Jak i gdzie sprawdzić jakość powietrza w Polsce?

Smog to jeden z najgorętszych tematów ostatnich miesięcy. Zanieczyszczenie powietrza to realne zagrożenie, z którym na co dzień zmaga się duża część mieszkańców naszego kraju. Szczególnie w zbliżającym się okresie zimowym. Pomóc w takiej sytuacji mogą np. różnego rodzaju oczyszczacze powietrza, ale czy faktycznie ich potrzebujemy? Aby to sprawdzić, możemy skorzystać z darmowych stron internetowych, które nie bieżąco monitorują poziom smogu i zanieczyszczeń.


Smog to realny problem. Szczególnie w Polsce

W przeciwieństwie do wyimaginowanych tworów pokroju elektrosmogu, smog to realne zagrożenie, z którym w Polsce mamy do czynienia na co dzień. Przypomnijmy, że smog to:

Zjawisko atmosferyczne powstałe w wyniku wymieszania się mgły z dymem i spalinami. Zanieczyszczenie powietrza, jakim jest smog, powstaje wskutek przedostawania się do atmosfery szkodliwych związków chemicznych, takich jak tlenki siarki i tlenek azotu oraz substancje stałe, czyli pyły zawieszone, a także kancerogenne wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne.

Smog na wiele różnych sposobów może negatywnie wpływać na nasze zdrowie. Może powodować problemy z oddychaniem, na czele z wywołaniem astmy lub przewlekłego zapalenia oskrzeli. Może też wywołać różnego rodzaju reakcje alergiczne. Podobnie jak w przypadku wielu innych zagrożeń środowiskowych, szczególnie narażone na jego działanie są dzieci oraz osoby starsze.

Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) podaje, że w kulminacyjnym momencie, w 2016 roku spośród 50 najbardziej zanieczyszczonych miast w Europie, aż 36 z nich znajdowało się w Polsce. Głównym problemem powstawania smogu są instalacje grzewcze w domach jednorodzinnych i kamienicach, w których pali się nie tylko tradycyjnym opałem, ale często też odpadami.

Istotnym źródłem zanieczyszczeń jest również transport drogowy.

Jakość powietrza - jak to zmierzyć?

Zanim przejdziemy do tego, jak sprawdzić jakość powietrza, przyjrzyjmy się temu w jaki sposób się je przedstawia. Nie sztuką jest powiedzieć, że stężenie WWA przekracza 1200 μg/kg, a pyłów PM10 jest bardzo dużo i to oznacza, że jest źle.

PM1 to najmniejsze z niebezpiecznych cząstek. Ich średnica nie przekracza 0,1 μm, co pozwala im przenikać przez płuca bezpośrednio do krwioobiegu. Główną przyczyną powstawania cząstek PM1 są spaliny samochodów, szczególnie z silnikami Diesla. Ciężko jest jednak znaleźć informacje na temat ich stężeniu. Ale warto wiedzieć, że coś takiego istnieje.

PM2,5 to tzw. pył zawieszony, czyli aerozole atmosferyczne, których średnica nie przekracza 2,5 μm. Zdaniem WHO to najbardziej szkodliwy element zanieczyszczeń znajdujących się w powietrzu. Długotrwałe przebywanie w otoczeniu, w którym emisja PM2,5 jest wysoka skraca średnią długość życia. W przypadku emisji krótkotrwałej najczęściej występują problemy z oddychaniem. Norma średniego dobowego stężenia pyłu PM2,5 to 25 μg na metr sześcienny, a roczna to 10 μg na metr sześcienny.

PM10 to z kolei mieszanina cząstek znajdujących się w powietrzu, których średnica nie przekracza 10 μm. Są to m.in. benzopireny, furany i dioksyny, czyli rakotwórcze metale ciężkie, powstające w wyniku np. spalania paliw. Norma średniego dobowego stężenia PM10 to 50 μg na metr sześcienny, a roczna 20 μg na metr sześcienny. Co ciekawe o przekroczeniu norm mówi się dopiero wtedy, kiedy dobowe stężenie przekroczy 200 μg na metr sześcienny i musi się tak stać co najmniej 35 razy w roku.

Sprawdzając informacje ze stacji monitorujących jakość powietrza można spotkać też określenie CAQ!. To ogólny wskaźnik nazywany Wspólnym Indeksem Jakości Powietrza. Indeksy powietrza są prezentowane nie tylko dla cząstek PM2,5 oraz PM10, ale również dla poszczególnych związków, takich jak - SO2 (dwutlenek siarki), CO (tlenek węgla, czad), NO2 (dwutlenek azotu), O3 (ozon) oraz C6H6 (benzen).

Monitoring Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska (GIOS)

Zacznijmy od państwowych pomiarów prezentowanych przez GIOS.

Jedyne wiarygodne dane pomiarowe dotyczące czystości powietrza w Polsce pochodzą ze stacji należących w większości do GIOŚ – informuje rzecznik prasowy Inspekcji Agnieszka Borowska. Spośród 279 stacji referencyjnych prowadzących pomiary jakości powietrza w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska (PMŚ) zaledwie cztery stacje należą do IMGW-PIB i jedna stacja należy do IGF PAN, jednak pomiary tam prowadzone są finansowane w ramach umów z Głównym inspektoratem Ochrony Środowiska

Jak informuje GIOS, polska sieć badania czystości powietrza w ramach Państwowego Monitoringu Środowiska to jest ona jedną z największych tego typu w Europie, a jej wiarygodność jest potwierdzona systemami referencyjnymi. GIOŚ posiada Krajowe Laboratorium ds. jakości powietrza. W celu zapewnienia systemu jakości i kontroli QA/QC w monitoringu powietrza zgodne z dyrektywami europejskimi. Pomiary są dostępne pod adresem powietrze.gios.gov.pl/pjp/current.

Oprócz mapy z graficznym przedstawieniem poziomem zanieczyszczeń na stronie znajdziemy wiele historycznych danych. Wśród nich mamy np. możliwość sprawdzenia, jak zmieniały się poziomy natężenie poszczególnych substancji nawet godzina po godzinie w danym dniu. A wszystko to w formie czytelnych tabel oraz wykresów. Wadą działania strony jest dosyć powolne wczytywanie się map.

Prywatne pomiary Airly

Monitorowaniem jakości powietrza oraz udostępnianiem wyników zajmują się również firmy prywatne. Jedną z popularniejszych jest serwis krakowskiej firmy Airly.

Twórcy serwisu przekonują, że ich celem jest stworzenie gęstszej siatki pomiarowej niż w przypadku GIOS-u. Wynika to z tego, że Airly stosuje zupełnie inny sprzęt pomiarowy. Inny, oznacza również znacznie tańszy, ale niekoniecznie gorszy. Budowa jednej stacji pomiarowej GIOS to koszt aż 250 tys. złotych. W przypadku Airly jest to 10 tys. złotych. Są to znacznie mniejsze urządzenia, dzięki czemu można je umieszczać w trudniej dostępnych miejscach, taki jak choćby gęsta zabudowa jednorodzinna. Połączenie sensorów pozwala na uzyskanie danych o jakości powietrza na terenie całej miejscowości, a nie tylko w konkretnym punkcie pomiarowym.

Airly zamieszcza również prognozę dotyczącą jakości powietrza na najbliższe 24 godziny.

Mapy są dostępne pod adresem airly.eu/map. Znajdziemy na nich wyniki pomiarów zarówno ze stacji Airly, jak i stacji państwowych. Wszystko jest przedstawione w przejrzystej formie, z wykresami prezentującymi historyczne wyniki pomiarów. Istnieje również możliwość spersonalizowania interfejsu.

Zaletą Airly jest możliwość skorzystania z aplikacji mobilnych dla urządzeń z systemem Android oraz iOS.

TVN Meteo i podobne serwisy

zdjęcie: TVN Meteo

zdjęcie: TVN Meteo

Informacje o stanie jakości powietrza pokazują również serwisy komercyjne, takie jak choćby serwis internetowy TVN Meteo. Nie są to jednak inne dane niż w wyżej wymienionych serwisach. Wyniki są wczytywane z danych GIOS i prezentowane w innej formie graficznej. Są również mniej dokładne i nie zawierają tylu danych historycznych.

Zaletą takich serwisów jest jednak to, że mapy zazwyczaj działają szybciej niż te dostępne na stronie GIOS. Jeśli więc nie potrzebujemy poglądu danych historycznych, a jedynie szybki wgląd w aktualną sytuację, to jest to bardzo dobra alternatywa.

Stacje pogodowe i pomiary własne

Kaiterra Laser Egg+Chemical

Kaiterra Laser Egg+Chemical

Wszystkie wymienione sposoby sprawdzenia jakości powietrza mają jednak jedną wadę - rozmieszczenie stacji. Jest ich zwyczajnie niewiele i pokazują jakość powietrza w konkretnej okolicy. A jak sprawdzić jakość powietrza na zasadzie - tu i teraz?

Tutaj z pomocą przychodzą stacje pogodowe z miernikami jakości powietrza. To niewielkie urządzenia, często z wbudowanym ekranem, które pokazują aktualne informacje na temat temperatury, wilgotności, ciśnienia, prognoz, a odpowiednio wyposażone również dane na temat jakości powietrza. Dane są zbierane z czujników, które umieszczamy na zewnątrz oraz zazwyczaj istnieje również możliwość stałego podglądu informacji w aplikacji mobilnej na smartfonie.

Ceny tego typu rządzeń są różne i mają sporą rozpiętość, od nawet ok 100 zł, do ponad 1000 zł.


Monitoring aktywności

Funkcja odtwarzania muzyki

Powiadomienia o połączeniach przychodzących