Nie tylko dla podkręcaczy

Wraz ze wzrostem popularności procesorów AMD Duron i AMD Athlon rośnie zapotrzebowanie na płyty z gniazdem Socket A. Zależnie od potrzeb i przeznaczenia komputera, a także ambicji użytkownika dotyczących przetaktowania procesora, można wybrać odpowiedni model - oferta płyt głównych z gniazdem Socket A jest dostatecznie szeroka.

Wraz ze wzrostem popularności procesorów AMD Duron i AMD Athlon rośnie zapotrzebowanie na płyty z gniazdem Socket A. Zależnie od potrzeb i przeznaczenia komputera, a także ambicji użytkownika dotyczących przetaktowania procesora, można wybrać odpowiedni model - oferta płyt głównych z gniazdem Socket A jest dostatecznie szeroka.

Przy wyborze płyty głównej do procesorów AMD pracujących w gnieździe Socket A należy wziąć pod uwagę kilka czynników. Pierwszym jest z pewnością chipset, na którym została oparta płyta główna. Obecnie warto rozważyć trzy układy: AMD 750, AMD 760 oraz VIA KT133. Pierwszy nie oferuje jednak wystarczających możliwości: ogranicza częstotliwość pamięci RAM do 100 MHz i nie obsługuje trybu AGP 4x. Chipset AMD 760 jest wciąż nowością i dotychczas powstało niewiele płyt opartych na tym układzie.

Firma AMD zablokowała mnożniki w swoich procesorach, dając w ten sposób wyraźnie do zrozumienia, że nie powinny być przetaktowywane. Nie jest już jednak dla nikogo tajemnicą, że wystarczy zwykły miękki ołówek, aby połączyć odpowiednie punkty na obudowie procesora i tym samym odblokować mnożnik, otwierając drogę do eksperymentów z podwyższaniem częstotliwości pracy procesora. Oczywiście przetaktowanie procesora to nie tylko odblokowanie mnożnika. Z reguły wymaga także zmodyfikowania napięcia lub częstotliwości FSB. Do przetaktowania potrzebna jest więc odpowiednia płyta główna.

Równie ważną sprawą, a w przypadku przetaktowywania procesorów wręcz kluczową, jest użycie odpowiedniego wiatraka chłodzącego procesor. W przeciwieństwie do procesorów Intela, produkty AMD nie mają ochrony przed przegrzaniem, a więc kontrola temperatury i wydajny wiatrak to sprawa życia lub śmierci procesora. Tutaj jednak pojawia się problem, charakterystyczny tylko dla płyt do Durona i Athlona - rzędy kondensatorów znajdują się za blisko gniazda procesora. Wpływa to korzystnie na pracę CPU, filtrując i regulując napięcie zasilające procesor. Jednak AMD Duron i AMD Athlon wymagają mocnego chłodzenia, co oznacza, że wiatraki przeznaczone do pracy z tymi procesorami są również słusznych rozmiarów. Próba zamontowania dużego wiatraka w niewielkiej przestrzeni między kondensatorami często kończy się uszkodzeniami. Nie zawsze płyta główna zostaje całkowicie zniszczona, ale będzie już działać mniej stabilnie i "pożyje" krócej.

Wydajność i opłacalność płyt Socket A na chipsecie VIA KT 33.

Wydajność i opłacalność płyt Socket A na chipsecie VIA KT 33.

Należy również wziąć pod uwagę takie parametry, jak: liczba gniazd rozszerzeń, obecność zintegrowanego układu dźwięku (który można wyłączyć, jeśli zainstaluje się oddzielną kartę dźwiękową), kontroler ATA100 lub RAID oraz dodatkowe elementy, informujące o stanie płyty i systemu (np. diody). Warto też sprawdzić, czy do płyty dołączone jest interesujące oprogramowanie (sterowniki do poziomu minimum), np. monitorujące system albo schładzające procesor, lub komercyjne pakiety narzędziowe (chociażby często spotykany Norton Ghost firmy Symantec). Jeśli płyta nie ma któregokolwiek z portów (np. szeregowego), należy się upewnić, że w pudełku znajduje się śledź z brakującym elementem. Ważnym dodatkiem są dwa kolejne porty USB, również umieszczone na oddzielnym śledziu.

Chaintech 7AJA

Pod względem innowacji technologicznych płyta Chaintech 7AJA nie znajduje się w czołówce testowanych urządzeń. Ma typowe złącze AGP oraz pojedyncze gniazdo ISA - może być dobrym rozwiązaniem dla tych, którzy chcą korzystać z mocy obliczeniowej nowych procesorów, nie rozstając się ze starymi kartami rozszerzeń. Niestety, część kondensatorów została umieszczona tak blisko gniazda procesora, że zamontowanie większego, okrągłego wiatraka graniczy z cudem i z reguły kończy się odchyleniem procesora lub uszkodzeniem powlekającego go tworzywa. Dość nietypowo umieszczona jest także bateria - bardzo blisko złączy zasilania, gniazda AGP i gniazda AMR. Na szczęście przyłączanie zasilania i manipulacje kośćmi pamięci nie są utrudnione. Jest tylko jeden, i to bardzo mały przełącznik dip-switch (ustawiający mnożnik procesora); przy odrobinie cierpliwości można odnaleźć na płycie opis jego ustawień.

Asus A7V

Bardzo dobra, wydajna płyta główna. Prawdopodobnie najciekawszym rozwiązaniem jest umieszczona pionowo mała płytka drukowana, zawierająca układy regulujące napięcie zasilania procesora (pewna modyfikacja tego elementu zwiększa możliwości przetaktowania). Testowany przez nas model nie był wyposażony w zintegrowany układ dźwiękowy, jednak inne wersje płyty mają także wbudowaną kartę dźwiękową i wyjście audio - zauważyliśmy miejsce na odpowiedni układ i port we/wy. Płyta została starannie zaprojektowana, chociaż na przykład gniazda pamięci znajdują się trochę za blisko złącza AGP Pro. Utrudnia to wyjęcie lub włożenie kości pamięci, gdy karta graficzna jest w swoim złączu. Płytę wyposażono w interfejs ATA100 (dwa złącza) oprócz dwóch typowych złączy IDE. Ma również diodę, sygnalizującą obecność zasilania. W rozbudowanym BIOS-ie Asusa A7V można znaleźć między innymi opcje zmiany częstotliwości FSB (powyżej 100 MHz) i napięcia procesora - niezbędne do przetaktowania. Amatorów przetaktowania ucieszy również to, że płyta umożliwia dobre chłodzenie systemu - ma aż cztery złącza wiatraczków.

NMC 8TAX+

Chociaż płyta NMC 8TAX+ nie oferuje bogactwa technologicznych nowości, powinna spełnić oczekiwania wielu użytkowników (od modelu NMC 8TAX odróżnia ją obecność przełączników umożliwiających przetaktowanie procesora). Ma wbudowany układ dźwiękowy oraz złącze ISA, a gniazdo AGP wyposażono w pomysłowy zatrzask, blokujący dodatkowo (oprócz przykręcenia do obudowy) kartę graficzną. Niestety, jak z wieloma testowanymi przez nas płytami, również z 8TAX+ są problemy podczas montażu wiatraka procesora - kondensatory umieszczono za blisko gniazda CPU. Płyta NMC 8TAX+ oferuje duże możliwości przetaktowania procesora - między innymi zmianę mnożnika od 5x do 12,5x (co 0,5x) oraz zmianę napięcia procesora od 1,475 V do 1,85 V. Płyta ma diodę, sygnalizującą obecność zasilania (znajduje się w pobliżu gniazd pamięci). Trzy złącza wiatraków umożliwiają dobre chłodzenie systemu, chociaż złącze wiatraka procesora położone jest dość daleko - za gniazdami pamięci.

ECS K7VZA

Podczas montażu płyty zwraca uwagę dość toporny, metalowy zatrzask gniazda procesora - trudno otworzyć gniazdo samymi palcami. Typowa wada płyt SocketA - kondensatory położone zbyt blisko gniazda procesora - i tym razem utrudnia montaż większego wiatraka. Tego typu kłopotów nie sprawia natomiast instalacja pozostałych elementów. Płyta właściwie całkowicie bezzworkowa, jeśli nie liczyć kilku pojedynczych zworek, umożliwiających m.in. wybór kary dźwiękowej (zintegrowanej lub innej) i przywrócenie domyślnych ustawień BIOS-u. Dodatkowa zworka służy do włączenia ochrony BIOS-u, uniemożliwiającej dokonanie zmian w jego ustawieniach. Płyta ma diodę sygnalizującą obecność zasilania pamięci (nie należy wtedy wyjmować lub wkładać kości pamięci w gniazda).


Zobacz również