Okna bez montażu

Do niedawna standardowym kołem ratunkowym w awaryjnych sytuacjach była dyskietka lub płyta startowa z nieśmiertelnym DOS-em i niezbędnymi narzędziami systemowymi. Dziś możesz używać okrojonego Windows XP, uruchamianego wprost z płyty.

Do niedawna standardowym kołem ratunkowym w awaryjnych sytuacjach była dyskietka lub płyta startowa z nieśmiertelnym DOS-em i niezbędnymi narzędziami systemowymi. Dziś możesz używać okrojonego Windows XP, uruchamianego wprost z płyty.

Wypadki się zdarzają. A gdy do nich dochodzi, musisz mieć pod ręką coś, co pomoże ci postawić system na nogi - przynajmniej na chwilę, aby dostać się do cennych danych i przekopiować je w bezpieczne miejsce. Dosowe dyskietki czy płyty awaryjne sprawdzały się w czasach Windows 9x/Me, jednak teraz, gdy przeważają komputery z Windows XP i systemem plików NTFS, owe prehistoryczne narzędzia powoli tracą rację bytu. Owszem, można uzbroić starą kawalerię w programy umożliwiające odczyt partycji NTFS czy obsługę sieci, jednak w nie zawsze zdają one egzamin. Poza tym poruszanie się w środowisku wiersza poleceń nie tylko jest męczące i czasochłonne, zwłaszcza dla osób "wychowanych" na interfejsie Windows, ale też mocno trąci myszką.

Na życzenie informatyków i producentów komputerów Microsoft utworzył dwa lata temu specjalną wersję okien, zwaną Windows Preinstalled Environment (w skrócie WinPE), która umożliwia uruchamianie pecetów w graficznym środowisku Windows bez instalacji systemu.

Niestety, narzędzie to dostępne jest tylko dla niektórych klientów Microsoftu i wciąż trzeba korzystać z alternatywnych rozwiązań. Zaawansowani użytkownicy w razie awarii używali tzw. żywych dystrybucji Linuksa, takich jak Knoppix Live CD, dzięki którym wygodnie, bo przez GUI, a nie wiersz poleceń udawało się "wejść" na partycje NTFS i odzyskać dane. Takie podejście wymaga jednak odrobiny znajomości środowiska Linuksa, więc nie dla każdego będzie równie proste, jak uruchomienie choćby szkieletu standardowej "windy".

Bart na start

W graficznym środowisku BartPE możesz uruchomić wszystkie niezbędne programy - od menedżera plików, przez przeglądarkę graficzną po program do nagrywania CD/DVD.

W graficznym środowisku BartPE możesz uruchomić wszystkie niezbędne programy - od menedżera plików, przez przeglądarkę graficzną po program do nagrywania CD/DVD.

Wszystkim, którzy chcieliby mieć zestaw ratunkowy oparty na oknach Microsoftu, a nie mogą uzyskać WinPE, z pomocą przyszedł Bart Lagerweij - postać znana już wielu doświadczonym użytkownikom, w tym także czytelnikom PCWK (opisywaliśmy niegdyś narzędzie tego autora do tworzenia rozbudowanych startowych płyt CD).

WinPE tak się bowiem spodobał Lagerweijowi, że postanowił opracować podobny system, wykorzystujący pliki... Windows XP. Przez sześć miesięcy ciężko pracował nad utworzeniem wydajnego, a przy tym oryginalnego (żeby nie drażnić Microsoftu podobieństwem do WinPE) mechanizmu budującego odpowiedni zestaw niezbędnych plików.

Owocem tego wysiłku jest BartPE: niewielka (raptem 3,5 MB) aplikacja, która z instalacyjnego krążka CD systemu Windows XP lub Server 2003 w kilka minut przygotowuje obraz ISO startowej płyty z okrojonymi oknami. Co więcej, pozwala dodawać wtyczki, które są po prostu dodatkowymi aplikacjami działającymi w Windows - usługami, narzędziami czy wręcz typowymi programami użytkowymi, jak np. IrfanView, Total Commander, Mozilla, a nawet Nero czy Ghost. Odpowiednio skonfigurowane środowisko BartPE może być niemal zamiennikiem Windows XP - niemal, bo ze względów antypirackich (BartPE nie potrzebuje numeru licencji Windows) system obsługuje maksimum sześć procesów jednocześnie, w tym odpowiednik menu Start, oraz restartuje system po 24 godzinach pracy.

Jak to zrobić

Utworzenie własnego BartPE jest dziecinnie łatwe. W zasadzie wystarczy mieć płytę instalacyjną (lub preinstalowane pliki systemu na twardym dysku) Windows XP z Service Pack 1 (jeśli nie masz wersji z SP1, patrz ramka na poprzedniej stronie) bądź Server 2003 i wykonywać polecenia programu PE Builder, aby otrzymać podstawową wersję okienkowego koła ratunkowego. Co prawda, polska wersja powoduje, że niektóre narzędzia (np. Bart Stuff Test) wyświetlają nieczytelne okna dialogowe, ale inne aplikacje działają bez zarzutu.

A oto konkrety:

1. Rozpakuj archiwum pebuilder 3032.zip, umieszczone na naszej płycie CD/DVD.

2. Jeśli chcesz, aby BartPE zawierał dodatkowe narzędzia, umieść je w odpowiednich podfolderach folderu plugin z rozpakowanego archiwum. W każdym z tych podfolderów znajdziesz plik HTML ze zrozumiałymi instrukcjami, które pliki należy tam przekopiować.

3. Uruchom program pebuilder.exe. W pierwszym oknie kliknij Next.

Pamiętaj o włączeniu wtyczek, które dodałeś bądź nie są domyślnie uaktywnione (punkt 5).

Pamiętaj o włączeniu wtyczek, które dodałeś bądź nie są domyślnie uaktywnione (punkt 5).

4. W kolejnym oknie wskaż folder zawierający pliki instalacyjne Windows i ewentualnie dodatkowe własne foldery lub pliki, które mają się znaleźć na płycie wraz z BartPE. Kliknij Next.

5. Następne okno pozwala włączyć i wyłączyć wtyczki. Kliknij nazwę wtyczki i kliknij przycisk Enable/Disable, żeby ją włączyć lub wyłączyć. Jeśli nie wiesz, do czego służy dana wtyczka, kliknij ją i kliknij przycisk PluginHelp. Pamiętaj o włączeniu tych wtyczek, których pliki dodałeś ręcznie, np. przeglądarki IrfanView. Gdy skończysz, kliknij Next.

6. Teraz wskaż folder wyjściowy plików BartPE (możesz zaakceptować domyślną nazwę) i zdecyduj, czy program ma utworzyć także obraz ISO płyty startowej, a jeśli tak, to gdzie ma go umieścić. Kliknij Next.

Gotowy plik ISO z BartPE nagrywasz odpowiednim poleceniem, np. Nagraj plik obrazu w Nero (punkt 7).

Gotowy plik ISO z BartPE nagrywasz odpowiednim poleceniem, np. Nagraj plik obrazu w Nero (punkt 7).

7. Po kilku minutach na twardym dysku pojawi się folder z plikami BartPE i ewentualnie plik obrazu ISO. Folder z plikami może posłużyć do instalacji BartPE jako alternatywnego systemu operacyjnego, który wybierasz podczas uruchamiania peceta, natomiast obraz ISO nagrasz w każdym programie (w Nero wybierz Nagraj plik obrazu z menu Nagrywarka i wskaż plik ISO).

8. Jeśli chcesz uruchamiać BartPE z twardego dysku (patrz poprzedni punkt), wtyczka BartPE Harddisk Installer musi być włączona w oknie konfiguracji wtyczek PEBuildera (punkt 5). Gdy program ukończy tworzenie plików BartPE, możesz zainstalować system na dwa sposoby: nagraj płytę, uruchom z niej BartPE i z menu Go | System wybierz pozycję Install BartPE to harddisk, a następnie przejdź do pkt 9. albo wybierz menu Start | Uruchom i wpisz polecenie ścieżka\plugin\pehdinst\pehdinst.cmd ścieżkabartpe, gdzie ścieżka jest ścieżką do rozpakowanego archiwum PEBuildera, a ścieżkabartpe - do folderu z przygotowanymi plikami BartPE (domyślnie c:\pebldr).

UWAGA. Jeśli któraś ścieżka zawiera długie nazwy (w tym spacje), musi być ujęta w cudzysłowy, np. "D:\mała winda\pebuilder3032\ plugin\pehdinst\pehdinst.cmd" c:\pebldr.

9. W oknie wiersza poleceń wywołanego programu instalacyjnego wybierz opcję nr 1 i naciśnij Enter. Opcja nr 2 nie jest wskazana, ponieważ usuwa wszystkie partycje z dysku 0, a BartPE staje się jedynym systemem.

I to wszystko - od tej chwili masz płytę, za pomocą której uratujesz swoje dane. Jeśli wyposażysz ją w odpowiedni zestaw wtyczek i innych niezbędników, stanie się twym nieodłącznym towarzyszem.

Dodatkowe informacje o BartPE, w tym łącza do najczęściej zadawanych pytań czy forum dyskusyjnego oraz lista wtyczek znajdują się pod adresem http://www.nu2.nu/pebuilder/ .

Z XP do XP SP1

BartPE wymaga źródłowych plików Windows XP z SP1. Jeśli twoja płyta instalacyjna Windows nie jest w wersji z SP1, możesz łatwo ją "zaktualizować". Wystarczy w Eksploratorze przekopiować całą zawartość krążka na twardy dysk, pobrać Service Pack 1 (zamieściliśmy go m.in. na DVD numeru 5/03) i uruchomić w wierszu poleceń lub w menu Start | Uruchom z następującym parametrem (podajemy nazwę pliku SP1a w wersji polskiej):

ścieżkadopliku\xpsp1a_pl_x86.exe -s:d:\wxp

gdzie d:\wxp jest ścieżką folderu, do którego przekopiowałeś zawartość płyty instalacyjnej Windows. Po kilku minutach będziesz miał gotowy materiał źródłowy do BartPE.

Prawdziwie polska klawiatura

BartPE domyślnie używa amerykańskiego układu klawiatury. Można go jednak zmienić na inny, w tym polski, za pomocą narzędzia Keyboard Layout z menu Go | System. W wywołanym oknie wystarczy wpisać pl i wcisnąć Enter. Niestety, drobny błąd w pliku konfiguracyjnym powoduje, że polska klawiatura jest w układzie maszynistki (214), a nie popularnym programisty (czyli z użyciem prawego klawisza [Alt]).

Na szczęście łatwo to zmienić: przekopiuj plik keyboard.inf z naszej płyty do folderu plugin\keyboard rozpakowanego archiwum PE Buildera. Zainteresowanym zdradzamy, że w dwóch miejscach zamieniliśmy wpis KBDPL.DLL na KBDPL1.DLL i ustawiliśmy polską klawiaturę jako domyślną, usuwając jeden średnik.


Zobacz również