do tej liczby zbliżają się programy w technologii FastTrack – patrz tabela 2) i zawartości plików, które udostępniają. Wadą wszystkich sieci klienckich jest często kiepska jakość nagrań czy niezgodność treści z nazwą pliku (piosenki jednego wykonawcy publikowane z nazwami utworów innego, bardziej popularnego). Duże pliki, głównie animacje, przysparzają dodatkowych kłopotów. Może się bowiem okazać, że plik, który znaleźliśmy, ma 500 MB i proces jego pobierania będzie trwał kilkanaście godzin. W tym czasie osoba, która go udostępnia, może wyłączyć komputer i plik stanie się nieosiągalny. W takiej sytuacji pozostaje nadzieja, że uda się trafić na kolejny okres aktywności tego użytkownika lub znaleźć ten sam plik u innej osoby.


Zobacz również