Umowy zawierane przez freelancerów cz. III

Autor może przenieść prawa do stworzonego utworu również na podstawie umowy o przeniesienie autorskich praw majątkowych lub umowy licencyjnej. Poniżej przestawiam krótką charakterystykę każdej z tych umów.

Autor może przenieść prawa do stworzonego utworu również na podstawie umowy o przeniesienie autorskich praw majątkowych lub umowy licencyjnej. Poniżej przestawiam krótką charakterystykę każdej z tych umów.

Cechy wspólne

Umowa o przeniesienie autorskich praw majątkowych i umowa licencyjna zostały uregulowane w art. 41 i następnych ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. W umowach tych należy wyraźnie zapisać, jakich pól eksploatacji one dotyczą. Odrębnymi polami eksploatacji jest przykładowo wytwarzanie określoną techniką egzemplarzy utworu, w tym techniką drukarską, reprograficzną, zapisu magnetycznego oraz techniką cyfrową, wprowadzanie do obrotu, użyczenie lub najem oryginału albo egzemplarzy, publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, odtworzenie oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i w czasie przez siebie wybranym. Jeżeli umowa nie stanowi inaczej, twórcy przysługuje odrębne wynagrodzenie za korzystanie z utworu na każdym odrębnym polu eksploatacji.

Podkreślić należy, że owe pola eksploatacji nie mogą być zakreślone zbyt szeroko, ponieważ:

  • nieważna jest umowa w części dotyczącej wszystkich utworów lub wszystkich utworów określonego rodzaju tego samego twórcy mających powstać w przyszłości.
  • umowa może dotyczyć tylko pól eksploatacji, które są znane w chwili jej zawarcia.
Zarówno umowa o przeniesienie autorskich praw majątkowych, jak i umowa licencyjna są co do zasady odpłatne. Jeżeli z samej umowy nie wynika, że przeniesienie autorskich praw majątkowych lub udzielenie licencji nastąpiło nieodpłatnie, twórcy przysługuje prawo do wynagrodzenia. Natomiast umowa nie musi określać wysokości wynagrodzenia, choć oczywiście warto to zrobić. Jeżeli w umowie nie określono wysokości wynagrodzenia autorskiego, wysokość wynagrodzenia określa się z uwzględnieniem zakresu udzielonego prawa oraz korzyści wynikających z korzystania z utworu. Z kolei w razie rażącej dysproporcji między wynagrodzeniem twórcy a korzyściami nabywcy autorskich praw majątkowych lub licencjobiorcy, twórca może żądać stosownego podwyższenia wynagrodzenia przez sąd.

Umowa o przeniesienie autorskich praw majątkowych

Dla swojej ważności musi ona zostać zawarta w formie pisemnej. Na jej podstawie twórca może przenieść prawa majątkowe do utworu, którymi są przede wszystkim prawo do korzystania z utworu i rozporządzania nim na wszystkich polach eksploatacji oraz prawo do wynagrodzenia za korzystanie z utworu. Jeżeli umowa nie stanowi inaczej, przeniesienie własności egzemplarza utworu nie powoduje przejścia autorskich praw majątkowych do utworu. Z drugiej strony, przejście autorskich praw majątkowych nie powoduje przeniesienia na nabywcę własności egzemplarza utworu, chyba że w umowie zapisano co innego.

Termin dostarczenia utworu

Twórca jest obowiązany dostarczyć utwór w terminie określonym w umowie, a jeżeli termin nie został oznaczony - niezwłocznie po ukończeniu utworu. Jeżeli twórca nie dostarczył utworu w przewidzianym terminie, zamawiający może wyznaczyć twórcy odpowiedni dodatkowy termin z zagrożeniem odstąpienia od umowy, a po jego bezskutecznym upływie może od umowy odstąpić.

Usterki

Jeżeli zamówiony utwór ma usterki, zamawiający może wyznaczyć twórcy odpowiedni termin do ich usunięcia, a po jego bezskutecznym upływie może od umowy odstąpić lub żądać odpowiedniego obniżenia umówionego wynagrodzenia, chyba że usterki są wynikiem okoliczności, za które twórca nie ponosi odpowiedzialności. Twórca zachowuje w każdym razie prawo do otrzymanej części wynagrodzenia, nie wyższej niż 25 proc. wynagrodzenia umownego. Jeżeli utwór ma wady prawne, zamawiający może od umowy odstąpić i żądać naprawienia poniesionej szkody.

Umowa licencyjna

Twórca może udzielić upoważnienia do korzystania z utworu na wymienionych w umowie polach eksploatacji z określeniem zakresu, miejsca i czasu tego korzystania. Umowa licencyjna uprawnia do korzystania z utworu w okresie pięciu lat na terytorium państwa, w którym licencjobiorca ma swoją siedzibę, chyba że w umowie postanowiono inaczej. Po upływie tego terminu prawo uzyskane na podstawie umowy licencyjnej wygasa. Co istotne, licencjobiorca nie może upoważnić innej osoby do korzystania z utworu w zakresie uzyskanej licencji, chyba że umowa licencyjna zawiera takie zezwolenie.

Jeżeli umowa nie stanowi inaczej, a licencji udzielono na czas nieoznaczony, twórca może ją wypowiedzieć z zachowaniem terminów umownych, a w ich braku na rok naprzód, na koniec roku kalendarzowego. Licencję udzieloną na okres dłuższy niż pięć lat uważa się, po upływie tego terminu, za udzieloną na czas nieoznaczony. Jeżeli umowa nie zastrzega wyłączności korzystania z utworu w określony sposób (tzw. licencja wyłączna), udzielenie licencji nie ogranicza udzielenia przez twórcę upoważnienia innym osobom do korzystania z utworu na tym samym polu eksploatacji (tzw. licencja niewyłączna).

W przeciwieństwie do umowy o przeniesienie autorskich praw majątkowych umowa licencyjna nie wymaga zachowania formy pisemnej - chyba że chodzi o licencję wyłączną.

Autor jest prawnikiem specjalizującym się w prawie cywilnym i prawie nowych technologii.


Zobacz również