Wojna Zimowa

Talvisota to po fińsku ''zimowa wojna''. Pekka Parikka stworzył na ekranie wielką narodową epopeję wojenną, opowiadając ze szczegółami, jak wybuch II wojny światowej wyglądał w Finlandii.

Talvisota to po fińsku ''zimowa wojna''. Pekka Parikka stworzył na ekranie wielką narodową epopeję wojenną, opowiadając ze szczegółami, jak wybuch II wojny światowej wyglądał w Finlandii.

Oto film jakiego od lat boleśnie brakuje polskiemu kinu: opowieść o froncie wschodnim II wojny światowej jesienią 1939 roku, czyli o radzieckim uderzeniu dokonanym w czasie, gdy Hitler wyruszał na podbój Europy. Oczy świata skierowane były na III Rzeszę i właśnie dlatego Stalin mógł rozpocząć swoją nie mniej krwawą wojnę niejako w cieniu Hitlera. W historii Polski słynny "cios w plecy" stał się bolesnym symbolem, o którym przez kilkadziesiąt lat po zakończeniu wojny, w czasach istnienia bloku państw socjalistycznych, do którego należała Polska, nie wolno było mówić. Do tego stopnia, że nazwa miejscowości Katyń, w której Rosjanie masowo mordowali polskich oficerów, stała się słowem zakazanym, nigdy niewypowiadanym na głos. Co tak naprawdę stało się w Katyniu, próbujemy wyjaśnić do dziś, zmagając się z utrudnieniami stawianymi historykom przez władze rosyjskie. Wiemy wiele, ale ciągle za mało. Nade wszystko jednak nigdy nie zobaczyliśmy tego na własne oczy. Film o Katyniu jest bez wątpienia wielkim i nieuniknionym wyzwaniem dla kina polskiego, którego ciągle nie potrafi się ono podjąć.

Może więc Talvisota pomoże w uświadomieniu sobie, jak ważne to zadanie. Talvisota to po fińsku "zimowa wojna". Pekka Parikka stworzył na ekranie wielką narodową epopeję wojenną, opowiadając ze szczegółami jak wybuch II wojny światowej wyglądał w Finlandii. Tam była to wojna ze Stalinem, który tuż po uderzeniu Hitlera na Polskę wysunął żądanie, by Finlandia oddała Związkowi Radzieckiemu dużą część swego terytorium - Karelii. Finowie odmówili i... stanęli do walki w obronie ojczyzny. Nie byli do niej przygotowani. Ich armia była nieliczna, słaba i źle wyposażona. Przypominała raczej pospolite ruszenie niż siłę wojskową zdolną wygrywać bitwy. Fińscy chłopcy zostawiali swoje rodziny i szli do armii, za całe wyposażenie dostając czasem tylko biało-niebieskie kokardy (symbol narodowy).

Przeciwko nim stanęła pięćdziesięciokrotnie liczniejsza armia radziecka! Rozpoczynał się pojedynek Dawida z Goliatem. Talvisota opowiada tę historię ze skandynawskim umiarem i zarazem świadomością nieefektownego heroizmu swoich żołnierzy. Ich codzienne życie i umieranie w okopach jest tutaj pokazane tak zwyczajnie, jak lot zestrzelonego w locie ptaka: bez niepotrzebnego trzepotu, bez krzyku, bez rozterek. Owa zwyczajność i brak jakiegokolwiek romantyzmu walki (do czego przyzwyczaiły nas wielkie dzieła "polskiej szkoły filmowej") przypomina tak wybitne osiągnięcia wojennego kina, jak "Szeregowiec Ryan" Stevena Spielberga czy "Cienka czerwona linia" Terrence'a Malika.

Talvisota z całą pewnością jest filmem wybitnym, choć obejrzenie tej historii wymaga od widza dobrej woli, bo reżyser unika hollywoodzkich chwytów dramaturgicznych, do jakich przyzwyczaiło nas kino amerykańskie i nie stara się uatrakcyjnić obrazu wojny efektownymi scenami. Co prawda dzięki licznym scenom batalistycznym film przypomina wizualnie monumentalny fresk wojenny, ale nic tu nie zostało zrobione dla efektu i po to, by wywołać wrażenie. Wydaje się, że nadrzędną ideą reżysera stało się pokazanie tej wojny taką, jaka była naprawdę.

To właśnie dlatego z piersi polskiego widza wyrywa się podczas oglądania Talvisoty bolesne westchnienie: oto dzieło jakiego nam tak bardzo brakuje, byśmy mogli odzyskać narodową równowagę i zamknąć wreszcie za sobą niedokończone rozdziały ubiegłowiecznej wojny. Zobaczyć, jak było naprawdę, przeżyć, oniemieć z przerażenia i... doznać w rozrachunkach z sąsiadami oczyszczenia.

Radzieckie uderzenie na Finlandię nastąpiło w listopadzie 1939 roku. Kapitulację ogłoszono w marcu roku następnego. Horror zimowej wojny trwał niecałe pięć miesięcy. Dzięki temu filmowi nigdy nie zostanie zapomniany.

Informacje

Wojna zimowa (Talvisota) © 1989 National-Filmi OY

Gatunek wojenny

Czas 122 minuty

Reżyseria Pekka Parikka

Scenariusz Pekka Parikka, Antti Tuuri

Zdjęcia Kari Sohlberg

Muzyka Jukka Haavisto, Juha Tikka

Obsada Taneli Mäkelä, Vesa Vierikko, Timo Torikka, Heikki Paavilainen, Antti Raivio, Esko Kovero, Martti Suosalo i inni

Kraj i rok produkcji Finlandia, 1989

Wydanie DVD

Dźwięk DD 5.1 fiński, DTS fiński, DD 5.1 polski

Napisy polskie

Obraz kolorowy

Format 1,66:1

Płyta jednostronna, dwuwarstowa

Tomasz Raczek - Krytyk filmowy i wydawca. Prowadzony przez niego Instytut Wydawniczy Latarnik wydaje książki poświęcone filmowi i mediom. Autor książek "Pies na telewizję", "Karuzela z madonnami" i "Karuzela z herosami". Z Zygmuntem Kałużyńskim stworzyli duet znany z telewizji, publikacji prasowych (Wprost) i książek: "Poławiacze pereł", "Perłowa ruletka" oraz pięciotomowego leksykonu filmowego na XXI wiek "Perły kina". Dyrektor ds. repertuaru filmowego Kina Domowego - Magazynu DVD.


Zobacz również