Technoświadomość

O ile wiadomo, że samochodem się jeździ, przez telefon rozmawia, żelazkiem prasuje, to w przypadku komputera sprawa przestaje być tak jednoznaczna. Przeznaczenie, a tym bardziej zasada działania komputera, dla wielu ludzi stanowi zagadkę, która wzbudza lęk.

O ile wiadomo, że samochodem się jeździ, przez telefon rozmawia, żelazkiem prasuje, to w przypadku komputera sprawa przestaje być tak jednoznaczna. Przeznaczenie, a tym bardziej zasada działania komputera, dla wielu ludzi stanowi zagadkę, która wzbudza lęk.

1. NARKOTYCZNIE FASCYNUJĄCA MASZYNA

Komputer jest maszyną bardziej tajemniczą od sokowirówki, której funkcja jest jasno określona i którą można łatwo "oswoić". W wyniku takiej sytuacji ludzie zaczynają się dzielić na tych, dla których komputer to oczywistość, tak jak pralka i lodówka, i na tych, którzy wciąż się boją myszy...

Wszyscy jednak mają świadomość nieuchronności i konieczności istnienia komputer(w w naszym świecie. Każdy z nas prędzej czy później kupi komputer i będzie się zastanawiał po co? Mając świadomość, że maszyna ta może wykonywać wiele różnorodnych zadań, wychodzimy z założenia, że na pewno kiedyś do czegoś nam się przyda.

I słusznie - nawet jeżeli kończy się na zabawach w strzelanego.

2. KOMPUTER: I WSZYSTKO WYGLĄDA INACZEJ

Wszechobecność komputerów, błyskawiczny rozwój i ekspansja cybernetycznego świata wzbudza mniej lub bardziej uzasadniony niepokój. Dotyczy on wpływu komputera na nasze życie i zmian, jakie w nim wywołuje jego obecność. Najistotniejsze z nich zachodzą w świadomości, żadne bowiem urządzenie nie ma takiego wpływu na ludzki umysł, jak komputer. Podstawowe zasady jego działania przypominają zresztą pracę ludzkiego mózgu.

W elektronicznym świecie naszej cywilizacji komputer jest Mózgiem samym w sobie, maszyną twórczą, zdolną do konstruowania innych maszyn i współpracy z człowiekiem. To właśnie człowiek tworzy i kontroluje komputerowy świat, ale reakcje zachodzą w obie strony - komputer wpływa również na ludzką psychikę, zmienia percepcję rzeczywistości.

Osoby pracujące z komputerem szybko zaczynają różnić się od innych ludzi, mających kontakt jedynie z maszynami prostymi: ich świadomość zmienia się pod wpływem dialogu, który prowadzą ze swoimi "partnerami". Komputer to przede wszystkim "maszyna interaktywna", której nadrzędną zasadą jest jak najpełniejsza komunikacja z użytkownikiem.

Porozumiewanie się z komputerem za pomocą głosu stwarza nieodparte wrażenie kontaktu z istotą inteligentną. Zanim jednak ta forma komunikacji stanie się masowa, narzędzia typu: monitor, klawiatura, mysz, przypominają nam, że mamy do czynienia z maszyną i musimy porozumiewać się z nią jej językiem. Język ten, na szczęście, szybko rozwija się, dążąc do jak największej naturalności - od nieludzkich kodów informatycznych z połowy wieku do coraz bardziej "przyjaznych" systemów operacyjnych np. Windows.

3. TO DZIAŁA PRAWIE TAK JAK NASZE MÓZGI

Coraz mniej jest biur, urzędów i sklepów, gdzie nie świeci monitor. Co więcej, spora część naszego świata przenosi się w generowaną rzeczywistość Sieci - w przestrzeń, której podstawowym budulcem jest informacja. Jesteśmy skazani na kontakt z komputerem, a "myślenie bitami" powoli staje się jedyną gwarancją sprawnego funkcjonowania w cyfrowej rzeczywistości. Człowiek, poznając zasady działania komputera, staje też przed szansą zrozumienia własnej świadomości - poznania reguł umożliwiających jej funkcjonowanie.

Świadomość jest zjawiskiem, którego wszystkie elementy pozostają ze sobą w określonych związkach - informacje połączone są wg zasad umożliwiających jak najlepsze ich wykorzystanie i możliwie najwygodniejszy do nich dostęp. Elastyczna wielofunkcyjność sprawia, że możemy wykonywać kilka operacji jednocześnie, koncentrować się na wielu sprawach w jednej chwili, sprawnie poruszać się po wielu - odległych od siebie - rejonach aktywności.

Komputer, w przeciwieństwie do innych maszyn, zdolny jest do liczenia, pisania, projektowania obiektów, komponowania muzyki, rysowania, planowania, dostarczania rozrywki, przekazywania wiedzy, gromadzenia informacji, komunikowania ze sobą ludzi. Do tych samych celów używamy naszej świadomości i choć struktura naszego umysłu jest o wiele bardziej skomplikowana i nieprzewidywalna, w podstawowych zasadach działania można dostrzec interesujące podobieństwa.

4. ANATOMICZNE SPOJRZENIE NA PECETA

Twardy dysk to nasza pamięć - magazyn informacji, wiedzy, jaką mamy o świecie, o sobie - nasze wspomnienia i wrażenia z rzeczywistości. W naszej głowie istnieją archiwa informacji niepotrzebnych, zapamiętywanych nieświadomie, często tworzących uciążliwy chaos. Dane te wykorzystywane są w zależności od potrzeb, a w ich porządkowaniu nieoceniony okazuje się Menedżer plików.

Poziom naszej wiedzy zależy jednak nie tylko od pojemności naszego dysku, ale w większym nawet stopniu od jego uporządkowania - optymalnego sposobu organizacji danych. Stosować możemy zatem "dublatory" pamięci lub narzędzia do kompresji danych.

Pamięć RAM umożliwia nam wykonywanie operacji: konstruowanie myśli, podejmowanie decyzji, kojarzenie informacji, formułowanie i odbieranie komunikat(w. RAM działa w czasie rzeczywistym - wykorzystuje dane wprowadzane na bieżąco, sięga do archiwum twardego dysku, uruchamia odpowiednie programy.

Wszystko, co dzieje się w naszej świadomości i z czego zdajemy sobie sprawę, odbywa się w RAM-ie. Od wielkości i sprawności pamięci RAM zależy zatem efektywność działania całego systemu.

Im więcej RAM-u, tym mniej "zawieszeń", czyli stanów odrętwienia świadomości, bezwładu i niemożności rozpoczęcia jakiejkolwiek akcji. "Zawieszenia" systemu powodowane są najczęściej nadmiarem danych, zbyt dużą liczbą operacji do wykonania w tym samym czasie, pomyłkami i błędnymi decyzjami oraz ogólnym bałaganem w systemie. Z większą liczbą RAM-u umysł ma więcej swobody w działaniu, zwiększa się tolerancja na błędy, maleje liczba "zawieszeń" i praca mózgu ulega znacznemu przyspieszeniu.

Procesor to serce całego organizmu. Jest częścią naszej świadomości, odpowiedzialną za szybkość, z jaką otrzymujemy, przetwarzamy i konstruujemy informacje. Od prędkości procesora uzależniony jest czas potrzebny do wykonania danej operacji, szybkość, z jaką poruszamy się po dysku, sprawność działania programów.

Parametry procesora są ściśle związane z wielkością naszego RAM-u. Szybki procesor z dużym RAM-em umożliwia błyskawiczną analizę informacji, natychmiastową reakcję całego systemu w konkretnej sytuacji, sprawne przygotowanie i nadanie komunikatu.

System operacyjny to odpowiednik naszych zmysłów. Za pomocą interfejsu komputer komunikuje się z człowiekiem, a człowiek ze światem i innymi ludźmi. Im system operacyjny jest bardziej logiczny, przejrzystszy i prostszy w obsłudze, tym działanie odpowiednich program(w i umysłu, oczywiście, sprawniejsze. Można posłużyć się analogią do systemu Windows - zjawisko swobodnego przechodzenia z okienka do okienka, wielość dróg dojścia do tej samej informacji z zupełnie różnych stron, błyskawiczne przełączanie się z jednej funkcji na drugą, do złudzenia przypomina mniej lub bardziej zdyscyplinowaną pracę ludzkiej świadomości - przepływ myśli, kojarzenie zjawisk, zmiany nastrojów.

System operacyjny pozwala nam rejestrowane lub tworzone przez nas elementy rzeczywistości nazywać, kojarzyć z innymi, porządkować wg ustalonych kryteriów ( układać w najbardziej pasujące do siebie pliki i katalogi.

Program to konkretna zdolność świadomości do przeprowadzenia danej operacji. Atrakcyjność komputera polega głównie na jego możliwości wykonywania wielu rzeczy, które nie byłyby możliwe, gdyby nie różnorodne programy.

Ludzie mają albo wrodzone zdolności w pewnej dziedzinie, albo wyuczone pracowicie umiejętności. W dobie komputerów można kupić program i nauczyć się jego obsługi. Działanie programu uzależnione jest jednak od budowy całego układu - bez odpowiednich rodzajów pamięci, procesora, systemów operacyjnych nawet najlepszy program nie zadziała. Podobnie z ludzkim mózgiem - ktoś może być matematycznym geniuszem, ale fakt ten nie ma znaczenia, gdy reszta jego świadomości nie funkcjonuje prawidłowo, np. osoba szybko wszystko zapomina i nie jest zdolna nic zarejestrować. Pozwala to przypuszczać, że nawet dobry program nie gwarantuje sukcesu. Można godzinami tworzyć wspaniałe obrazy, analizować ważne dokumenty, ale gdy nie działa "save" albo nie ma miejsca na dysku, wszystko staje się jedynie stratą energii.

5. CZY TO NAPRAWDĘ ŻYJE?

Nasz mózg w czasie swojej życiowej aktywności zajmuje się mnóstwem różnych czynności, chaotycznie gromadzi i generuje informacje - cały czas właściwie tworzy i poznaje rzeczywistość. Tym, co mu stale towarzyszy, jest jedynie instynkt samozachowawczy, którego istnienia jesteśmy świadomi, ale nie jest on przecież wytworem naszego umysłu.

A czy komputer może mieć świadomość swojego życia? Czy jest zaprogramowany na przetrwanie?

Tu pojawia się owo niepokojące zagadnienie: jeżeli nie jest, to czy jednak nie może sam zaprogramować się? Stworzyć instynkt samozachowawczy, uświadomić sobie swoje istnienie i potrzebę jego ochrony.

Niedaleka przyszłość prawdopodobnie pozwoli nam odnaleźć odpowiedź na to pytanie. Poszukiwanie takiej wiedzy niekoniecznie musi się skończyć wojną człowieka z maszynami. Równie realną opcją może być uznanie przez człowieka prawa maszyny do życia, potraktowanie jej jako odrębnej istoty - w wielu dziedzinach lepszej od człowieka, w innych - nie mogącej się z nim równać.

Trudno dziś mówić o moralności komputera, jego systemie wartości, uczuciach - całej sferze metafizycznej. Z drugiej strony jednak, obserwując ewidentny kryzys metafizycznego świata człowieka, stajemy się coraz bardziej obojętni wobec sfery wierzeń, tradycji, rytuałów i ludzkich wyobrażeń o innych światach.

Zaśmieciliśmy sobie świadomość kosmosem niepotrzebnych przedmiotów, absurdalnych potrzeb, pogonią za informacjami nie mającymi żadnego wpływu na nasze życie.

Świadomość komputera jest natomiast sterylna i zdrowa: w cybernetycznym świecie nie ma materii - jedynie informacja o jej istnieniu. Receptą na choroby cywilizacji jest radykalne przyspieszenie procesu analizy rzeczywistości z jednoczesnym wprowadzeniem selektywności jej odbioru.

Technoświadomość polega na skrajnie selektywnym odbiorze, skrupulatnej analizie, bezwzględnej eliminacji i dokładnej archiwizacji danych.

W technoświadomości każdy musi wypracować sobie program służący do postrzegania świata, na bieżąco go modyfikować, wg niego budować swoje drzewko katalog(w, kojarzyć informacje, usuwać nieistotne dane, tworzyć jak najwięcej swoich świat(w.

Technoświadomość to konstruowanie świadomości - pisanie programu, poszerzanie pamięci, selekcja danych.

Musimy liczyć się, oczywiście, z "zawieszeniami" systemu, błędnymi decyzjami, utratą cennych informacji, atakiem wirusa, który może zniszczyć wszystko. Zagrożenia takie istniały i zawsze będą istnieć, bez względu na rodzaj rzeczywistości.

Technoświadomość polega na tworzeniu własnego programu działania, wyznaczeniu zakresu zainteresowań i niezbaczaniu z kursu, nawet w obliczu podobnych zagrożeń.

Idealną istotą do stworzenia i realizacji takiego programu jest cyborg - subtelne połączenie człowieka i maszyny.


Zobacz również