Windows na wieki

Wiecznie działający system to marzenie wielu użytkowników. Dzięki niektórym składnikom i zewnętrznym narzędziom raz zainstalowany Windows może działać latami bez zarzutu. Jednak zazwyczaj jest zupełnie inaczej...

Wiecznie działający system to marzenie wielu użytkowników. Dzięki niektórym składnikom i zewnętrznym narzędziom raz zainstalowany Windows może działać latami bez zarzutu. Jednak zazwyczaj jest zupełnie inaczej...

Któregoś dnia twój Windows odmówi posłuszeństwa - możesz być tego tak samo pewien, jak nadejścia kolejnego lata czy podniesienia stopy podatkowej. Dopiero gdy musisz ponownie zainstalować cały system, zdajesz sobie sprawę z tego, jak wiele indywidualnych ustawień i czynności optymalizacyjnych wykonałeś od momentu poprzedniej instalacji.

Teraz musisz poświęcić mnóstwo czasu, aby w mozolnej dłubaninie odtworzyć poprzedni stan. Wprawdzie dość szybko przywrócisz funkcjonujący system, jednak minie wiele dni, zanim odrestaurujesz żądaną konfigurację.

Dlatego najlepiej zadbać o prewencję i nie dopuszczać do podbramkowych sytuacji. Nowsze wersje Windows dysponują pewnymi mechanizmami ratunkowymi, które warto znać na wypadek awarii. Wtedy mogą stać się cenną pomocą (patrz część "Ekipa ratunkowa systemu Windows"). Nawet gdy nie udaje ci się uruchomić graficznego interfejsu Windows, to jeszcze nie tragedia. Menu startowe, tryb awaryjny, tryb MS-DOS i Konsola odzyskiwania - dzięki nim można dość często uniknąć utraty danych i pracochłonnego przeinstalowania systemu.

Najlepszym środkiem na awarie systemu okazuje się zapobiegliwość (patrz część druga "Archiwizowanie systemu"). Mając kopie najważniejszych fragmentów systemu, usuniesz problem bez czasochłonnej diagnozy - wystarczy kilka operacji kopiowania. Wprawdzie nowsze środowiska oferują funkcję automatycznego naprawiania systemu (np. punkty przywracania), jednak stosując się do poniższych rad, możesz w dużym stopniu zwiększyć bezpieczeństwo. Od ciebie zależy, ile wysiłku chcesz włożyć w przedłużenie żywotności swojego Windows. Poniższy materiał przedstawia kilka ciekawych rozwiązań - od zwykłej kopii Rejestru do archiwizowania całego systemu.

Zaawansowanych użytkowników najbardziej zaintryguje trzecia część artykułu - "Systemy ratunkowe". Zawiera szczegółowy opis dwóch pakietów awaryjnych na płytach startowych, które zapewniają pełny dostęp do uszkodzonej instalacji Windows bez zakładania na dysku drugiego systemu. Jedno z przedstawionych kół ratunkowych jest do twojej dyspozycji. Znajdziesz je na płycie dołączonej do bieżącego numeru. Drugie trzeba dopiero nagrać na pustą płytę - instrukcję krok po kroku zamieszczamy w jednej z ostatnich porad. Zauważ, że niektóre porady (szczególnie zamieszczone w trzeciej części) są kierowane wyłącznie do doświadczonych użytkowników.

Ekipa ratunkowa systemu Windows

Twórcy Windows zdają sobie sprawę z niebezpieczeństw kryjących się na zewnątrz obudowy komputera. Wyposażyli system w zestaw zabezpieczeń i narzędzi ratunkowych, żeby mógł się obronić przed ewentualnymi nadużyciami lub próbami ingerencji. Poniżej wyjaśniamy sposób użytkowania tych funkcji, informując, kiedy warto z nich skorzystać.

Windows NT, 2000, XP

1. Ostatnia sprawna konfiguracja

Funkcja Gdy występują problemy z uruchomieniem Windows (dotyczy to jedynie środowisk z rodziny NT), opcja startowa Ostatnia znana dobra konfiguracja obiecuje powrót do funkcjonującego systemu. Aby ją przywołać, musisz naciskać klawisz [F8] przed rozpoczęciem procesu rozruchowego Windows. Zamiast bieżącej konfiguracji Windows użyje wówczas tych ustawień dotyczących usług, sterowników i urządzeń, które zostały automatycznie zachowane podczas ostatniego udanego uruchomienia. System tworzy zapasowe kopie tych ustawień w Rejestrze, kierując się bardzo prostymi zasadami. W obrębie klucza "HKEY_LOCAL _MACHINE\System" umieszcza nie tylko bieżącą konfigurację (podklucz "CurrentControlSet"), lecz również kopie poprzednich (podklucze

"ControlSet001" i "ControlSet002"). Windows zakłada je za każdym razem, gdy uda mu się uruchomić system, zastępując poprzednią kopię. Jeśli zdecydujesz się wczytać system za pomocą opcji, o której mowa powyżej, sięga po ostatnią z zapisanych kopii. Zatem alternatywne uruchomienie na wypadek awarii nie zawiera starszej konfiguracji niż utworzona w momencie ostatniego udanego rozruchu systemu.

Zastosowanie Opisana opcja pomaga tylko w przypadku nagłych problemów ze sterownikami lub sprzętem. Jeśli zainstalowanie lub usunięcie sterownika okazało się przeszkodą w uruchamianiu systemu, możesz cofnąć tę operację i przywrócić poprzedni stan. W odróżnieniu od trybu awaryjnego (patrz porada 3.) przedstawiona metoda nadaje się do usuwania poważnych problemów ze sterownikami. Przyda ci się na przykład wtedy, gdy niechcący usuniesz sterownik SCSI wymagany do poprawnego funkcjonowania systemu lub wyłączysz jeden z podzespołów sprzętowych w menedżerze urządzeń.

Jednak nie pozbędziesz się pozostałych kłopotów. Z punktu widzenia systemu funkcjonująca konfiguracja to taka, która dopuszcza uruchomienie Windows i zalogowanie się użytkownika. Dlatego opcja Ostatnia znana dobra konfiguracja nie zapobiega bieżącym awariom pojawiającym się podczas użytkowania systemu lub powstającym za sprawą uszkodzonych czy brakujących plików, ani ich nie usuwa.

Windows Me, 2000, XP

2. Nadzorowanie plików

Import-Eksport Sp. z o.o. - użytkownicy, którzy stosują szyfrowanie partycji NTFS, powinni zarchiwizować swój certyfikat, aby odzyskać dostęp do zasobów po przeinstalowaniu systemu (porada 8).

Import-Eksport Sp. z o.o. - użytkownicy, którzy stosują szyfrowanie partycji NTFS, powinni zarchiwizować swój certyfikat, aby odzyskać dostęp do zasobów po przeinstalowaniu systemu (porada 8).

Funkcja Środowiska Windows Me, 2000 i XP "pilnują", aby operacje użytkownika i źle pomyślanych programów instalacyjnych nie doprowadziły do usunięcia lub zamiany plików odpowiadających za prawidłowe działanie systemu. Program System File Checker (SFC, Ochrona plików systemowych) ciągle czuwa w tle i automatycznie cofa ewentualne naruszenia plików systemowych. Kopie oryginałów są przechowywane w katalogu %windir%\SYSTEM32\DLLCACHE. Windows prosi o włożenie instalacyjnej płyty CD-ROM tylko w razie braku wymaganego pliku.

Zastosowanie Podczas zwyczajnego użytkowania systemu praktycznie nie masz styczności z programem SFC. Jednak w razie notorycznie powracających problemów w Windows 2000 i XP, takich jak błędy ochrony czy komunikaty awaryjne bibliotek DLL, możesz ręcznie przywołać program Ochrona plików systemowych. Kliknij w tym celu menu Start | Uruchom i wpisz polecenie:

sfc /scannow

W podobny sposób możesz stosować SFC z innymi parametrami. Przełącznik /scanonce inicjuje kontrolę podczas następnego uruchamiania, natomiast argument /scan- boot podczas wszystkich kolejnych uruchomień systemu. W odróżnieniu od programu nadzorującego w tle, który tylko reaguje na niedozwolone modyfikacje plików, w tym przypadku SFC kontroluje jeden po drugim wszystkie pliki objęte ochroną. Znacznie wydłuża to czas wczytywania systemu operacyjnego, więc zasadniczo nie jest zalecane.

Dość rzadko trzeba wymuszać na SFC użycie nieoryginalnej biblioteki DLL. Poniższa sztuczka działa w Windows 2000 i XP. Przejdź do katalogu, w którym jest zainstalowana dana aplikacja, i utwórz plik o nazwie odpowiadającej plikowi EXE, uzupełniając je o dodatkowe rozszerzenie LOCAL. Jeśli plik wykonywalny nosi na przykład nazwę XNEWS.EXE, utworzony zbiór powinien nazywać się XNEWS.EXE.LOCAL. Potem skopiuj żądane wersje bibliotek DLL do tego samego katalogu. Znajdując w swoim katalogu plik LOCAL, każdy plik EXE używa bibliotek z bieżącego katalogu zamiast oryginalnych bibliotek systemu Windows.

Windows 95, 98, Me, 2000, XP

3. Tryb awaryjny

Prosta ekstradycja - eksport certyfikatu i klucza prywatnego odbywa się z pomocą kreatora (porada 8).

Prosta ekstradycja - eksport certyfikatu i klucza prywatnego odbywa się z pomocą kreatora (porada 8).

Funkcja Naciskając klawisz [F8] tuż po zniknięciu ekranu powitalnego BIOS-u, przywołasz menu startowe Windows, które zaoferuje ci m.in. tryb awaryjny - z obsługą sieci lub bez niej. Do rozruchu w tym trybie Windows używa tylko najbardziej podstawowych sterowników, aby uruchomić się w minimalnej konfiguracji mimo problemów sprzętowych i umożliwić użytkownikowi zmodyfikowanie danych konfiguracyjnych. Windows 2000 i XP pozwala ponadto wybrać uruchomienie z powłoką EXPLORER.EXE lub tylko z wierszem poleceń.

Zastosowanie Tryb awaryjny przydaje się, gdy nie można uruchomić Windows po zainstalowaniu sterowników. W grę wchodzi nie tylko świadome dodanie sterowników przez użytkownika. Niektóre aplikacje instalują sterowniki prawie niepostrzeżenie dla użytkownika - na przykład programy nadzorujące temperaturę za pośrednictwem sensorów. Przed użyciem trybu awaryjnego postaraj się (nawet kilka razy) uruchomić system w zwykłym trybie. Jeśli ci się uda, będziesz mógł łatwiej wymienić niewłaściwy sterownik niż w trybie awaryjnym.

Próbując rozwiązać problem w trybie awaryjnym, powinieneś przede wszystkim sprawdzić Menedżer urządzeń. Umożliwia zamianę niedziałającego sterownika na poprawny. W krytycznych przypadkach pozwala przynajmniej wyłączyć urządzenie, którego dotyczy. Usunięcie uszkodzonego sterownika nie da pożądanego efektu, gdyż podczas kolejnego uruchomienia systemu wkroczy do akcji metoda Plug and Play i zainstaluje go ponownie.

Rekonstruowanie uprawnień - odszyfrowanie zabezpieczonych danych jest możliwe dopiero po wczytaniu certyfikatu i podaniu właściwego hasła (porada 8).

Rekonstruowanie uprawnień - odszyfrowanie zabezpieczonych danych jest możliwe dopiero po wczytaniu certyfikatu i podaniu właściwego hasła (porada 8).

Komunikat widniejący na niebieskim ekranie zdradza, co prawda, nazwę pliku sterownika, lecz zataja, do którego urządzenia odnosi się sprawca zamieszania. Niekiedy trudno wykryć właściwy podzespół. Na wypadek takiej sytuacji otwórz Edytor Rejestru (REGEDIT.EXE) i przejdź do klucza "HKEY_LOCAL_MACHINE\System\CurrentControlSet\Services". Naciśnij klawisze [Ctrl F], aby zainicjować poszukiwanie i wpisz w pole Znajdź nazwę sterownika.

W Windows 95/98/Me odnajdziesz nawę urządzenia dokładnie w takiej samej postaci, jaką podaje Menedżer urządzeń. Odnajdując nazwę sterownika w drzewie kluczy, dowiesz się, które urządzenie należy wyłączyć.

W Windows 2000/XP istotne są tylko dane wartości "ImagePath" (w obrębie odnalezionego klucza). Jeśli pierwszy napotkany klucz nie okaże się strzałem w dziesiątkę, ponów wyszukiwanie klawiszem [F3]. Aby wyłączyć dane urządzenie, kliknij dwukrotnie ikonę wartości "Start" (w tym samym kluczu) i w pole Dane wartości wpisz cyfrę 4.

Pamiętaj, że nie możesz wyłączyć sterowników wymaganych do uruchamiania systemu. Zatem nie powinieneś dezaktywować sterowników IDE, RAID lub SCSI dysku, z którego jest wczytywany system operacyjny. Jeśli właśnie ten sterownik wywoła problemy i komunikat na niebieskim ekranie, musisz zainstalować inny.


Zobacz również