Sekrety BIOS-u: zafunduj sobie wzrost wydajności

BIOS potencjalnie posiada ogromną władzę - testuje procesor i pamięć, inicjalizuje urządzenia wbudowane w płytę, zapewnia obsługę zarządzania energią... Ta władza jest mu jednak stopniowo odbierana przez systemy operacyjne, a sam BIOS jest ograniczony tylko do kilku podstawowych funkcji. W większości zwykłych pecetów dostępnych na rynku BIOS zawiera jednak dużo opcji konfiguracyjnych. Opcje te są standardowo ustawiane na wartości "bezpieczne" (lub "optymalne") - to znaczy takie, które będą powodować najmniej kłopotów podczas użytkowania komputera. Często jednak przez takie ustawienia marnujemy spory potencjał drzemiący w sprzęcie - mądrze zmieniając ustawienia BIOS-u możemy zwiększyć ogólną wydajność komputera nawet o kilkadziesiąt procent, co byłoby równoważne z zakupem o wiele lepszego sprzętu!

Najbardziej oczywistym motywem tuningu BIOS-u jest zwiększenie wydajności pracy - zazwyczaj jest możliwe podniesienie parametrów pracy pamięci, wewnętrznych magistrali, a nawet procesora na tyle, aby nie wywołać błędów, a znacząco przyspieszyć działanie systemu. Ekstremalne zabawy z podkręcaniem wydajności to domena overclockerów i nie będziemy się tu zagłębiać w tajniki ich warsztatu - jeżeli ktoś więc chce manipulować napięciami zasilania procesora, czy chłodzić komputer ciekłym azotem, powinien poszukać w Internecie odpowiednich stron. Okazuje się jednak, że BIOS pozwala na (w miarę) bezpieczne manipulacje niektórymi parametrami, dzięki czemu zwiększymy ogólną wydajność obliczeniową komputera bez sięgania po karkołomne sztuczki overclockerów.

Zanim przystąpimy do dzieła

Przyspieszanie zegarów FSB, procesora i pamięci to zabawa potencjalnie niebezpieczna - jeżeli przesadzimy, może się skończyć uszkodzeniem sprzętu. Przed rozpoczęciem warto więc włączyć wszelkie dostępne zabezpieczenia termiczne systemu (zwłaszcza procesora), zmiany wprowadzać ostrożnie i stopniowo, oraz bacznie obserwować zachowanie komputera. W razie zaobserwowania problemów (najczęściej będzie to zawieszenie, lub restart systemu) należy natychmiast wyłączyć komputer, po chwili wrócić do BIOS-u i cofnąć feralne ustawienie do poprzedniej, działającej wartości.

Na wypadek problemów warto przed rozpoczęciem modyfikacji:

@ pobrać ze strony producenta nową wersję BIOS-u, i zainstalować go, dla bezpieczeństwa zachowując kopię starego,

@ zanotować wszystkie początkowe ustawienia naszego BIOS-u, aby później móc w razie niepowodzenia szybko ustawić wszystko "tak jak było",

@ zlokalizować w BIOS-ie opcję załadowania ustawień fabrycznych - "Load Safe Defaults", "Restore to Default Values", lub podobną - jest to użyteczne w przypadku kiedy nie wiemy, jaka zmiana wywołała problemy,

@ zlokalizować na płycie głównej zworkę służącą do zerowania BIOS-u - użyteczne w przypadku, kiedy nasze modyfikacje uniemożliwią nawet uruchomienie BIOS-u. Zworka jest opisana w instrukcji obsługi płyty głównej,

@ włączyć zabezpieczenia procesora przed przegrzaniem - "CPU Thermal Throttling", lub podobne - szczegółów należy szukać w instrukcji płyty głównej,

@ jeżeli zdecydujemy się na poważniejsze zmiany, a zwłaszcza podkręcanie częstotliwości pracy różnych elementów - warto przeprowadzać eksperymenty na innym dysku twardym, niż nasz "domowy". Problemy które mogą się pojawić podczas takich manipulacji w systemie mogą potencjalnie uszkodzić dane na dysku do tego stopnia, że potrzebne będzie formatowanie. Na czas eksperymentowania zatem odłączmy dysk z cennymi danymi,

@ dokładnie notować wprowadzane zmiany, oraz przeprowadzać jedną zmianę na raz - po dokładnym testowaniu będziemy mieć pewność, czy wszystko działa poprawnie, czy też zmiana spowodowała niestabilność systemu.


Zobacz również