Nie umieli wziąć

NIK negatywnie oceniła efektywność wdrażania unijnego programu ISPA, przeznaczonego na ochronę środowiska – Polska wykorzystała zaledwie 0,15% przyznanych na ten cel środków.

Jak wynika z raportu Najwyższej Izby Kontroli, Polska wykorzystała zaledwie nikły odsetek funduszy, które przysługują jej z programu ISPA. Instrument Przedakcesyjnej Polityki Strukturalnej ISPA to program finansowej pomocy krajów UE, który ma na celu udzielenie w latach 2000 - 2006 krajom kandydującym pomocy w dziedzinie ochrony środowiska i transportu. Polska w ramach tego programu może otrzymywać co roku od 30 do 37% środków z całej puli, czyli 312 – 384,8 mln euro, w tym od 156 do 192,4 mln euro na ochronę środowiska. Środki z funduszu ISPA można wykorzystać na inwestycje i na wsparcie techniczne inwestycji, do 75% całkowitych kosztów kwalifikowanych przedsięwzięcia, którego wartość nie powinna przekraczać 5 mln euro.

NIK skontrolowała wykorzystanie tych środków od początku 1999 – do końca pierwszej połowy 2002. W tym czasie Komisja Europejska przyznała dofinansowanie z ISPA 23 projektom z dziedziny ochrony środowiska w łącznej wysokości 575 mln euro, co stanowiło 60% całkowitych kosztów kwalifikowanych tych projektów. Do końca czerwca 2002 r. do Polski z tej kwoty przekazano jednak tylko 27,7 mln euro na realizację 11 projektów – czyli 5% sumy przyznanej przez UE.

Ta kwota również nie została wykorzystana w całości. Krajowy Urzędnik Zatwierdzający przekazał z Narodowego Funduszu Środków Pomocowych z UE na Rachunek Bieżący Budżetu Państwa dla Bezzwrotnej Pomocy Zagranicznej na subkonta projektów tylko 4,9 mln euro. Zaś z tej kwoty Sektorowy Pełnomocnik ds. Realizacji Projektów ISPA przelał beneficjentom końcowym jedynie 0,17 mln euro na 3 projekty inwestycyjne oraz 0,69 mln euro na 2 projekty pomocy technicznej. Jak podaje NIK, łączna wysokość kwot, które trafiły do końcowych odbiorców to zaledwie 0,15% pomocy przyznanej Polsce z funduszu ISPA na ochronę środowiska.

Natomiast ze środków krajowych wydano na realizację zatwierdzonych projektów ponad 1 mln euro, czyli 0,24% kwoty 417 mln euro, planowanej do poniesienia z funduszy innych niż ISPA.

NIK podaje, że przyczyną opóźnień w realizacji projektów były częste zmiany organizacyjne i kadrowe we wszystkich jednostkach odpowiedzialnych za wdrożenie ISPA, braki kadrowe w Ministerstwie Środowiska oraz „niewłaściwy dobór kadr” w Narodowym Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Ponadto zaważyły także wielomiesięczne negocjowanie porozumień, przewlekłe i wielokrotne weryfikowanie dokumentów przetargowych i nieprzestrzeganie procedur przetargowych wymaganych przez Unię.

Z powodu tych opóźnień beneficjenci końcowi wystąpili do Komisji Europejskiej o przedłużenie okresu realizacji projektów. NIK ostrzega, że dalsze utrzymywanie dotychczasowego tempa realizacji projektów ISPA może spowodować utracenie przez Polskę znacznej części przyznanych środków.


Zobacz również