Trzy wymiary dźwięku

Od wielu lat możliwość uzyskania przestrzennego dźwięku o realnym brzmieniu nieprzerwanie pobudza do pracy inżynierów zatrudnianych przez koncerny audio, które co jakiś czas prezentują kolejne coraz bardziej dopracowanych systemy surround. Jeszcze kilka lat temu domowy kinoman mógł zasmakować wrażeń związanych z dźwiękiem dookólnym wyłącznie podczas seansu w sali kinowej wyposażonej w niezwykle kosztowną aparaturę audio.

Od wielu lat możliwość uzyskania przestrzennego dźwięku o realnym brzmieniu nieprzerwanie pobudza do pracy inżynierów zatrudnianych przez koncerny audio, które co jakiś czas prezentują kolejne coraz bardziej dopracowanych systemy surround. Jeszcze kilka lat temu domowy kinoman mógł zasmakować wrażeń związanych z dźwiękiem dookólnym wyłącznie podczas seansu w sali kinowej wyposażonej w niezwykle kosztowną aparaturę audio.

DSP, DCS i THX porównanie formatów

Projekcje z dźwiękiem surround w większości przypadków zarezerwowane były dla zagranicznych widzów, bowiem polskie placówki dysponowały wyjątkowo przestarzałym sprzętem audio. Na szczęście błyskawicznie zachodzące zmiany na rynku nowych technologii nie ominęły również komponentów instalowanych w domowych zestawach kina domowego i aktualnie każdy z fanów wizualnej i dźwiękowej rozrywki ma możliwość przekształcenia własnego zacisza domowego w salę projekcyjna z prawdziwego zdarzenia. Wybór urządzeń, które umożliwiają delektowanie się dźwiękiem przestrzennym jest ogromny. Różnią się one min. koncepcjami co do zasad ich budowy, jakością zastosowanych podzespołów oraz wyposażeniem w zaawansowane funkcje użytkowe. Jedną z istotnych cech odróżniających produkty wielu producentów jest wyposażenie urządzeń w nowoczesne cyfrowe procesory obróbki dźwięku które mają rozszerzyć zdolności amplitunerów jeśli chodzi o stworzenie wrażenia przebywania w sali kinowej z prawdziwego zdarzenia. Na rynku prym wiodą 3 niezależnie promowane systemy, opracowane przez inżynierów takich firm jak Yamaha (DSP), Sony (DCS) oraz THX.

Jako, że systemy proponowane przez powyższych producentów opierają się na różnych koncepcjach działania, a ostateczne efekty akustyczne także nie pozostają zbieżne, postanowiliśmy opisać i porównać zasady pracy najpopularniejszych rozszerzeń trybu surround.

DSP Cinema

Firma Yamaha od lat podążą własnymi ścieżkami starając się nie ulegać chwilowym modom rynkowym. Bazując na bogatych firmowych doświadczeniach dotyczących budowy najróżniejszych systemów audio, inżynierowie koncernu opracowali technologię cyfrowej obróbki dźwięku, która ma sprawiać że będąc w domu uzyskamy wrażenie przebywania w prawdziwej sali kinowej lub koncertowej.

Jedno z istotniejszych założeń systemu tworzenia wirtualnych pól dźwiękowych przez urządzenia Yamahy jest wykorzystanie dwóch par głośników efektowych, które oprócz obowiązkowych kolumn tylnych obejmować mają także dodatkowe kanały przednie. Kreacja odpowiedniego wirtualnego pola dźwiękowego odbywa się poprzez ustalenie umiejscowienia poszczególnych głośników i dobranie stosownych do ich położenia czasów opóźnień. Sercem ukladu jest procesor DSP, który współpracuje z oprogramowaniem dzielącym rodzaje odbić akustycznych na: bezpośrednie oraz wielokrotne o dłuższym czasie opóźnienia. W zależności od zaprogramowania procesora użytkownik ma możliwość ustalenia czy chce uzyskać wrażenie przebywania w salach o małej kubaturze (gdzie w rzeczywistości mamy do czynienia prawie wyłącznie z odbiciami bezpośrednimi) lub w odmiennym brzmieniowo pomieszczeniu gdzie za tworzenie się charakterystycznego brzmienia odpowiadają wielokrotne odbicia(hala koncertowa, stadion). Inżynierowie Yamahy postanowili udostępnić użytkownikowi domowemu możliwość daleko idącej ingerencji w zmiany parametrów pracy programów DSP co sprawia, że w mgnieniu oka może on zakosztować przyjemności przebywania w coraz to innym środowisku dźwiękowym. Oprócz wspomnianych już trybów symulacji wrażeń koncertowych, producent położył duży nacisk na opracowanie programów wspomagających odtwarzanie materiału filmowego, gdzie postawionym celem jest stworzenie maksymalnie wiernego wrażenia przebywania w sali kinowej o znacznych rozmiarach. Jako że większość posiadaczy zestawów kina domowego dysponuje uboższą niż w prawdziwej sali kinowej liczbą zainstalowanych kolumn, niezwykle trudne jest wytworzenie tradycyjnymi środkami (poprzez dołączanie kolejnych zespołów głośnikowych) złudzenia przestrzennego, polegającego na równomiernym otoczeniu słuchacza polem dźwiękowym. Naprzeciw tym ograniczeniom wychodzi system wirtualnych pól dźwiękowych Tri-Field Cinema DSP, który wyodrębnia trzy strefy akustyczne: plan przedni (dialogi, muzyka oraz przednie efekty) oraz 2 pola efektowe - prawe i lewe, które zlokalizowane są za słuchaczem. Aby maksymalnie realistycznie przedstawić specyfikę akustyki charakterystycznej dla pomieszczeń o różnym przeznaczeniu , Yamaha dobrała parametry odpowiedzialne za kreację specyficznych środowisk odsłuchowych na podstawie pomiarów przeprowadzonych w istniejących w rzeczywistości salach klubów jazzowych, kin oraz innych lokalizacjach. Programy dostępne w najbardziej zaawansowanych urządzeniach Yamahy podzielono na 12 grup, użytecznych zarówno przy odsłuchu dźwięku stereofonicznego (min. klub jazzowy, koncert rockowy, sala operowa, kościół, dyskoteka) jak i ścieżek filmowych (w zależności od gatunku - min: przygodowy, Sci-Fi, obyczajowy). Jeśli użytkownik nie czuje się w pełni usatysfakcjonowany efektami predefiniowanych programów, to istnieje możliwość stworzenia własnych programów określających charakter brzmienia pól wirtualnych. Parametry podlegające modyfikacji obejmują takie składniki jak: zamiana poziomu głośności kanałów efektowych w stosunku do kanałów podstawowych, zmiana odległości słuchacza od źródła dźwięku, wielkość pomieszczenia, żywotność dźwięku (czyli stopień wytłumienia pomieszczenia), czas trwania echa oraz poziom głośności i opóźnienia echa. Należy sądzić, ze użytkownik dysponujący tak rozbudowanym i uniwersalnym narzędziem jakim jest procesor DSP nie powinien narzekać na brak wrażeń związanych z uzyskaniem ciekawych efektów dźwięku przestrzennego, które prawdopodobnie zadowolą nawet najwybredniejszych miłośników kina domowego.


Zobacz również