WEFT - zagnieżdżanie czcionek w WWW

Czcionki wyświetlane w przeglądarce czytelnika pochodzą z jego komputera. Jeśli akapit został sformatowany przez autora za pomocą czcionki Arial, to aby był poprawnie wyświetlony, osoba czytająca tekst musi mieć w komputerze czcionkę Arial. Jeśli jej nie ma, przeglądarka usiłuje podstawić jakiś inny, pokrewny krój.

Czcionki wyświetlane w przeglądarce czytelnika pochodzą z jego komputera. Jeśli akapit został sformatowany przez autora za pomocą czcionki Arial, to aby był poprawnie wyświetlony, osoba czytająca tekst musi mieć w komputerze czcionkę Arial. Jeśli jej nie ma, przeglądarka usiłuje podstawić jakiś inny, pokrewny krój.

Niestety, mniej zaawansowani autorzy stron internetowych ulegają niekiedy iluzji, że można zadeklarować dowolną czcionkę, a cały świat zobaczy ją w pełnej krasie. Jeśli autor dysponuje fantazyjnym krojem, nie znaczy to wcale, że mają go w swoich komputerach inne osoby - z dużą dozą prawdopodobieństwa można przyjąć, że jej nie mają. Skutek jest taki, że u innych osób strona wygląda nierzadko zupełnie inaczej niż założył nasz webmaster. Webmasterzy znający technikę stylów CSS korzystają często z metody deklarowania wielu czcionek jednocześnie, np. Arial, Helvetica, Sans Serif. Oznacza to, że jeśli czytelnik nie ma czcionki Arial (np. w systemie Macintosh), przeglądarka podstawi czcionkę Helvetica, a jeśli i tej nie ma, kolejnym kandydatem będzie jakaś bezszeryfowa czcionka "generyczna".

Rysunek 1. Wątpliwe, aby przeciętny użytkownik komputera miał w komputerze czcionkę Amazon pl.

Rysunek 1. Wątpliwe, aby przeciętny użytkownik komputera miał w komputerze czcionkę Amazon pl.

Oczywiście to dobry sposób na uniknięcie kłopotów, stosowany przez niemal wszystkich znających się na rzeczy webmasterów. Jednak czasem aż kusi, żeby posłużyć się jakąś atrakcyjną czcionką - na stronie z bożonarodzeniowymi życzeniami dla czytelników można by zastosować ozdobną, "przyprószoną" śniegiem. Oczywiście zastosowanie jej w zwykłym trybie mijałoby się z celem, ale z pomocą przychodzi specjalna technika zagnieżdżania czcionek, opracowana przez Microsoft Web Embedding Fonts Tool. Internet Explorer ma wbudowaną interpretację czcionek Embedded Open Type. Nie jest możliwe bezpośrednie zagnieżdżanie czcionek Type 1, TrueType czy OpenType w ich natywnym formacie. Należy je przekonwertować na specjalny format: Embedded OpenType (plik EOT) - zaprojektowany przez Microsoft, TrueDoc (plik PFR) - zaprojektowany przez firmy Netscape i Bitstream. Narzędzia do tworzenia plików PFR są komercyjne, natomiast pliki EOT można tworzyć za pomocą darmowego narzędzia Web Embedding Fonts Tool v. 3.2 ( http://www.microsoft.com/typography/web/embedding/weft3f ), opracowanego i udostępnionego przez Microsoft. Jest ono właśnie przedmiotem opisu.

Warto od razu powiedzieć, o czym powinien pamiętać autor strony internetowej:
  • Na stronach można zagnieżdżać tylko te czcionki, które zostały zaaprobowane do takiej roli przez ich twórców.

  • Czcionka taka nie jest instalowana w systemie operacyjnym czytelnika, lecz doraźnie wykorzystywana przez jego przeglądarkę internetową. Czytelnik strony nie może jej tym samym wykorzystać w innych aplikacjach, a więc chronione są prawa autorskie twórców czcionek.

  • Inni webmasterzy nie mogą wykorzystać definicji fontu zagnieżdżonej

    na stronie jej autora, jeśli wyraźnie sprecyzuje on strony, na których dana czcionka działa. Na innych stronach będzie bezużyteczna.

  • Czcionki są antyaliasowane, dzięki czemu są lepiej wyświetlane na ekranie (osoby używające Windows 98 i NT muszą włączyć anty-aliasowanie, natomiast w Windows 95 należy zainstalować tzw. Font Smoother).

  • Czcionki są cache'owane przez przeglądarkę i nie trzeba ich za każdym razem wczytywać

    z Sieci - przeglądarka pobierze je z katalogu z plikami tymczasowymi.

W trakcie instalowania WEFT wykonuje czynności przygotowawcze. Po zainstalowaniu program jest dostępny po kliknięciu skrótu OpenType Tools | Microsoft Weft. Zagnieżdżenie czcionek w dokumencie HTML wymaga teraz wykonania dwóch podstawowych czynności:
  • utworzenia dokumentu HTML i zdefiniowania czcionek wybranych fragmentów dokumentu

  • wygenerowania odpowiednich plików EOT za pomocą programu WEFT
Przyjrzyjmy się dokładniej obu etapom pracy.

Etap 1. Utworzenie definicji czcionek w dokumencie HTML

Czcionki można definiować na dwa sposoby:

Tradycyjnie, za pomocą polecenia <font face...>, na przykład:

<font face="Amazon pl">tekst</font>

Za pomocą stylów CSS, czyli polecenia font-family, na przykład:

<p style="font-family: " Amazon pl ">tekst</p>

Ze względu na pewne ograniczenia Macintoshy zalecane jest raczej używanie stylów. Zresztą World Wide Consortium uznało polecenie <font face> za przestarzałe i zaleca rezygnowanie z niego na korzyść stylów.

Etap 2. Wygenerowanie czcionek

Po pierwszym starcie program tworzy repozytorium czcionek znajdujących się w systemie. Program uruchamia się w trybie kreatora, który przeprowadza przez poszczególne etapy budowania czcionek. Kolejną czynnością jest podanie swojego imienia i nazwiska oraz adresu e-mail.

W kolejnym oknie trzeba podać adres strony HTML. Jeśli testujemy ją lokalnie, wybieramy protokół file:// i szukamy pliku na dysku, klikając przycisk z kropkami. W jednej operacji można dodać także inne dokumenty HTML, powtarzając procedurę szukania stron.

Kliknięcie przycisku Add informuje WEFT o tym, że zagnieżdżamy czcionkę w danym dokumencie. WEFT automatycznie dodaje też znajdujące się w dokumencie odsyłacze do innych stron. Zaznaczenie pola wyboru Do not add linked pages zabrania tej operacji.

Po kliknięciu przycisku Dalej program przechodzi do etapu analizowania strony. WEFT szuka zdefiniowanych w dokumencie czcionek (także domyślnych dla niektórych poleceń HTML). Może to potrwać kilka chwil, zależnie od liczby stron i ich skomplikowania. Po zanalizowaniu zostaje wyświetlona lista czcionek. Czerwona ikona z krzyżykiem sygnalizuje błąd - w naszym przykładzie czcionkę, której nie ma. Czcionki, których nie trzeba zagnieżdżać (np. Times New Roman), można wyeliminować z listy, zaznaczając je i klikając Dont' embed. Przycisk Add pozwala dodać jeszcze inne czcionki z wyświetlonej na żądanie listy zainstalowanych w systemie.

Istotny jest wybór Subsetting, gdyż decyduje o wielkości plików z czcionkami. Inna sprawa, że obecnie wielkość plików z zagnieżdżanymi czcionkami nie odgrywa już takiej roli, jak w dobie powszechnej dominacji powolnych modemów. Domyślnie WEFT zagnieżdża tylko znaki użyte w dokumentach, a nie cały font (opcja 3).

Per-page subsetting - WEFT tworzy plik EOT tylko do wybranej strony.

Per-site subsetting - WEFT tworzy wspólny plik EOT do całej wskazanej witryny.

Family-based subsetting (domyślny) - Podobnie jak w Per-site subsetting, ale rodziny czcionek są traktowane razem.

Union subsetting - Każdy zagnieżdżony font zawiera wszystkie znaki na stronie, także objęte innymi czcionkami.

Raw subsetting - Podobnie jak w Union subsetting, ale plik EOT zawiera też znaki niewidoczne (np. w skryptach czy komentarzach). Language subsetting - WEFT tworzy plik czcionki na podstawie

języka (aktywne jest wtedy menu Language).

No subsetting - WEFT tworzy plik z catego fontu, a nie tylko ze znaków w dokumentach. Pliki takie mogą być dość duże. Przycisk Subset pozwala dodać do zestawu znaki, których nie ma w dokumencie. Wystarczy kliknąć go w oknie Subset Editor.

Po kliknięciu przycisku Dalej przechodzimy do okna Create Font Objects. Zaznaczenie Show CSS @font-family dedarations spowoduje wyświetlenie po wygenerowaniu czcionek okna z zawartością stylu wstawianego do dokumentu. Font objects may only be used from pages under this root określa "wyłączność" czcionki dla określonych stron, co chroni ją przed wykorzystaniem przez inne osoby. Powinniśmy podać nie tylko położenie lokalne, ale i w Sieci (przycisk Edit). Jeśli nie podasz adresu, WEFT zażąda go ponownie po kliknięciu przycisku Dalej. Jeśli nie chcesz podawać adresu sieciowego, kliknij Cancel.

Po zakończeniu generowania plików czcionek wyświetli się, zgodnie z zaznaczoną opcją, okno z treścią stylu. Definicja stylu zostanie zagnieżdżona w części nagłówkowej dokumentu HTML. Na zakończenie program proponuje zapisanie projektu w specjalnym podkatalogu folderu Moje dokumenty.

Ostatecznie, po wysłaniu strony HTML i plików EOT czytelnik strony powinien zobaczyć taki widok, jak w oknie poniżej. d


Zobacz również