Edytor tekstowy Nano w systemie Linux. Jak się nim posługiwać?

Jeżeli nie czujesz się pewnie w terminalu Linuksa, a chciałbyś swobodnie edytować pliki tekstowe, Nano jest właśnie dla Ciebie.

Fot. Pixabay

Ucząc się obsługi linuksowego wiersza poleceń (terminala), nowicjusze często zniechęcają się zaawansowanymi edytorami tekstu, takimi jak Vim i Emacs. Chociaż są to doskonałe programy, ich nauka nie jest zbyt łatwa. Za to Nano jest bardzo prosty w obsłudze i znajduje wiele zastosowań. Jest domyślnie zainstalowany w Ubuntu i wielu innych dystrybucjach Linuksa. Działa dobrze w połączeniu z sudo, dlatego jest tak praktyczny.

Uruchom Nano

Nano możesz uruchomić na dwa sposoby. Aby zrobić to z pustym buforem (w gotowości do tworzenia pliku), po prostu wpisz „nano” w wierszu polecenia. Ujrzysz wtedy okno programu z napisem „Nowy bufor”.

Zobacz również:

  • Najlepszy VPN dla Linuxa [RANKING 2022]
  • Linux bezpieczny? Odkryto podatność obecną w nim od... 12 lat
Edytor tekstowy Nano w systemie Linux. Jak się nim posługiwać?

Możesz również użyć następującej składni:

nano /ścieżka/do/nazwa_pliku

Edytor tekstowy Nano w systemie Linux. Jak się nim posługiwać?

Nano podąży ścieżką i otworzy plik, jeśli taki istnieje. Jeśli nie istnieje, uruchomi nowy bufor w pamięci z tą nazwą w podanym katalogu. W przykładzie z obrazka Nano utworzy plik o nazwie „plik_tekstowy” w katalogu domowym użytkownika „user”.

Rzućmy okiem na domyślny ekran Nano:

Edytor tekstowy Nano w systemie Linux. Jak się nim posługiwać?

U góry zobaczysz nazwę programu i numer jego wersji, nazwę edytowanego lub tworzonego pliku oraz informację, czy plik został zmodyfikowany od czasu ostatniego zapisania. Większą część okna zajmuje zawartość dokumentu, czyli przestrzeń, gdzie będziesz wpisywać treść. Trzeci wiersz od dołu to „komunikat systemowy”, który wyświetla informacje o funkcjach wykonywanych przez program. Tutaj możesz zobaczyć napis „Nowy plik”, który oznacza, że jesteś w trakcie tworzenia nowego pliku, który nie został jeszcze zapisany. Dwa wiersze na dole okna przedstawiają skróty klawiszowe poleceń Nano.

Nano jest edytorem WYSIWYG (what you see is what you get), co oznacza, że to, co wpiszesz w oknie programu stanie się zawartością zapisanego pliku. To całkiem proste, więc wpisz jakiś tekst lub skopiuj coś i wklej do swojego terminala i przejdźmy do kolejnego etapu poradnika. Tak będzie wyglądało okno edytora po wpisaniu lub wklejeniu treści:

Edytor tekstowy Nano w systemie Linux. Jak się nim posługiwać?

Funkcje Nano obsługiwane przez skróty klawiszowe

Funkcje programu - takie jak zapisywanie, zamykanie, wyrównywanie tekstu itp. - są kontrolowane przez skróty klawiszowe. Najpopularniejsze z nich są wymienione na dole ekranu, ale jest wiele innych, których tam nie znajdziesz. Zwróć uwagę, że Nano nie używa w swoich skrótach klawisza Shift. Do wszystkich skrótów używane są klawisze małych liter i niezmodyfikowane klawisze numeryczne, więc Ctrl+G to NIE Ctrl+Shift+G.

Naciśnij Ctrl+G, aby wyświetlić dokumentację pomocy i przewiń w dół, aby zobaczyć listę prawidłowych skrótów.

Edytor tekstowy Nano w systemie Linux. Jak się nim posługiwać?

Kiedy skończysz przeglądać listę, naciśnij Ctrl+X, aby wyjść z pomocy.

Zapisywanie nowego pliku

Załóżmy, że pracujesz nad nowym plikiem tekstowym („buforem”) i chcesz go zapisać. Czynność ta w przypadku Nano nazywa się „wypisywaniem” (writing out) i dlatego jest wykonywana przez naciśnięcie klawiszy Ctrl+O. Jeżeli na początku, aby uruchomić program, użyłeś tylko polecenia nano, to po wciśnięciu tych klawiszy zostaniesz poproszony o podanie nazwy zapisywanego pliku – ja wpisałem nazwę „nowy_plik”.

Edytor tekstowy Nano w systemie Linux. Jak się nim posługiwać?

Jeśli chcesz wstawić zawartość innego pliku do bieżącego bufora, wpisz Ctrl+R. Teraz musisz podać ścieżkę do pliku:

Edytor tekstowy Nano w systemie Linux. Jak się nim posługiwać?

Możesz anulować oba poprzednie polecenia, wciskając Ctrl+C. Zauważyłeś pewnie że, pomimo że okno programu jest puste u góry widać napis „zmodyfikowany”. Jest tak dlatego, że treść była już wpisana, ale została usunięta. Wpisane znaki możemy usuwać klawiszem Backspace.

Jeżeli przytrzymywanie klawisza Ctrl sprawia Ci trudność, możesz zamiast tego dwukrotnie naciskać klawisz Esc. Istnieje również kilka poleceń, które wymagają użycia klawisza Alt.

Aby wyjść z Nano, po prostu naciśnij Ctrl+X. Nano uprzejmie zapyta Cię, czy chcesz zapisać bufor, co możesz potwierdzić klawiszem T, lub odrzucić wciskając N. Możesz też anulować wychodzenie z Nano, wciskając klawisze Ctrl+C.

Edytor tekstowy Nano w systemie Linux. Jak się nim posługiwać?

Nawigacja po treści pliku

Teraz gdy poznałeś już podstawowe skróty klawiszowe Nano, nauczysz się bardzo szybkiego poruszania po pliku tekstowym. Oczywiście zawsze możesz użyć klawiszy Home, End, Page Up, Page Down i klawiszy strzałek, ale warto poznać też służące do tego skróty Nano.

Aby przesunąć kursor do przodu lub do tyłu, możesz wcisnąć Ctrl+F i Ctrl+B. Aby poruszać się w górę i w dół o jedną linię na raz, możesz wcisnąć Ctrl+P i Ctrl+N. Innymi słowy, możesz użyć tych klawiszy zamiast odpowiednio strzałek w prawo, w lewo, w górę i w dół. Jakimi skrótami można zastąpić Home i End? Możesz użyć Ctrl+A i Ctrl+E. Chcesz zamiast tego przesuwać zawartość ekranu na raz? Ctrl+V przesuwa ją w dół, a Ctrl+Y przesuwa w górę. Nie przesuwamy w ten sposób całej zawartości pliku!

Do nawigacji w Nano możesz użyć jeszcze kilku skrótów. Aby poruszać się do przodu i do tyłu o jedno słowo na raz, możesz użyć Ctrl+Spacja i Alt+Spacja. Możesz też użyć klawisza Ctrl i strzałek. A jeśli naprawdę się spieszysz, możesz nacisnąć Ctrl+_, a następnie wpisać numer wiersza, a po przecinku numer kolumny, aby przejść prosto do tego miejsca. Jeśli chcesz zobaczyć, gdzie aktualnie znajduje się twój kursor, naciśnij Ctrl+C.

Kopiowanie, wycinanie i wklejanie

Gdy chcemy skopiować tekst w środowisku graficznym, zaznaczamy go kursorem. Podobnie w Nano „zaznaczamy” go za pomocą polecenia Ctrl+^. Po prostu przesuwasz kursor w miejsce, w którym chcesz rozpocząć zaznaczanie, a następnie naciskasz Ctrl+^, aby go „ustawić”. Następnie przesuwasz kursor (Ctrl+F, Ctrl+B lub strzałki) co spowoduje zaznaczenie żądanego zakresu.

Edytor tekstowy Nano w systemie Linux. Jak się nim posługiwać?

Zwróć uwagę, że kursor znajduje się na pustym miejscu, którego kopiowanie/wycinanie nie obejmuje. Możesz także zaznaczyć tekst wstecz od swojego „ustawionego” punktu. Uważaj jednak, ponieważ możesz edytować tekst podczas zaznaczania. Jeśli zaznaczanie się nie udało, po prostu wciśnij ponownie Ctrl+^, aby usunąć znacznik i zacznij od nowa.

Aby skopiować zaznaczony tekst, naciśnij Alt+^. Jeśli zamiast tego chcesz wyciąć tekst, naciśnij Ctrl+K. Aby wkleić tekst, przesuń kursor do odpowiedniej pozycji i naciśnij Ctrl+U.

Jeśli chcesz usunąć całą linię tekstu, po prostu naciśnij Ctrl+K bez zaznaczania czegokolwiek. Czasami przydaje się to podczas edycji plików konfiguracyjnych.

Niektóre dodatkowe skróty

W Nano możesz wymusić zawijanie długich wierszy tekstu w coś, co wygląda jak akapity. Służy do tego skrót Alt+L. Ponieważ zawijanie wierszy jest domyślnie włączone, zwykle przydaje się to w odwrotny sposób - na przykład piszesz plik konfiguracyjny i chcesz wyłączyć zawijanie wierszy.

Możesz czasem zauważyć, że linia, na której znajduje się kursor, ma znak „$” zarówno na początku, jak i na końcu. Oznacza to, że jest więcej tekstu zarówno przed, jak i po części wyświetlanej na ekranie.

Jeśli chcesz wyszukać ciąg tekstowy, naciśnij Ctrl+W i wprowadź szukane słowo lub frazę.

Edytor tekstowy Nano w systemie Linux. Jak się nim posługiwać?

To wyszukiwanie można następnie anulować w trakcie wykonywania, naciskając Ctrl+C bez czyszczenia bufora. Poprzednio wyszukiwany ciąg pojawia się w nawiasach kwadratowych, a pozostawienie pustej linii i naciśnięcie Enter spowoduje powtórzenie ostatniego wyszukiwania.

Możesz też za pomocą klawiszy Ctrl+C (wciśniętych po odnalezieniu żądanego ciągu znaków), uzyskać informacje o jego położeniu. Program wyświetli je jako numer wiersza, kolumny i znaku w dokumencie.

Edytor tekstowy Nano w systemie Linux. Jak się nim posługiwać?

A kiedy już poczujesz się pewniej w Nano, możesz wyłączyć dolną sekcję skrótów, naciskając Alt+X. Warto to zrobić, aby uzyskać więcej miejsca na ekranie do edycji.

Trochę historii

Nano został zaprojektowany tak, aby był podobny pod względem wyglądu i stylu do innego linuksowego edytora o nazwie Pico. Pico był domyślnym edytorem tekstu Pine, programu pocztowego z dawnych czasów, który nie był dystrybuowany z licencją przyjazną dla GPL. Oznaczało to, że redystrybucja była nieco rozmytym obszarem i tak narodził się projekt TIP. „TIP Isn’t Pico” dodał kilka funkcji, których brakowało Pico i był licencjonowany do bezpłatnej dystrybucji, a z czasem stał się Nano. Aby uzyskać więcej informacji, zapoznaj się z sekcją Historia projektu Nano w ich FAQ.

Siła Nano tkwi w prostocie użytkowania. Skróty klawiszowe działają tak samo, jak w edytorach tekstu opartych na graficznym interfejsie użytkownika, takich jak Word i Open Office, więc wystarczy dowiedzieć się, które za co odpowiadają. Wszystko poza tym jest prostą edycją tekstu. Mam nadzieję, że gdy będziesz musiał edytować tekst w terminalu Linuksa, pójdzie Ci to łatwiej dzięki lekturze tego poradnika.

Źródło: How-To Geek