Prawa autorskie

Zdarza się, że Czytelnicy digita proszą mnie o przybliżenie kwestii należących do szeroko rozumianego prawa autorskiego. Poniżej piszę o problemach, które są poruszane najczęściej.

Zdarza się, że Czytelnicy digita proszą mnie o przybliżenie kwestii należących do szeroko rozumianego prawa autorskiego. Poniżej piszę o problemach, które są poruszane najczęściej.

Prawa autorskie pracownika do stworzonego utworu

Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, co do zasady majątkowe prawa autorskie do utworu (program komputerowy, zdjęcie, utwór muzyczny, klip filmowy itp.) stworzonego przez pracownika w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku pracy nabywa pracodawca z chwilą przyjęcia utworu. Jednakże umowa o pracę może przewidzieć, że prawa takie "zostają" przy autorze utworu. Jeżeli zatem umowa o pracę, względnie odrębne porozumienie zawarte między pracownikiem i pracodawcą nie zawierają innych regulacji, pracownik nie będzie mógł w jakikolwiek inny sposób dysponować stworzonym utworem, mimo że jest jego autorem. Może to natomiast uczynić i pobierać z tego tytułu wynagrodzenie jego pracodawca. Rozwiązanie przewidziane w ustawie zapobiega sytuacji, w której pracownik udostępniłby utwór stworzony na zlecenie i za pieniądze pracodawcy jego konkurencji.

Warto podkreślić, że pracownikowi, mimo że utracił do programu autorskie prawa majątkowe, przysługują tzw. autorskie prawa osobiste. Należą do nich prawo do autorstwa utworu oraz prawo do oznaczenia utworu swoim nazwiskiem lub pseudonimem. Pracodawca powinien więc umieszczać na egzemplarzu utworu informację, że jego autorem jest konkretny pracownik, chyba że ten ostatni sobie tego nie życzy.

Legalność deep-linkingu

Kwestia tzw. głębokich odnośników (deep linking) nie została wprost uregulowana w przepisach polskiego prawa. Generalnie przyjmuje się, że zamieszczenie linków prowadzących do stron początkowych innych witryn WWW jest dozwolone (jest to zresztą podstawowa właściwość Internetu). Pojawiły się jednak w Europie orzeczenia sądowe, które w pewnych sytuacjach uznawały deep linking za działanie zabronione. Chodziło o działalność serwisów informacyjnych, które przeszukiwały strony elektronicznych wersji czasopism i dzienników, umieszczając wyniki wyszukiwania na swoich stronach.

W polskich realiach posiłkowe zastosowanie może mieć ustawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, która definiuje czyn nieuczciwej konkurencji jako działanie sprzeczne z prawem lub dobrymi obyczajami, jeżeli zagraża lub narusza interes innego przedsiębiorcy lub klienta. Generalnie nie powinno być problemów, jeśli głębokie odnośniki będą stosowane sporadycznie i z podaniem źródła informacji. Jednakże stałe korzystanie z głębokich odnośników może zostać uznane za wykorzystanie renomy konkurencyjnych serwisów oraz efektów pracy ich zespołów redakcyjnych, a tym samym za czyn nieuczciwej konkurencji.

Kopiowanie i udostępnianie płyt

Nawet jeżeli legalnie skopiowaliśmy płytę z filmem lub muzyką, nie powinniśmy udostępniać kopii innym osobom. Sytuacja, w której użytkownik sporządza kopię płyty, udostępnia znajomemu jej jeden egzemplarz, a sam zachowuje dla siebie drugi i z niego korzysta, godzi w słuszne interesy twórcy i stanowi naruszenie jego praw autorskich. Wynika to z ustawy o prawie autorskim, w której zakres własnego użytku obejmuje korzystanie z utworu przez samego użytkownika oraz krąg osób pozostających z nim w związku osobistym, w szczególności pokrewieństwa, powinowactwa lub stosunku towarzyskiego, dotyczy to jednakże pojedynczych egzemplarzy utworu.

Nie możemy natomiast nikomu udostępniać ani kopii, ani oryginału programu komputerowego. Możemy wykonać jego kopię zapasową w jednym egzemplarzu i to wyłącznie, gdy jest to niezbędne do korzystania z programu. Wynika to z zasady, że do programów komputerowych nie odnoszą się przepisy prawa autorskiego o tzw. dozwolonym użytku osobistym.

Kto odpowiada za piractwo w firmie

Odpowiedzialność (karną, dyscyplinarną, a niekiedy cywilną) za przestępstwa związane z naruszeniem przez firmę praw autorskich do oprogramowania mogą ponosić zarówno pracownicy - bezpośredni użytkownicy pirackiego oprogramowania, jak i osoby zarządzające: właściciele firm, członkowie zarządu spółek prawa handlowego, dyrektorzy przedsiębiorstw, a także administratorzy firmowych sieci komputerowych. Wymienione osoby mogą ponosić odpowiedzialność np. w przypadku, gdy podejmowały decyzję o kupnie i używaniu nielegalnego oprogramowania, gdy zdawały sobie sprawę z posiadania nielegalnego oprogramowania, a mimo spoczywających na nich obowiązków takiego oprogramowania nie usunęły, gdy zaniechały podjęcia działań zmierzających do usunięcia takich programów mimo spoczywających na nich obowiązków, gdy wydały decyzję dowolnego kopiowania oprogramowania bez zapoznania się z umową licencyjną.

Ochrona wizerunku a publikacja w Internecie

Kwestia ochrony wizerunku jest uregulowana w przepisach art. 81 oraz art. 83 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Z treści tych przepisów wynika, że nie można rozpowszechniać wizerunku bez zezwolenia osoby na nim przedstawionej. Umieszczenie zdjęcia osoby na stronie internetowej można z pewnością uznać za rozpowszechnienie jej wizerunku. Najlepiej, gdyby wspomniana zgoda została wyrażona pisemnie. Jednakże zgoda nie zawsze będzie wymagana - chodzi tu np. o sytuację, gdy rozpowszechnia się wizerunek osoby znanej, o ile fotografie wykonano w związku z pełnieniem przez nią funkcji publicznych (np. zdjęcie posła wykonane podczas sesji Sejmu).

Autor jest prawnikiem specjalizującym się w prawie cywilnym i prawie nowych technologii


Zobacz również