Co to jest SaaS?

SaaS to skrót od "Software-as-a-Service", czyli "oprogramowanie jako usługa". czym się charakteryzuje oraz jakie są jego mocne i słabe strony?


SaaS to jedno z popularnych rozwiązań chmurowych. Opisując je prosto: mamy tu do czynienia z dystrybucją oprogramowania w modelu, w którym dostawca dostarcza aplikację klientowi, umożliwiając dostęp do niej poprzez internet. Jest to jedna z trzech głównych kategorii cloud computingu, obok IasS (infrastructure-as-a-service) oraz PaaS (platform-as-a-service).

SaaS - zastosowanie

Ze względu na łatwość dostępu, model SaaS stał się tak powszechny w wielu aplikacjach biznesowych, że wielu producentów oprogramowania wlicza go w swoją strategię handlową i rozwojową. Oferowane w tym modelu aplikacje to szeroki wachlarz kategorii - od klientów poczty e-mail i wspólnej pracy nad dokumentami, po CRM, systemy płatnicze, zarządzenia sprzedażą, bazami danych czy treścią na stronach. Jak i inne usługi chmurowe, zazwyczaj udostępniane są na zasadach rocznej lub miesięcznej subskrypcji. Różni się to od tradycyjnej opłaty za licencję - która może mieć osobne wymagania co do opłat za wsparcie.

SaaS - ceny

Na koszt związany z korzystaniem z usługi typu SaaS ma wpływ kilka parametrów - na przykład ilość stanowisk, liczba dostępnych funkcji, itp. Użytkownicy mają najczęściej dostęp do aplikacji poprzez przeglądarkę internetową lub terminal klienta. Większość tych usług tworzona jest z myślą o korzystaniu z nich w tym samym czasie przez wielu użytkowników. Oczywiście organizacja otrzymuje możliwość ustalania parametrów, które będą najlepiej odpowiadać jej potrzebom. Ale nie ma żadnego dostępu do kodu lub funkcji, które występują często w oprogramowaniu licencyjnym, instalowanym na lokalnym komputerze.

Cloud computing a aplikacje

Dlaczego firmy stawiają coraz częściej na to właśnie rozwiązanie, zamiast instalowania aplikacji na własnych maszynach? Usługa sieciowa SaaS to duża oszczędność czasu - nie trzeba instalować oprogramowania na firmowych komputerach, nie muszą mieć one także określonej wymaganiami sprzętowymi specyfikacji. Odpada również konieczność aktualizowania - o to dba dostawca usługi. Konfigurowanie jest zazwyczaj również znacznie prostsze i szybsze, niż w przypadku aplikacji instalowanych lokalnie.

Czasami użytkowanie SaaS jest bardziej ekonomiczne od opłacania przez dłuższy czas licencji na użytkowanie oprogramowania, jednak zależy to od indywidualnego cennika danego dostawcy. W sumie SaaS może kosztować więcej, niż zwykła licencja - dlatego firmy przed zdecydowaniem się na to rozwiązanie muszą dokładnie obliczyć, co będzie im się bardziej opłacać. Niewątpliwą zaletą SaaS jest elastyczność, właściwa wszystkim rozwiązaniom chmurowym - można dopasować plan subskrypcji i jej możliwości do potrzeb, podczas gdy przy zakupie oprogramowania do instalacji każdy dostaje to samo. Model opex (operating expenditures, czyli wydatki na utrzymanie i nakłady) pozwala na lepsze oszacowanie kosztów i dopasowanie ich do posiadanego budżetu. Nic też nie stoi na przeszkodzie, aby w dowolnej chwili zrezygnować z usługi SaaS, np. gdy stanie się niepotrzebna.

Zalety SaaS dla firm z obszaru IT

Ponieważ dostarczane w modelu SaaS aplikacje są dostępne poprzez internet, użytkownicy mają do nich dostęp praktycznie z każdego urządzenia podłączonego do sieci. Możliwość korzystania z nich zarówno poprzez komputery, jak i urządzenia mobilne to przewaga nad tradycyjnym oprogramowaniem, z którego można korzystać tylko na urządzeniu, na którym jest ono zainstalowane. SaaS oferuje nie tylko możliwość używania niezależnie od systemu - może być to zarówno Windows, jak i iOS, Android czy MacOS - a także przy użyciu dowolnej przeglądarki.

Kolejna zaleta to skalowalność tego rozwiązania - umożliwiająca zwiększać lub zmniejszać ilość dostępnych funkcji wedle potrzeb. Jest to zwłaszcza istotne w środowisku biznesu o zmiennych obszarach działania oraz dla firm, które dynamicznie się rozwijają i nowe potrzeby pojawiają niespodziewanie.

Użytkownicy SaaS również czerpią korzyści z tego, że dostawca musi zagwarantować pełną aktualność oprogramowania - często raz na tydzień lub miesiąc - dzięki czemu ma ono wszystkie niezbędne łatki bezpieczeństwa oraz wszelkie funkcje, dodawane przez aktualizacje. Pozwala to również na oszczędzenie czasu osobom odpowiedzialnym za dział IT firmy.

SaaS - ryzyka i wyzwania

Nie ma rzeczy perfekcyjnych i dotyczy to również SaaS. Istnieją pewne czynniki ryzyka, które mogą negatywnie wpływać na ten rodzaj usług. Po pierwsze - jak każda inna usługa chmurowa, także i ta opiera się w pełni na dostawcy. Dlatego klient musi mu zaufać całkowicie pod względem bezpieczeństwa, aktualizacji, itp. Oczywiście dostawcy SaaS przykładają do tego bardzo dużą uwagę, ale nawet u największych może zdarzyć się jakaś awaria i czasowy brak dostępu do oferowanych usług. Ponadto w przypadku firm handlowych przez aplikacje przechodzą różne ważne dane - finansowe i handlowe - dlatego usługa powinna mieć pewien stopień kontroli, określający, do jak wielu czynników ma dostęp dostawca. Inna sytuacja następuje wtedy, gdy dostawca zmienia lub ulepsza - aplikację - a firma nie potrzebuje lub nie jest gotowa na nowe usługi. Tym bardziej, że mogą one wiązać się z koniecznością przeszkolenia personelu, a to zajmuje czas.

A co, jeśli firma zdecyduje się na zmianę dostawcy oprogramowania w modelu SaaS? Tutaj mogą wystąpić pewne problemy z przeniesieniem dużych ilości danych do nowego. W przypadku oprogramowania instalowanego lokalnie, pliki znajdują się cały czas na twardym dysku i nie ma problemu z ich dostępnością. A gdy firma posiada własną bazę danych - wówczas nie ma żadnego problemu.

SaaS - bezpieczeństwo i prywatność

Bezpieczeństwo i prywatność są ważne w każdej formie cloud computingu - jeśli dostawca usługi "zaliczy" wyciek danych, również dane firmowe są narażone na kradzież. Inne ryzyko to jakość usług oraz wygoda dla użytkowników. Przy serwerach oddalonych znacznie od użytkownika mogą występować opóźnienia, a responsywność mniejsza.

Dostawcy SaaS

Jedną z pierwszych w historii firm oferujących usługi SaaS było Salesforce.com. Na świecie po dziś dzień zostaje jednym z najpopularniejszych dostawców, a inne duże marki, które działają na tym obszarze, to ADP, Adobe Systems, Box, Citrix Systems, Dropbox, Google, IBM, Intuit, Microsoft, Oracle, SAP, ServiceNow i Workday. To oczywiście tylko ci najwięksi - poza nimi istnieją setki mniejszych i większych firm oferujących usługi w modelu SaaS - od producentów narzędzi do mobilnego zarządzania treściami po kalkulatory finansowe i oprogramowanie specjalistyczne, np. CAD.