Artefakty w klatce

Wprowadzenie do kin szerokoekranowych formatów obrazu zawdzięczamy... telewizji. Od początków kina niemego praktycznie wszystkie filmy były kręcone w formacie 1.33:1. Oznacza to, iż obraz był 1,33 razy szerszy niż wyższy.

Wprowadzenie do kin szerokoekranowych formatów obrazu zawdzięczamy... telewizji. Od początków kina niemego praktycznie wszystkie filmy były kręcone w formacie 1.33:1. Oznacza to, iż obraz był 1,33 razy szerszy niż wyższy.

Leon zawodowiec - klasyczny przykład formatu 2,35:1

Leon zawodowiec - klasyczny przykład formatu 2,35:1

Po wprowadzeniu dźwięku zmodyfikowano nieznacznie proporcje kinowego formatu, tak aby na taśmie mogła się zmieścić ścieżka dźwiękowa. Nowy format 1.37:1 znany jako Academy Standard królował aż do wczesnych lat 50. Wtedy to telewizja stawała się coraz popularniejsza i dużo osób rezygnowało z chodzenia do kina. Hollywood musiało więc zapewnić ludziom taką rozrywkę, jakiej nie mogli mieć w domu. Wprowadzono kilka nowych rozwiązań. Jednym z nich, oprócz kolorowego obrazu i dźwięku wielokanałowego, był duży i szeroki ekran.

Cinerama (1952)

Formatem, który zapoczątkował szerokoekranową rewolucję, był wprowadzony w 1952 r. Cinerama o proporcjach obrazu 2.65:1. Obraz rejestrowany był jednocześnie na trzech taśmach filmowych 35 mm. Zwiększono wysokość klatki obrazu z 4 perforacji do 6 i prędkość z 24 do 26 klatek. Na pierwszej taśmie rejestrowana była lewa strona obrazu, na drugiej środek, a na trzeciej prawa strona. Kolejna, czwarta taśma zawierała magnetyczną siedmiokanałową ścieżkę audio. Do odtworzenia filmu niezbędne były trzy działające jednocześnie, zsynchronizowane ze sobą .

CinemaScope (1953)

Został opracowany przez 20th Century Fox w 1953 r. jako odpowiedź na Cinerama. Obraz rejestrowano na taśmie filmowej 35 mm o proporcjach 1.33:1. Podczas filmowania był on dwukrotnie ściskany w poziomie przez specjalne anamorficzne soczewki i następnie rozciągany podczas projekcji. Dwukrotne ściśnięcie zmieniło proporcje do 2.66:1 (gdy na taśmie była zapisana ścieżka dźwiękowa, to proporcje malały do 2.35:1).

VistaVision (1954)

Następny format szerokoekranowy został opracowany przez Paramount Pictures. Film VistaVision kręcony był na negatywie 35 mm przesuwanym poziomo. Dzięki temu szerokość klatki wzrosła dwukrotnie, a proporcje obrazu wynosiły 1.5:1. Następnie kopiowano wybrany fragment obrazu o proporcjach 1.85:1 na taśmę 35 mm przesuwaną pionowo.

TODD-AO (1955)

Mike Todd, promujący niegdyś format Cinerama, niezbyt polubił tę trzytaśmową technologię i postanowił opracować nowy format, w którym cały obraz mieściłby się na jednej taśmie. Tak powstał TODD-AO - pierwszy szeroko stosowany 70-milimetrowy format filmowy. W kamerach używano negatywu 65 mm (proporcje 2.2:1). W kinie wyświetlano film z taśmy 70 mm (proporcje 2.2:1 z sześciościeżkową magnetyczną ścieżką dźwiękową) lub 35 mm (2.35:1 anamorficznie ściśnięty).

Technirama (1957)

Była ona kręcona kamerą VistaVision z obiektywem anamorficznym, ściskającym obraz o 25 procent. Następnie obraz był optycznie rozciągany i kopiowany na taśmie 70 mm (proporcje 2.21:1) lub ściskany jeszcze bardziej i kopiowany na taśmę 35 mm (2.35:1).

Ultra Panavision (1957)

Filmy kręcono na negatywie 65 mm z 25-procentowym ściśnięciem (proporcje obrazu 2.76:1). W kinie obraz wyświetlano z kopii na taśmie 70-milimetrowej (25-procentowe anamorficzne ściśnięcie, proporcje 2.76:1) lub 35 mm (dwukrotne anamorficzne ściśnięcie, proporcje 2.35:1).

Super Panavision (1959)

Format podobny do Ultra Panavision. Różnił się jedynie tym, iż nie stosowano anamorficznego ściśnięcia na negatywie 65 mm i taśmie 70 mm, proporcje więc wynosiły 2.21:1.