Szara eminencja - chipset

W świecie chipsetów, po okresie stagnacji, aż kipi od nowych rozwiązań i pomysłów.

W świecie chipsetów, po okresie stagnacji, aż kipi od nowych rozwiązań i pomysłów.

Najwięcej kontrowersji w ostatnich miesiącach dotyczy chipsetów do procesorów Pentium 4. Podstawowy i jedyny do niedawna chipset do Pentium 4 pochodzi z Intela, oznaczony jest symbolem i850 i pod względem architektury jest on niewątpliwie dobrze dopasowany do procesora. Gwarantuje wystarczającą przepustowość pamięci, aby całkowicie sprostać wymaganiom, jakie w tym zakresie stawia Pentium 4. Niestety, cel ten osiąga, współpracując wyłącznie z bardzo drogimi pamięciami RDRAM. Także koszt samego chipsetu jest wysoki, co bezpośrednio przekłada się na zawyżone ceny komputerów. Zdając sobie sprawę, że kombinacja Pentium 4 i chipsetu i850 nie zapewni sukcesu na rynku masowym, Intel postanowił wprowadzić dużo tańszy chipset i845, którego dodatkową zaletą jest to, że nie wymaga pamięci RDRAM.

Niestety, także tutaj pojawił się istotny haczyk. Wprawdzie chipset ma już wbudowaną obsługę pamięci typu SDRAM DDR (o podwójnej przepustowości), ale nie jest ona uaktywniona. W związku z tym obecnie produkowane płyty główne z chipsetem i845 mogą wykorzystywać jedynie pamięci SDRAM, powolne i zdecydowanie nieprzystające do współczesnych wymagań. Pentium 4 współpracujące z chipsetem 850 jest w wielu testach o 20-30 procent szybsze od tego samego układu na platformie i845. Płyt głównych z i845 oraz obsługą pamięci DDR możemy spodziewać się dopiero w 2002 roku. Trudno jednoznacznie stwierdzić, czym spowodowany jest taki stan rzeczy, zwłaszcza że wspomniany chipset pod wieloma względami jest rozwiązaniem bardzo dobrym i gdyby obsługiwał już dziś pamięci DDR, mógłby stać się rynkowym przebojem. Intel oficjalnie tłumaczy, że to szczegółowa analiza rynku wymogła podjęcie takiej decyzji - zapotrzebowanie na pamięci DDR jest wciąż zbyt małe, aby masowa produkcja obsługujących je chipsetów była opłacalna.

Według przedstawicieli koncernu, nie bez znaczenia są też problemy z zapewnieniem dostaw układów pamięci w wystarczających ilościach. Pojawiają się jednak opinie, pochodzące od mniej przychylnych komentatorów, że to umowa licencyjna z firmą Rambus, producentem pamięci RDRAM, sprawia, że Intel musi opóźniać wprowadzanie konkurencyjnego rozwiązania dla swoich produktów.

Tę lukę - brak taniej i wydajnej platformy dla procesorów Pentium 4 - postanowiła wykorzystać konkurencja w postaci tajwańskiego producenta procesorów i chipsetów, firmy VIA. Efektem błyskawicznie podjętych prac jest chipset VIA P4X266, którego pierwszy test w Polsce ukazał się w poprzednim numerze PC World. Z perspektywy użytkownika, jest to układ niemal idealny - bardzo wydajny i jednocześnie niedrogi. Niestety, na drodze do sukcesu producenta chipsetu i wytwórców płyt głównych na nim opartych może stanąć Intel. Twierdzi on, że VIA nie ma uprawnień licencyjnych, które pozwalałyby na sprzedaż chipsetu do Pentium 4.

Faktycznie, VIA stosownej licencji nie wykupiła, jednak ma argumenty na swoją obronę. Mniej więcej rok temu firmy S3 i Intel podpisały umowę o obustronnym wykorzystywaniu swoich patentów. Nieco później VIA przejęła S3, a co za tym idzie, wszelkie uprawnienia patentowe. Logicznie rozumując, dotyczy to również porozumienia z Intelem. Intel z taką argumentacją się nie zgadza, twierdząc, że VIA owszem, dostęp do wszystkich technicznych specyfikacji miała, ale to jeszcze nie wystarcza, aby je komercyjnie wykorzystywać.

Zapowiada się zatem długa batalia sądowa, której rezultat dla nikogo nie jest dzisiaj oczywisty. Wiadomo natomiast, że VIA nie zamierza wstrzymać sprzedaży chipsetu.

Chipset i845 ma wbudowaną obsługę pamieci DDR, ale zostanie ona uaktywniona dopiero w 2002r.

Chipset i845 ma wbudowaną obsługę pamieci DDR, ale zostanie ona uaktywniona dopiero w 2002r.

Wiele wskazuje jednak na to, że rodzina chipsetów obsługujących Pentium 4 powiększy się w niedługim czasie, w dodatku z pełnym błogosławieństwem Intela. Nic zresztą dziwnego, ponieważ obydwaj producenci, SiS oraz ALI, którzy zapowiedzieli stosowne rozwiązania, wnieśli jednocześnie wymagane przez Intela opłaty licencyjne. Zwłaszcza oferta SiS zapowiada się bardzo interesująco, gdyż producent ten udowodnił niedawno, że potrafi produkować doskonałe chipsety. Układ przeznaczony dla Pentium 4 oznaczony będzie symbolem 645 i wiadomo o nim dzisiaj, że będzie m.in. obsługiwał bardzo szybkie pamięci DDR333, których wprowadzenie do produkcji ogłosił jak na razie wyłącznie Samsung. Poza tym ma wykorzystywać bardzo szybkie połączenie pomiędzy mostkiem południowym a północnym.

Wydajności chipsetu firmy SiS do Pentium 4 możemy się na razie wyłącznie domyślać, natomiast duże możliwości producenta pokazuje dostępny już na rynku układ 735, przeznaczony do procesorów AMD, obsługujący pamięci DDR. Pojawienie się tak dobrego chipsetu w ofercie SiS był dla wszystkich całkowitą niespodzianką.

Wcześniej firma ta znana była właściwie wyłącznie z produkcji mało wydajnych, zintegrowanych układów, obejmujących chipset, moduł graficzny i dźwiękowy. Zresztą niska wydajność była tylko jednym z problemów, oddzielną kwestią była "niezawodność" tych rozwiązań. Tymczasem, jak pokazują pierwsze testy, SiS 735 jest nie tylko całkowicie stabilny, ale zapewnia we wszystkich prawie testach wydajność wyższą niż konkurencyjne układy produkowane przez firmy AMD i VIA. W jego konstrukcji zastosowano bardzo nowatorskie rozwiązania, m.in. zintegrowano ze sobą mostek południowy i północny. Rozwiązanie takie obniża koszty produkcji chipsetu, upraszcza konstrukcję płyty głównej i poprawia szybkość komunikacji pomiędzy poszczególnymi podzespołami chipsetu.

SiS 735 to jednak tylko jeden przykład spośród szybko zwiększającej się gamy nowych rozwiązań przeznaczonych dla procesorów AMD.

Jedną z najbardziej oczekiwanych premier tego roku jest nForce, opracowany przez NVIDIĘ. Powodów tego zainteresowania jest kilka. Producent znany jest z niezwykłej ekspansywności i błyskawicznego wprowadzania technologicznych innowacji. W ciągu kilku lat rynek układów graficznych został praktycznie zdominowany przez NVIDIĘ, do tego producentowi udało się wygrać prestiżowy kontrakt z Microsoftem na zaprojektowanie i produkcję kluczowych podzespołów do konsoli do gier X-Box. W chipsecie, którego wprowadzenie przewidywane jest na ostatni kwartał tego roku, wiele rozwiązań zostało wymyślonych właśnie w czasie prac nad konsolą dla Microsoftu. Trzeba przyznać, że zapowiedzi brzmią niezwykle interesująco.

Wiele pracy włożono w unowocześnienie dostępu do pamięci. Efekt jest zaskakujący - udało się połączyć najlepsze cechy dostępnych do tej pory rozwiązań (DDR SDRAM i RDRAM), a w wielu aspektach przewyższyć dotychczasowe osiągnięcia. Przykładowo, przepustowość pamięci, przy zastosowaniu modułów DDR SDRAM, wynosi maksymalnie 4200 MB/s, podczas gdy najszybsze pamięci RDRAM osiągają 3200 MB/s. Pod względem czasu dostępu do pamięci nowy chipset nie różni się od typowych rozwiązań wykorzystujących pamięć SDRAM, co oznacza, że również na tym polu jest zdecydowanie szybszy niż np. chipset i850 z pamięcią RDRAM.

Krzyżowwy kontroler pamięci DDR pozwala osiągnąć przepustowość wyższą niż w przypadku pamięci RDRAM z chipsetem i850.

Krzyżowwy kontroler pamięci DDR pozwala osiągnąć przepustowość wyższą niż w przypadku pamięci RDRAM z chipsetem i850.

To jednak nie koniec atrakcji. Z chipsetem mogą zostać zintegrowane układ graficzny i dźwiękowy. Rozwiązania zintegrowane wywołują zwykle uśmiech lekceważenia u użytkowników ceniących wysoką wydajność, jednak w tym przypadku uśmiech taki byłby nie na miejscu. Jako układ graficzny wykorzystywany jest rdzeń GeForce2 MX, zapewniający odpowiednią wydajność w większości współczesnych gier.

Zdumienie budzą też parametry wbudowanego w chipset układu dźwiękowego, zwłaszcza gdy porównamy je z prostymi rozwiązaniami znanymi np. z chipsetów Intela 810 i 815. Otóż nForce potrafi obsługiwać dźwięk 6-kanałowy. Co więcej, może mieć wbudowany dekoder Dolby Digital 5.1. A to wszystko za kwotę wielokrotnie niższą niż cena np. Sound Blaster Live! Nic dziwnego, że firma Creative, producent wspomnianej karty, z niepokojem przygląda się nowemu chipsetowi NVIDII.

Żaden rozsądny klient nie zdecyduje się przecież na wydanie dodatkowych pieniędzy na zakup karty dźwiękowej, która będzie miała możliwości porównywalne lub nawet niższe niż układ wbudowany w chipset płyty głównej.

Chipset - zestaw zazwyczaj dwóch układów, których zadaniem jest zapewnienie podstawowych funkcji komputera. Chipset odpowiedzialny jest m.in. za przesyłanie danych do i z pamięci, komunikację procesora z systemem (tym zajmuje się mostek północny), obsługę złącz PCI, AGP, PCI, IDE i innych (mostek południowy).

Co najważniejsze, wszystkie podzespoły, z których składa się nForce, są ze sobą zespolone, nie stanowią przypadkowej zbieraniny różnych rozwiązań. Widać wyraźnie, że konstruktorom chipsetu przyświecała idea zbudowania układu, który mógłby zaistnieć w świadomości użytkowników jako centralny i najważniejszy element komputera, odbierając dominującą pozycję procesorowi albo zewnętrznej karcie graficznej.

Niestety, chipsety NVIDII będą współpracować wyłącznie z procesorami AMD. To bardzo dobra wiadomość dla AMD, które będzie miało szansę zwiększyć swój udział w rynku; jeśli nForce spełni pokładane w nim nadzieje, wówczas dla wielu użytkowników właśnie ten chipset może być decydującym argumentem przy wyborze platformy.

AMD zresztą nie ustaje w wysiłkach, aby wytoczyć przeciwko Intelowi jak najwięcej dział. Najnowszym argumentem w dyskusji "AMD czy Intel" jest chipset AMD 760MP. Literki MP pochodzą od angielskiego określenia "multiprocessor", oznaczającego oczywiście obsługę więcej niż jednego procesora. Dzięki wprowadzeniu systemu wykorzystującego dwa procesory AMD, wyrównana została jedyna przewaga, jaką do tej pory miał Intel nad swoim konkurentem.


Zobacz również