Pilnuj kasy

I po kopiejkę car się schyli, a po rubla nawet przyklęknie, mówi stare rosyjskie przysłowie. Owo przyklęknięcie możesz wykonać z pomocą finansowych funkcji arkusza OpenOffice Calc, który zawiera bogaty zbiór narzędzi ułatwiających takie kalkulacje.

I po kopiejkę car się schyli, a po rubla nawet przyklęknie, mówi stare rosyjskie przysłowie. Owo przyklęknięcie możesz wykonać z pomocą finansowych funkcji arkusza OpenOffice Calc, który zawiera bogaty zbiór narzędzi ułatwiających takie kalkulacje.

Gdy zanurzyliśmy się w gospodarce kapitalistycznej, na rynku pojawiło się mnóstwo produktów finansowych, a rozmaite instytucje namawiają nas codziennie do przekazywania im naszych pieniędzy, dlatego warto dobrze liczyć. Aby rozeznać się w ekonomicznych realiach takich propozycji, trzeba zazwyczaj samodzielnie sprawdzić rachunek. W tym celu warto poznać kilka podstawowych funkcji arkusza należących do kategorii Finanse (niemal identycznych zresztą z analogicznymi funkcjami arkusza Excel, zatem można też sięgnąć do podręczników Excela, aby pogłębić swoją wiedzę na ten temat).

Trzeba pamiętać, o czym porządna, liberalna ekonomia mówi od niepamiętnych czasów, że nie ma darmowych obiadów. Wszelkie "prawdziwe raty" czy inne ulgi "nie dla idiotów" zawsze gdzieś muszą być wkalkulowane, zatem opłaca się wszystko samemu policzyć, aby nie znaleźć się w położeniu grającego w trzy karty, który zawsze przegrywa. W wypadku zagadnień ekonomicznych obowiązuje mentalność księgowego, a nie podejście "solidarne", żeby użyć modnego ostatnio rozróżnienia spopularyzowanego w exposé premiera. Bilans to rzecz święta, lewa strona konta zawsze musi się zgadzać z prawą, zaś wszelkie próby omijania rzetelnego rachunku zawsze nieprzyjemnie się odbijają na "kreatywnym" autorze.

Pamiętaj też, że przy udzielaniu pożyczek stosowane są często rozmaite opłaty i prowizje zmieniające kalkulacje, jednak dla uproszczenia pomijamy je w zaprezentowanych przykładach.

Kreator funkcji

Z Kreatorem funkcji bez trudu zdefiniujesz składnię formuły, korzystając z wyjaśnień.

Z Kreatorem funkcji bez trudu zdefiniujesz składnię formuły, korzystając z wyjaśnień.

Funkcje finansowe zawierają zwykle po kilka parametrów stosowanych we właściwej kolejności, zatem trudno zapamiętać ich składnię i ręcznie ją wpisywać w komórkach arkusza. Stosuj zawsze Kreator funkcji (mowa o narzędziu w OpenOffice 2.0 PL), komfortowe narzędzie, które umożliwia wprowadzanie danych we właściwe pola, a na dodatek zawiera opisy funkcji i jej parametrów oraz bezpośrednie odsyłacze do opisu składni i przykładów w pliku pomocy.

Kreator jest uruchamiany po ustawieniu kursora myszy w odpowiedniej komórce i kliknięciu przycisku funkcji na pasku narzędzi. Możesz także użyć skrótu klawiaturowego [Ctrl F2]. Pamiętaj też, że gdy w komórce znajduje się już jakaś formuła, uruchomiony kreator wczytuje pełną jej definicję, z całym zestawem parametrów.

Na załączonej ilustracji formuła zawiera dane liczbowe - w rzeczywistości, w bardziej rozbudowanych aplikacjach finansowych w polach pojawiają się często nie konkretne liczby, lecz odwołania do zawierających je komórek. Wszystko zależy od potrzeb. Przykładem użycia odwołań może być arkusz, w którym analizujemy rozmaite rozwiązania ze zmieniającą się wartością parametrów, np. zróżnicowaną wysokością odsetek bankowych czy długością okresu spłaty pożyczki w banku. Zwykle tworzymy odwołania do komórek zawierających alternatywne wartości tych parametrów.

Wszelkie funkcje finansowe są zgrupowane w kategorii Finanse - musisz zatem wybrać w kreatorze tę kategorię i dwukrotnie kliknąć odpowiednią funkcję arkuszową.

Podstawowe pojęcia

W obliczeniach finansowych stosowana jest logika przepływów finansowych, dlatego też wpłacenie pieniędzy do banku lub spłata pożyczki (pieniądz wypływa) są odnotowywane ze znakiem (-), natomiast pobranie z banku pieniędzy ze zgromadzonego wkładu czy uzyskanie pożyczki (pieniądz wpływa) ma domyślny znak (+), pomijany zresztą w zapisie.

W finansach stosuje się pewne podstawowe pojęcia związane z wartością pieniądza w czasie, istotne ze względu na to, że w rozliczeniach gospodarczych pojawia się zawsze pojęcie procentu. Dzisiejsza wartość kapitału 1000 zł nie jest tożsama z wartością za rok czy dwa kapitału złożonego w banku, gdyż są do niego dodawane odsetki.

Wartość obecna (PV - Present Value) - jest to kapitał bez naliczonych odsetek, którym może być zarówno bieżący wkład, jak i zaciągnięta pożyczka, np. w wysokości 5000 zł.

Wartość przyszła (FV - Future Value) - jest to kapitał z naliczonymi odsetkami, czyli zarówno wartość wkładu bankowego powiększonego o odsetki przypadające w kolejnych latach (np. 6500 zł przy kapitale początkowym 5000 zł), jak i łączna wartość kredytu do spłacenia, z uwzględnieniem koniecznych do zapłacenia odsetek (np. 12 000 zł, gdy pożyczka wynosiła 10 000 zł).

Rata (PMT - Payment) - regularnie płacona kwota, np. comiesięczne oszczędności, powiększająca kapitał w banku (liczona bez odsetek) lub zmniejszająca zaciągniętą pożyczkę (z uwzględnieniem należnych odsetek) w postaci spłacanych rat.

Stopa procentowa (Rate) - stopa, według której są naliczane odsetki od kapitału czy spłacanego kredytu, np. 6 procent rocznie.

Okres - bazowa jednostka czasu, np. miesiąc, kwartał czy rok; liczba płaconych rat czy pobieranej renty wynosi zatem jeden lub więcej okresów, np. 4 lata, 16 kwartałów lub 48 miesięcy.

Termin (NPER - Number of Periods) - czas spłacania zaciągniętej pożyczki czy uzyskiwania odsetek od kapitału, np. 48 miesięcy, czyli wielokrotność okresu bazowego.

Gromadzenie oszczędności

Przykładowa tabela w OpenOffice Calc ilustruje zależność sumy końcowej wkładu od różnych wielkości płatności regularnych wpłacanych co rok do banku (kol. C).

Przykładowa tabela w OpenOffice Calc ilustruje zależność sumy końcowej wkładu od różnych wielkości płatności regularnych wpłacanych co rok do banku (kol. C).

Jaką sumę uzyskasz za 10 lat, jeśli złożysz w banku 10 000 zł, a stopa procentowa wynosi 4% rocznie?

Oczywiście, mamy tu do czynienia z procentem składanym. Początkowa suma jest co roku powiększana o odsetki (coraz większe w wyrażeniu absolutnym) - po pierwszym roku o 400 zł, po drugim roku o 416 zł itd. Arkusz pomoże obliczyć ostateczną sumę (kapitał plus odsetki) po 10 latach takiego regularnego dopisywania przez bank odsetek.

W obliczeniu wykorzystujemy funkcję FV (Future Value), która ma następującą składnię:

FV (stopa_procentowa; czas_naliczania; płatności_regularne; wartość_początkowa; typ)

Przy założonych wartościach:

stopa procentowa - 4%; czas naliczania - 10 (lat); płatności regularne - 0 (nie dokonujemy po drodze żadnych wpłat); wartość początkowa - -10 000 zł; typ - moment dokonywania płatności regularnych: 0 na końcu okresu, z dołu (domyślny), 1 na początku okresu, z góry (w tym przykładzie nieistotny, gdyż nie ma płatności regularnych).

Po 10 latach uzyskamy wartość wkładu 14 802,44 zł. Jak widać, siła składanego procentu powoduje, że po odpowiednio długim czasie suma końcowa znacząco różni się od początkowego wkładu. To właśnie dzięki procentowi z niewielkich pozornie sum robią się po latach całkiem pokaźne.

Oszczędności wspomagane

Jaką sumę uzyskasz za 10 lat przy stopie procentowej 4% rocznie, jeśli złożysz w banku 10 000 zł, a co roku będziesz wpłacać dodatkowo 1000 zł?

To sytuacja typowa dla tzw. systematycznego oszczędzania, czyli regularnego lokowania na koncie kolejnych sum.

Uzupełniając poprzedni przykład o wartość -1000 zł dla corocznych płatności regularnych, otrzymamy 26 808,55 zł (w tym 20 000 zł wkładów i 6808,55 zł odsetek). Mamy tu domyślny typ 0, czyli płatność pod koniec każdego okresu - w wypadku typu 1 (płatność na początku okresu, czyli pierwsza rata od razu przy wpłacaniu kapitału początkowego) suma wyniosłaby 27 288,79 zł, czyli o kilkaset złotych więcej; jest to oczywiste, gdyż oprocentowanie dotyczyłoby za każdym razem wyższych sum (już na starcie 11 tysięcy zł):

FV (stopa_procentowa; czas_naliczania; płatności_regularne; wartość_początkowa; typ)

Wartości:

stopa procentowa - 4%; czas naliczania - 10 (lat); płatności regularne - -1000; wartość początkowa - -10000 zł; typ - moment dokonywania płatności regularnych: 0 na końcu okresu (domyślny), 1 na początku.

Zauważ, że gdyby okresem był nie rok, a miesiąc, należałoby podzielić stopę procentową przez 12 (4%/12), a czas naliczania wyrażony w miesiącach wyniósłby wtedy 120, a nie 10. Oczywiście trzeba by też podzielić przez 12 płatność regularną.


Zobacz również