Zawieramy umowę

W tym felietonie przedstawię Czytelnikom, na jakie elementy powinni zwracać szczególną uwagę podczas zawieraniu umów. Generalnie prawem cywilnym i autorskim rządzą dwie podstawowe zasady - swobody umów (z niewielkimi ograniczeniami dowolnie możemy ukształtować ich treść) oraz pacta sunt servanda, czyli zasada dotrzymywania umów

W tym felietonie przedstawię Czytelnikom, na jakie elementy powinni zwracać szczególną uwagę podczas zawieraniu umów. Generalnie prawem cywilnym i autorskim rządzą dwie podstawowe zasady - swobody umów (z niewielkimi ograniczeniami dowolnie możemy ukształtować ich treść) oraz pacta sunt servanda, czyli zasada dotrzymywania umów.

1. Niezależnie czego umowa dotyczy i jaka jest jej wartość, zawrzyjmy umowę na piśmie, względnie w formie elektronicznej przy zastosowaniu bezpiecznego podpisu elektronicznego. Unikajmy jakichkolwiek ustnych, e-mailowych czy też faksowych uzgodnień, w szczególności co do terminu wykonania pracy i wysokości należnego za nią wynagrodzenia. Wszelkie takie ustalenia wpiszmy do umowy. Również wszelkie późniejsze modyfikacje i uzupełnienia umowy sporządźmy w formie pisemnego aneksu do umowy.

2. Sprawdźmy, czy osoba, z którą podpisujemy umowę, jest umocowana do występowania w imieniu firmy, którą reprezentuje. Jak to ustalić? Wszystko zależy od formy prawnej, w której działa kontrahent. Generalnie, każdy przedsiębiorca może prowadzić działalność gospodarczą po uzyskaniu wpisu do odpowiedniego rejestru.

Osoby fizyczne i wspólnicy spółek cywilnych są wpisywani do ewidencji działalności gospodarczej, prowadzonej przez urzędy gmin. Pozostali przedsiębiorcy podlegają wpisowi do rejestru przedsiębiorców prowadzonego przez wydziały gospodarcze Krajowego Rejestru Sądowego. Przed podpisaniem umowy zażądajmy od drugiej strony aktualnego odpisu ze wspomnianej ewidencji lub rejestru. Osoba, z którą zawieramy umowę, powinna być ujawniona w tych odpisach jako uprawniona do samodzielnej reprezentacji kontrahenta, względnie posiadać pełnomocnictwo udzielone przez takiego reprezentanta.

3. Nie podpisujmy umowy, której nie rozumiemy. To samo odnosi się do poszczególnych jej postanowień, które są dla nas niezrozumiałe lub niejasne. Zażądajmy ich modyfikacji. Jeżeli my sami nie wiemy, o co dokładnie w umowie chodzi i jakie są nasze prawa i obowiązki, nie liczmy na to, że w razie sporu wyjaśni to za nas sąd.

4. Każda umowa, niezależnie czego dotyczy, powinna zawierać następujące elementy: podstawowe prawa i obowiązki stron, termin wykonania pracy i wysokość wynagrodzenia. Nie podpisujmy umowy, która nie zawiera choćby jednego z tych elementów.

5. Nie podpisujmy niczego "w ciemno". Dokładnie zapoznajmy się z treścią każdego dokumentu

pod którym składamy podpis. W szczególności dotyczy to weksli.

6. Nie dajmy sobie narzucić postanowień, które są dla nas skrajnie niekorzystne, chyba że lubimy pracować przez kilka miesięcy za darmo. Każdą umowę można i powinno się negocjować, a ewentualne ustępstwa powinny dotyczyć obu stron.

7. Parafujmy (tzn. umieśćmy nasz skrócony podpis) każdą stronę umowy.

8. Z zawarciem umowy mogą wiązać się dodatkowe koszty (np. konieczność zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych, opłacenie notariusza itp.). Ustalmy w samej treści umowy, kto je poniesie. Przeważnie ponoszone są one przez obie strony po połowie.

9. Umowę sporządźmy w co najmniej dwóch jednobrzmiących egzemplarzach. Po podpisaniu umowy zachowajmy dla siebie jeden z nich.

10. Jeżeli zlecono nam stworzenie utworu w rozumieniu prawa autorskiego, zapiszmy w umowie, komu przysługiwały będą autorskie prawa majątkowe do niego.

11. Zawierajmy umowy w języku polskim. Jeżeli zaproponowano nam podpisanie umowy w innym języku, zadbajmy, aby umowa miała również polską wersję językową. Umieśćmy w niej zapis, iż w razie jakichkolwiek różnic w tych wersjach rozstrzygające znaczenie ma wersja polska.

12. Ustalmy precyzyjnie wysokość naszego wynagrodzenia. Zapiszmy czy jest to kwota netto (a więc po odliczeniu ewentualnych podatków, ZUS-u itp.), czy też brutto. Zaproponujmy, że wynagrodzenie będzie wypłacane w częściach, po wykonaniu przez nas kolejnego etapu prac.

13. Pamiętajmy, że w języku prawniczym niektóre zwroty mają inne znaczenie niż w języku potocznym. Ponadto pewne wyrażenia mimo pozornego podobieństwa mogą znaczyć co innego. Dla laika różnica między "opóźnieniem" a "zwłoką" jest niewielka, dla prawnika - zasadnicza.

14. Zwróćmy się do prawnika o przygotowanie korzystnego dla nas wzoru umowy i stosujmy go w naszej działalności.

15. Co do autorskich praw majątkowych pamiętajmy, że:

  • przy umowie o przeniesienie autorskich praw majątkowych oraz umowie licencji wyłącznej zawarcie ich w formie pisemnej jest bezwzględnie konieczne

  • nieważna jest umowa w części dotyczącej wszystkich utworów lub wszystkich utworów określonego rodzaju tego samego twórcy mających powstać w przyszłości

  • umowa o przeniesienie autorskich praw majątkowych lub umowa o korzystanie z utworu (licencja) obejmuje pola eksploatacji wyraźnie w niej wymienione

  • jeżeli z umowy nie wynika, że przeniesienie autorskich praw majątkowych lub udzielenie licencji nastąpiło nieodpłatnie, twórcy przysługuje prawo do wynagrodzenia

  • jeżeli umowa nie stanowi inaczej, przeniesienie własności egzemplarza utworu nie powoduje przejścia autorskich praw majątkowych do utworu

  • jeżeli ustawa lub umowa o pracę nie stanowią inaczej, pracodawca, którego pracownik stworzył utwór w wyniku wykonywania obowiązków ze stosunku pracy, nabywa z chwilą przyjęcia utworu autorskie prawa majątkowe w granicach wynikających z celu umowy o pracę i zgodnego zamiaru stron.

    Autor jest prawnikiem specjalizującym się w prawie cywilnym i prawie nowych technologii.


  • Zobacz również