Zasada działania płaskiego ekranu LCD dla wielu osób wciąż jest tajemnicą. Warto poznać rodzaje i budowę matryc LCD, aby móc wybrać najodpowiedniejszy dla siebie monitor. Opisujemy je szczegółowo oraz przybliżamy technologie wyświetlaczy jutra.
Przyszłość wyświetlaczy
Obecnie największe nadzieje wiązane są z wyświetlaczami organicznymi OLED (Organic Light Emitting Diodes). Od produktów LCD różnią się przede wszystkim tym, że nie wymagają podświetlania tylnego, a poza tym są wyjątkowo energooszczędne, dzięki czemu idealnie nadają się do urządzeń przenośnych.
Budowa OLED

Epson Seiko zaprezentował jeden z największych paneli OLED o 40-calowej przekątnej.Panel OLED składa się z kilku elementów, a jego konstrukcja jest zdecydowanie prostsza niż matrycy LCD. Dwa polimerowe półprzewodniki typu p i n muszą zostać ze sobą złączone, a następnie należy przez nie przepuścić prąd. Skutkiem zachodzących w tym procesie zmian jest emisja światła. Problemem przy konstrukcji panelu OLED jest za to uzyskanie równomiernego rozświetlania powierzchni tworzywa. Różnice w szybkości przepływu ładunków dodatnich i ujemnych sprawiają, że w prosty sposób nie można równomierne rozświetlić ekranu. W celu zapewnienia równomierności rozprowadzania ładunków elektrycznych stosuje się specyficzne substancje. Innego rodzaju środki chemiczne niezbędne są do uzyskania powierzchni świecącej kolorami czerwonym, zielonym i niebieskim (czyli barwami podstawowymi). Wyświetlacze OLED są aktywne lub pasywne. Aktualnie azjatyccy producenci telefonów komórkowych stosują prawie wyłącznie tańsze niewielkie ekrany pasywne. W wypadku konstrukcji aktywnych niezbędne jest zastosowanie tranzystorów, które pozwolą pikselom na długotrwałe świecenie. Ponieważ materiał ten świeci samoczynnie, jego "wysterowanie" wymaga napięcia o nieporównywalnie mniejszej mocy niż w panelach LCD. Największy wyświetlacz OLED pokazał Seiko Epson. Wykorzystując swoją oryginalną technologię atramentową, skonstruowała ekran z wyświetlaczem o 40-calowej przekątnej. Jest to pełnokolorowy prototyp ekranu polimerowego (Organic Light-Emitting Diode, OLED). Urządzenie ma pod wieloma względami przewagę nad wyświetlaczami LCD. Oferuje bardzo wysoki kontrast, szeroki kąt widzenia i krótki czas reakcji. Jeden z największych problemów w produkcji takich wyświetlaczy to trudność formowania warstw organicznych na wielkowymiarowych podłożach z tranzystorów TFT (Thin Film Transistors). Firma, mając duże doświadczenie na rynku
drukarek atramentowych, opracowała oryginalną technologię pokrywania podłoża TFT warstwą materiału organicznego. Tak powstał wyświetlacz składający się de facto z kilku mniejszych wyświetlaczy. Ma rozdzielczość 1280x768 pikseli, 38 pikseli na cal, wyświetla 260 tysięcy kolorów. Producent szacuje, że produkcja na skalę przemysłową będzie możliwa w roku 2007.
OLED nie bez wad
Firmy muszą rozwiązać kilka poważnych problemów z organicznymi wyświetlaczami - m.in. przedłużyć ich żywotność. Już teraz na rynku dostępne są OLED-owe telewizory o niewielkich przekątnych, lecz dopiero ok 2012 roku ma ruszyć masowa produkcja dużych ekranów o przekątnych kilkudziesięciu cali.
Giętkie panele LCD

Giętkie panele LCD, takie jak pokazany na zdjęciu produkt Samsunga, stworzą nowe możliwości wykorzystania wyświetlaczy, np. na ubraniach, czy obiektach o nieregularnych kształtach.Na targach CeBIT Samsung po raz pierwszy zaprezentował elastyczny, 5-calowy plastikowy wyświetlacz ciekłokrystaliczny. Urządzenie dysponuje dobrymi parametrami i pozwoli na stosowanie wyświetlaczy LCD w całkowicie innych zastosowaniach niż obecnie. Plastikowe panele LCD można będzie instalować np. w hełmach, okularach czy innych częściach garderoby. Zamiast szkła zastosowano tu elastyczny plastik o dużej odporności mechanicznej. Samsung opracował największy na razie wyświetlacz tego typu, dysponujący 5-calową przekątną. Wyświetlacz wyprodukowano we współpracy z kilkoma japońskimi dostawcami tworzyw sztucznych, m.in. SoftPixel. Ekran pokazany na targach CeBIT dysponuje rozdzielczością 400 x 300 pikseli i wyświetla 262 tys. kolorów, ma jasność 120 cd/m2, czas reakcji 25 ms, a kontrast 300:1. Producent twierdzi, że potrzebuje jeszcze mniej więcej 2 lat, aby technologię tę wprowadzić na rynek masowy. Najpierw plastikowe wyświetlacze LCD znalazłyby się w telefonach komórkowych, urządzeniach PDA oraz w innych produktach mobilnych.
Lumileds Luxeon
Standardowy monitor LCD wyposażony jest w matrycę ciekłokrystaliczną podświetlaną od spodu, najczęściej przy użyciu dwóch dobrze znanych świetlówek katodowych. Powoduje to, że podczas pracy monitor nie jest podświetlany jednakowo na całej powierzchni ekranu. W dobrych modelach nie są to różnice wielkie, jednak praktycznie zawsze istnieją. Monitory z podświetleniem LED są rozświetlane przez dziesiątki, a nawet setki diod umieszczonych bezpośrednio z tyłu matrycy. Dzięki znacznemu zwiększeniu liczby źródeł światła równomierność rozświetlania jest prawie doskonała. Korzyści płynących z tego rozwiązania jest jednak więcej. Obraz staje się jaśniejszy, a kolory soczyste i żywe. Poprawić można też naturalność odwzorowania barw "na drodze sprzętowej". Natężenie światła emitowanego przez diody można kontrolować, więc nie ma problemu z taką kalibracją ekranu, żeby na przykład jedne partie pikseli były podświetlane mocniej, a inne słabiej. Jasność matrycy nie zmienia się przez cały czas jej użytkowania, bo natężenie światła emitowanego przez każdą żarówkę jest monitorowane i w razie potrzeby korygowane. Ostatnią zaletą LED jest trwałość elementów podświetlających. Tradycyjna świetlówka powinna działać zadowalająco mniej więcej 50 tysięcy godzin, a Lumiled dwa razy dłużej.