VBR, bitrate, MP3 i Ty

Powodów do tworzenia plików MP3 jest wiele: chciałbyś ocalić od zapomnienia stare przeboje zbierane przez lata na płytach analogowych lub taśmach magnetofonowych, a może skłoniony lekturą artykułów tego numeru skomponowałeś superkawałek i chciałbyś pochwalić się nim stronie dla DJ-ów albo zastanawiasz się jak w najprostszy sposób stworzyć składankę ulubionych utworów z wielu płyt CD, by słuchać ich na przenośnym odtwarzaczu MP3? Oto sposób, aby to zrobić.

Powodów do tworzenia plików MP3 jest wiele: chciałbyś ocalić od zapomnienia stare przeboje zbierane przez lata na płytach analogowych lub taśmach magnetofonowych, a może skłoniony lekturą artykułów tego numeru skomponowałeś superkawałek i chciałbyś pochwalić się nim stronie dla DJ-ów albo zastanawiasz się jak w najprostszy sposób stworzyć składankę ulubionych utworów z wielu płyt CD, by słuchać ich na przenośnym odtwarzaczu MP3? Oto sposób, aby to zrobić.

W dwóch pierwszych przypadkach zakładamy, że pliki w formacie WAV już są na dysku twardym i czekają na zakodowanie do formatu MP3. Do tego zadania potrzebny będzie encoder, czyli narzędzie do zamiany plików z jednego formatu na drugi: w tym przypadku z WAV na MP3. Zgranie ścieżek z płyty CD Audio na dysk wymaga zastosowania programu typu ripper. Spośród wielu dostępnych encoderów i ripperów wybraliśmy bezpłatną wersję Audiograbbera 1.62. Program ten oferuje często spotykane połączenie funkcji rippera i encodera. Takie rozwiązanie jest wygodne dla użytkownika, ale zazwyczaj łączy się z koniecznością kompromisu między jakością dwóch głównych modułów. Audiograbbera ten problem nie dotyczy. Moduł encodera wykorzystuje do kodowania zainstalowany standardowo w systemie koder Fraunhoffer IIS MPEG Layer 3. Umożliwia on kodowanie plików maksymalnie do 56 Kb/s, 22 050 Hz, stereo. Taka jakość, niestety, nie zadowoli większości entuzjastów MP3, szczególnie tych, którzy kodują pliki z płyt CD. Na szczęście Audiograbber umożliwia posłużenie się innymi, darmowymi kodekami np. BladeEnc, Lame, Plugger+ czy nawet WMA. Pozwalają one na tworzenie MP3 o jakości niepraktycznej, np. 320 Kb/s, 44 100 Hz, stereo.

Przygotowanie materiału

Generalna zasada brzmi: "Nie oszczędzaj miejsca na własną twórczość". Format MP3 wprawdzie szybko podbił świat cyfrowej muzyki i dziś panuje niepodzielnie, ale równie szybko może ten prymat stracić na rzecz jeszcze nie narodzonego konkurenta. Mądry i przewidujący twórca zabezpieczy się przed taką ewentualnością, archiwizując wszystko w maksymalnej możliwej jakości. Nagrywanie zwykłych plików WAV z jakością SuperCD (48 000 Hz, 16 bitów, stereo) dziś wydaje się przesadą, ale w przyszłości może stać się standardem. Spotkaliśmy się nawet ze stwierdzeniem, że prawdziwy muzyk nigdy nie zapomni o zapisie analogowym, i trudno odmówić mu racji. Nośniki elektroniczne, chociaż pojemne, wciąż nie są wzorem trwałości i bezpieczeństwa.

Tajemniczy bitrate

Jest kluczowym zagadnieniem w kodowaniu plików MP3. Odpowiednie dobranie tego parametru do jakości oryginalnego pliku WAV pozwoli zaoszczędzić dodatkowe bajty na dysku twardym. Ma to szczególne znaczenie w przypadku słuchania empetrójek na odtwarzaczu przenośnym MP3. Standardowa wartość używana do kodowania utworów z płyty CD wynosi 128 Kb/s. Zadowoli ona niewybrednych słuchaczy. Bardziej wymagający natomiast mogą skorzystać z ustawienia 192 Kb/s. Zapewnia ono jakość niemal identyczną z oryginałem. W przypadku odtwarzaczy przenośnych, warto rozważyć 112 lub nawet 96 Kb/s. Spadek jakości odtwarzanej muzyki i tak jest prawie niezauważalny w małych słuchawkach, a oszczędność miejsca jest w tym momencie priorytetowa. Empetrójkom zawierającym nagrania ze starych płyt lub kaset wystarczy wartość 64 Kb/s, a wtedy 5-minutowy utwór zajmie jedynie około 2,4 Mb, przy współczynniku kompresji 1:24. To właśnie siła MP3!

Podgląd utworu przed i po normalizacji pozwala optymalnie dobrać parametry.

Podgląd utworu przed i po normalizacji pozwala optymalnie dobrać parametry.

Jeżeli jednak bardziej zależy nam na jakości muzyki, powinniśmy użyć kodeka kodującego ze zmienną wartością bitrate'u - VBR. To standard wprowadzony przez firmę Xing Technologies. Kodek decyduje, z jakim bitrate'em kodować poszczególne partie utworu. Fragmenty bogate brzmieniowo, szczególnie te z dużą separacją stereofoniczną, wymagają większej liczby bitów do zapewnienia stałej, dobrej jakości utworu. Z kolei inne fragmenty mogą zostać zakodowane z mniejszym bitrate'em bez szkody dla odsłuchu.

Kolejnym zagadnieniem jest sposób kodowania sygnału stereo. Istnieją trzy opcje: mono, stereo i joint stereo. Dwie pierwsze nie wymagają komentarza, lecz trzecia dla niektórych może okazać się interesująca. Joint stereo to metoda kodowania sygnału stereofonicznego, polegająca na wydzieleniu części wspólnej, monofonicznej, z dwóch kanałów stereo. Dopiero różnice są kodowane oddzielnie, stereofonicznie. To, oczywiście, kolejny sposób na zaoszczędzenie bajtów, dlatego jest polecana głównie do kodowania utworów przeznaczonych do prezentacji w Internecie lub odsłuchu w odtwarzaczach przenośnych.

Audiograbber w akcji!

Audiograbber w akcji!

Połączenie różnych wartości bitrate'u i metod kodowania wiąże się z ogromnymi możliwościami. Dobierając je umiejętnie, uzyskamy wyniki satysfakcjonujące każdego. Najważniejsza jest analiza potrzeb i przeznaczenie kodowanych plików.

Niestety, standardowo zainstalowany kodek Fraunhoffer IIS nie zapewni nawet najmniejszej spośród wymienionych wartości bitrate'u, nie wspominając o metodzie VBR lub joint stereo. Aby wykorzystać maksimum możliwości MP3, należy użyć alternatywnych, najlepiej bezpłatnych. Do tego celu najlepiej nadaje się LAME Encoder. Odpowiednią bibliotekę DLL należy skopiować ze strony Audiograbbera.

Po instalacji w panelu konfiguracji kompresji pozostaje tylko wskazać wybrany kodek, ustawić właściwy bitrate i przystąpić do kodowania.

Niektóre programy, w tym Audiograbber, umożliwiają jednoczesne (on the fly) zgrywanie plików i ich kompresję do formatu MP3. Jednak, aby osiągnąć najlepszą jakość pliku wynikowego, warto poświęcić nieco czasu i rozdzielić obie czynności. Wiąże się to z większą przestrzenią dyskową, ale na pewno będzie korzystne.

Audiograbber umożliwia zautomatyzowanie wielu czynności: kopiowania, normalizacji i kodowania. Wystarczy przed uruchomieniem polecenia: Zgraj zaznaczyć odpowiednio opcje: Norm i MP3 na pasku ikon tuż pod menu. Teraz trzeba uzbroić się w cierpliwość i czekać na efekt...

Chroń prawa autorskie!

W ferworze nowych zadań nie można jednak zapomnieć o podstawowej zasadzie. Zanim rozpoczniesz kodowanie utworów z płyty CD, upewnij się, że nie złamiesz praw autorskich. Kopiowana płyta musi być oryginalna i stanowić twoją własność, a zakodowane utwory nie mogą zostać wykorzystane do celów komercyjnych.

Teraz do dzieła!#######

Podstawowe pojęcia

ASPI (Advanced SCSI Programming Interface) - technologia opracowana przez firmę Adaptec, standaryzująca sposób komunikacji aplikacji z napędami SCSI oraz IDE, alternatywa dla MSCDEX-a.

Bitrate - trudno o odpowiednik w języku polskim. Wartość bitrate określa dosłownie liczbę bitów na sekundę, z jaką komputer odczytuje i dekoduje plik MP3. W oczywisty sposób bitrate łączy się z wielkością pliku, a co za tym idzie - jakością odtwarzanej muzyki.

CBR (Constant Bitrate) - kodowanie ze stałą wartością bitrate. Pojęcie wprowadzone po opracowaniu technologii VBR.

Kodek (codec) - określenie pochodzące od pojęć kompresor/dekompresor, definiujące algorytm odpowiedzialny za kompresję i dekompresję plików audio lub wideo. Najczęściej program wykonywalny lub biblioteka DLL.

MSCDEX (Microsoft CD-ROM Extension) - sterownik odpowiedzialny za komunikację systemu DOS z napędem CD-ROM.

RAW Audio - format, w jakim zapisana jest muzyka na płycie CD Audio.

VBR (Variable Bitrate) - kodowanie ze zmienną wartością bitrate. Metoda kodowania, opracowana przez firmę Xing, umożliwia dopasowanie najbardziej optymalnego bitrate'u do różnych fragmentów tego samego utworu. Lepszą jakość muzyki musimy okupić większą, w porównaniu z CBR, wielkością pliku oraz koniecznością używania odtwarzacza zgodnego z VBR, np. WinAmp. Więcej informacji pod adresem: www.xingtech.com/MP3/faq/vbr.html

WMA (Windows Media Audio) - odpowiedź Microsoftu na standard MP3. Format zapisu plików audio, zapewniający porównywalną jakość i stopień kompresji.


Zobacz również