Alchemia płyty głównej


Jeszcze ciekawsze jest wyłączanie zasilania, które może się odbywać zarówno przy użyciu przełącznika, jak i przez polecenie aplikacji. Dlatego komputery ATX wyłączającą automatycznie, gdy zamkniemy system Windows 95/98/2000.

Alchemia płyty głównej

Płyta ze zworkami jest trudniejsza w konfiguracji.

Podczas zakupu płyty głównej warto zwrócić uwagę na to, w jaki sposób się ją konfiguruje - czy służą do tego specjalne zworki zwane jumperami, czy też konfiguracja odbywa się automatycznie z poziomu BIOS-u płyty. Wariant ze zworkami odradzamy, szczególnie użytkownikom mało doświadczonym.

Niezbędna jest tu zaawansowana wiedza i praktyka, gdyż bez nich istnieje duże prawdopodobieństwo, że komputer nie będzie działać poprawnie.

Płyty bezzworkowe (jumperless) dzielnie wypierają z rynku inne. Są one bardzo łatwe w konfiguracji. Wystarczy odpowiednio je podłączyć, włożyć procesor, pamięci i karty w ich gniazda, i włączyć zasilanie. Płyta automatycznie wykryje rodzaj procesora, jego prędkość, zasilanie, jak i parametry modułów pamięciowych. Użytkownik może także, w pewnym ograniczonym zakresie, zmieniać poszczególne parametry w BIOS-ie płyty.

Nowoczesne płyty główne, oprócz łatwej instalacji, oferują także wiele udogodnień ułatwiających pracę oraz zapobiegających awariom. Część płyty np. wyposażona jest w czujniki mierzące temperaturę. Jest ona mierzona w dwóch lub nawet trzech punktach: wewnątrz obudowy komputera lub na układzie chipsetu, na procesorze oraz w dowolnym, wybranym przez użytkownika miejscu, np. w okolicach twardego dysku. Pomiar temperatury pozwala płycie głównej sterować wentylatorami do niej podłączonymi, w tym - wentylatorem procesora, zasilacza oraz dodatkowym wentylatorem wewnątrz obudowy. Płyta sama określa, kiedy włączać i wyłączać wiatraczki lub zmienić ich prędkość obrotową zależnie od temperatury.

Bardzo eksponowaną cechą nowoczesnych płyt głównych jest ich energooszczędność, a konkretnie mechanizmy pozwalające zminimalizować niepotrzebne zużycie prądu, a przy okazji i komponentów komputera.

<div align="center">

Dodatki w postaci czujników temperatury i samodiagnostyki zmniejszają ryzyko awarii
</div>

Mechanizmy te umożliwiają np. przejście monitora, twardego dysku, procesora, pamięci i innych komponentów w stan spoczynku, na czas gdy nie są one używane. Oczywiście nie powoduje to utraty danych, gdyż są one archiwizowane w postaci "fotografii" systemu w specjalnym miejscu na dysku (suspend to disk) lub w pamięci (suspend to memory) i odtwarzane do postaci sprzed "uśpienia" na każde żądanie użytkownika. Parametry systemu oszczędzania energii ustawia się w BIOS-ie płyty. Najpopularniejszym obecnie standardem obsługiwanym, m.in., przez system Windows jest ACPI (Advanced Configuration And Power Interface).

Lecz się sam

Inną ciekawą cechą, coraz częściej spotykaną w płytach głównych, jest samodiagnostyka. Polega ona na tym, że zainstalowany na płycie wyświetlacz lub zestaw diod LED w trakcie inicjalizacji płyty i urządzeń zewnętrznych (czas pomiędzy włączeniem komputera a rozpoczęciem wczytywania systemu operacyjnego) wyświetla pewne kody. Zmieniają się one zależnie od aktualnie przeprowadzanej inicjalizacji poszczególnych komponentów.

Alchemia płyty głównej

Gniazda portów standardowej płyty ATX bez "dodatków".

Jeżeli płyta główna wyposażona jest w mechanizm samodiagnostyki, to w przypadku, gdy nie chce z jakiegoś powodu wystartować, użytkownik może sam stwierdzić po odczytaniu kodu, gdzie leży problem. W niektórych przypadkach może się bowiem okazać, że nie ma potrzeby oddawania płyty głównej do serwisu, a problem może zostać usunięty przez użytkownika, który zmieni np. ustawienia w BIOS-ie.

Alchemia płyty głównej

A tak wygląda bateria portów płyty ATX wyposażonej dodatkowo w kartę graficzną i dźwiękową.

Wiele z obecnych na rynku płyt głównych to tzw. płyty zintegrowane. Znaczy to, że na płycie, oprócz jej własnych układów sterujących, znajdują się także układy innych urządzeń, np. karty graficznej, SCSI, modemu, karty dźwiękowej. Jeżeli byłbyś zainteresowany zakupem takiej płyty, musisz pamiętać, że ma ona i zalety, i wady. Do zalet zaliczyć można zwykle niższą cenę, biorąc pod uwagę, że kupując poszczególne urządzenia osobno (płytę, kartę dźwiękową, kartę graficzną etc.), na pewno zapłaciłbyś więcej, a także to, że więcej slotów pozostanie na inne karty. Wadą natomiast jest to, że jesteś przywiązany do konkretnych modeli urządzeń, a te starzeją się bardzo szybko. Oczywiście, istnieje możliwość wyłączenia zintegrowanych urządzeń w celu instalacji urządzeń zewnętrznych, ale wtedy pod znakiem zapytania stoi celowość zakupu takiej płyty.