Notoryczne bolączki systemu

Jeszcze wczoraj system działał bez zarzutu, dziś odmawia posłuszeństwa. Czas znaleźć powody. Zebraliśmy najczęstsze przypadłości środowiska Windows - podpowiadamy, gdzie leżą ich przyczyny, i jak się ich pozbyć.

Jeszcze wczoraj system działał bez zarzutu, dziś odmawia posłuszeństwa. Czas znaleźć powody. Zebraliśmy najczęstsze przypadłości środowiska Windows - podpowiadamy, gdzie leżą ich przyczyny, i jak się ich pozbyć.

Źródło wielu problemów związanych z niepoprawnym działaniem systemu tkwi w błędnej konfiguracji sprzętu i/lub oprogramowania. Rozwiązań jest tyle, ile konstelacji podzespołów sprzętowych i zainstalowanych wersji oprogramowania. Niemniej jednak sporo kłopotów powodują stale te same dolegliwości systemu Windows. W poniższym materiale zgromadziliśmy najczęstsze objawy i podpowiadamy, jak sobie z nimi poradzić.

Poszczególne wskazówki są opatrzone ikonami zależnie od ich stopnia trudności.

1. Rozruch Windows 2000/XP

Objawy Windows 2000 lub XP nie wczytuje się lub po uruchomieniu wyświetla uparcie niebieski ekran z komunikatami alarmowymi.

Terapia Jako przyczyna wchodzą w rachubę nie tylko usterki systemu operacyjnego, lecz również uszkodzenia sprzętu. Aby wykluczyć defekty podzespołów sprzętowych, postaraj się uruchomić inny system - chociażby Linux wczytywany z płyty CD (np. bezpłatną dystrybucję Knoppix dostępną pod adresem http://www.knopper.net , a także na krążku dołączonym do PCWK 11/2004). Jeśli poprawnie wykryje twarde dyski i nadal będą znajdowały się na nich wszystkie pliki systemowe Windows, należy wnioskować, że sprzęt działa prawidłowo.

Jeżeli w trakcie uruchamiania systemu pojawia się czarny ekran z komunikatem alarmowym, doszło do uszkodzenia środowiska rozruchowego. Aby je naprawić, zrestartuj system z instalacyjnej płyty CD systemu Windows XP, przywołując Konsolę odzyskiwania. Następnie wpisz polecenie fixmbr. System poprosi o potwierdzenie nadpisania sektora MBR. W dalszej kolejności wprowadź polecenie fixboot i ponownie zrestartuj system. W wyniku tej operacji zostanie na nowo utworzony sektor startowy środowiska Windows 2000 lub XP, a menedżer startowy powinien odzyskać funkcjonalność.

Jeśli opisane rozwiązanie okazało się nieefektywne, pozostaje ci zlecić czynności naprawcze systemowi Windows. Musisz po raz kolejny uruchomić system z instalacyjnego krążka CD, jednak nie korzystaj z funkcji naprawy uruchamianej klawiszem [R]. Zamiast niej wybierz ponowne zainstalowanie systemu. Gdy instalator znajdzie na dysku zainstalowane środowisko Windows 2000 lub XP, możesz pozostawić mu resztę czynności regeneracyjnych. Jednak wówczas system nie poprzestanie na wymianie sektora startowego i podstawowych plików jądra, lecz przywróci również liczne pliki systemowe. Niemniej jednak nie tknie zainstalowanych aplikacji ani utworzonych przez nie plików - dzięki temu będziesz mógł nadal z nich korzystać, jak przed rozpoczęciem naprawy.

Tymczasem tzw. blue screen, czyli komunikat alarmowy na niebieskim tle w trybie tekstowym, prawie zawsze wskazuje na kłopoty ze sterownikami lub ze sprzętem. Jeśli nie zmieniałeś konfiguracji sprzętowej komputera ani nie aktualizowałeś sterowników, mogło nastąpić uszkodzenie modułów pamięci RAM lub przegrzanie procesora. Jeżeli jednak alarm pojawia się po zainstalowaniu nowego sterownika lub podzespołu sprzętowego, powinieneś powrócić do poprzedniej konfiguracji i sprawdzić, czy udało się odzyskać stabilnie działający system. Gdy nie będziesz mógł odinstalować "trefnego" sterownika, bo uniemożliwia uruchomienie środowiska Windows 2000/XP, naciśnij klawisz [F8] po włączeniu komputera, a następnie wybierz opcję Ostatnia znana dobra konfiguracja w menu startowym. Wówczas system przywróci stan rejestru sprzed zainstalowania niefortunnego sterownika.

2. Skojarzenia plików

Objawy Po zainstalowaniu lub odinstalowaniu aplikacji Windows nie uruchamia domyślnego programu po dwukrotnym kliknięciu pliku określonego typu. System przydzielił dany rodzaj plików innej aplikacji lub uparcie wyświetla okno Otwieranie za pomocą.

Terapia Winę za opisany stan rzeczy ponoszą przede wszystkim procedury instalacyjne oprogramowania. Powinny zostawiać użytkownikowi możliwość wyboru, czy instalowany program ma przejąć dotychczasowe skojarzenia obsługiwanych przez siebie plików. A nawet gdy wybierzesz go na domyślną aplikację określonych zbiorów, podczas odinstalowywania powinien być odtworzony poprzedni stan przydziałów. Ręczne przywracanie pierwotnych skojarzeń okazuje się dość pracochłonne. Windows zarządza nimi, posiłkując się dwuszczeblową hierarchią. Przyporządkowuje pliki na podstawie ich rozszerzeń (np. DOC, XLS, JPEG czy MP3) wewnętrznie zdefiniowanym typom, tym zaś przydziela aplikacje odpowiedzialne za ich otwieranie. Gdy instalowany przez ciebie program chce zarejestrować się w systemie jako domyślna aplikacja określonego typu plików (np. tekstowych z rozszerzeniem TXT), może to zrobić na dwa sposoby: przejąć otwieranie plików typu, który Windows przyporządkował zbiorom TXT (domyślnie txtfile) albo utworzyć nowy typ dla plików z rozszerzeniem TXT, np. o nazwie editor.textfile, po czym zarejestrować się jako domyślna aplikacja tego typu plików. Gdy zdarzy ci się instalować i usuwać aplikacje, które w odmienny sposób obchodzą się z określonym typem plików, prędzej czy później skojarzenia zostaną zniszczone na dobre.

Jeszcze większe zamieszanie wprowadza dwupłaszczyznowy układ skojarzeń. Oprócz zdefiniowanych globalnie w całym systemie są również lokalne ustawione dla każdego użytkownika. Programy instalacyjne zmieniają z reguły skojarzenia globalne (czyli obejmujące zasięgiem wszystkich użytkowników systemu), ale jeśli przywołasz określoną aplikację i mianujesz ją domyślnym programem pewnych typów plików, zmiana konfiguracji będzie (przeważnie) dotyczyła tylko ciebie.

Ustalanie, która aplikacja jest w danej chwili odpowiedzialna za otwieranie konkretnego typu plików, a także płaszczyzny, na której obowiązuje to ustawienie, wymaga sporo wysiłku. Odpowiednio trudne okazuje się wykrycie i pozbycie się błędu. Jeśli chcesz spróbować w tym swoich sił, przywołaj menu Narzędzia | Opcje folderów w dowolnym oknie Eksploratora, po czym przeskocz na kartę Typy plików.

Znacznie wygodniej zrobisz to za pomocą naszego narzędzia pcwTypeCheck.hta (na dołączonej płycie) przygotowanego do środowiska Windows XP. Przy pierwszym uruchomieniu skrypt zapisze bieżące skojarzenia poszczególnych typów plików, co może zająć kilka minut. Gdy uruchomisz go po raz kolejny, wykryje wszystkie zmiany. Chcąc je obejrzeć, wybierz jedną z trzech opcji - Skojarzenia typów plików, Polecenia inicjowane dwukrotnym kliknięciem i Polecenia specjalne. Aby cofnąć określoną zmianę w konfiguracji skojarzeń, wystarczy zaznaczyć odpowiednie pole wyboru i kliknąć przycisk Zastosuj. Jeżeli jesteś w pełni zadowolony z modyfikacji skojarzeń dokonanej przez program instalacyjny i chcesz je zachować, kliknij przycisk Wpisz zmiany na listę.

Niebieska linia - komunikaty systemu Windows

Adresy pamięci i numery błędów podawane w komunikatach na niebieskim ekranie prawie nigdy nie wskazują użytkownikowi, gdzie leży przyczyna kłopotów. Są przeznaczone przede wszystkim dla twórców oprogramowania, a także dla personelu pomocy technicznej. Pełną listę z kodami błędów znajdziesz pod adresem http://msdn.microsoft.com/library/default.asp?url=/library/en-us/ddtools/hh/ddtools/BCIntro_ea8b9fd0-2d81-4a04-a7ed-c1c6a80bd501.xml.asp . Zestawienie kodów najczęstszych komunikatów alarmowych pojawiających się w Windows 2000 i XP wraz ze wskazówkami, jak im zaradzić, zgromadzono w witrynie http://www.microsoft.com/resources/documentation/Windows/XP/all/reskit/en-us/Default.asp?url=/resources/ documentation/Windows/XP/all/reskit/en-us/ prmd_stp_tnvo.asp .

Lista błędów wyjątków krytycznych w systemach Windows 9x i Me znajduje się pod adresem http://support.microsoft.com/kb/150314/pl. Wszystkie wymienione witryny są poza ostatnią w języku angielskim. Ich lokalizacje zamieszczamy również w pliku ADRESY.TXT na dołączonej płycie.

W niektórych przypadkach owocne mogą okazać się poszukiwania kodu błędu za pomocą serwisu Google ( http://www.google.pl ). Na przykład po wpisaniu Stop 0x000000D1 lub driver_irql_not_less_or_equal lista wynikowa obfituje w łącza do stron, na których użytkownicy opisują rozwiązania problemu. A w niektórych wypadkach pozbędziesz się kłopotów, instalując najnowszą wersję sterownika.

W zawieszeniu - kto winien (porada 1)

Zawieszaniu się systemu często towarzyszą komunikaty alarmowe. Często jest w nich mowa o wyjątkach krytycznych lub chociażby o nieudanych operacjach zapisu lub odczytu pamięci RAM. W Windows 2000 i XP nierzadko pojawia się okno z informacją, że jedna z aplikacji (chociażby WINWORD.EXE) wykryła błąd i musi zostać zamknięta. Z reguły winę ponosi wówczas sama aplikacja. Przyczyną takich sytuacji, szczególnie w przypadku edytora Word, często bywają uszkodzone szablony bądź dokumenty. Przykład Worda ukazuje, że do rozwiązania dochodzi się niekiedy tylko przez dogłębną analizę problemu (patrz angielskojęzyczny artykuł http://support.microsoft.com/kb/87856/en-us ) .

Przechowalnia rejestr (porada 2)

Windows gromadzi skojarzenia typów plików w rejestrze. Ich ustawienia obowiązujące w całym systemie znajdują się w kluczu "HKEY_CLASSES_ ROOT". Te, które dotyczą bieżącego użytkownika, mieszczą się w kluczach "HKEY_CURRENT_USER\Software\Classes" i "HKEY_CURRENT_USER\Software\Microsoft\Windows\CurrentVersion\ Explorer\FileExts".


Zobacz również