Metoda krakowska – co to jest i jak ją stosować?

W dobie pandemii mamy więcej czasu, aby wspomóc rozwój naszego dziecka. Doskonałym na to sposobem jest metoda krakowska, która łączy naukę i zabawę.


Każdemu, prawdziwemu rodzicowi najbardziej zależy na dobru jego dziecka, a co za tym idzie, aby miało jak najlepsze warunki życia, rozwoju i edukacji. Niestety, pod pewnymi względami na drodze do tego stanęła pandemia koronawirusa i związane z nią obostrzenia. W jaki sposób? Jak udowodniono, dzieci mające możliwość przebywania z rówieśnikami znacznie szybciej i lepiej się rozwijają, niż maluchy tej możliwości pozbawione. Nie chodzi tu jedynie o przystosowanie społeczno-socjalne, które również jest niezwykle istotne, ale także o to, że dzieci przebywając wspólnie uczą się od siebie nawzajem, ćwiczą zdolności językowe i rozwijają zdolności poznawcze. Gdy w dobie obostrzeń sanitarnych i obowiązujących w kontaktach społecznych zasad, kontakty te są znacznie ograniczone, w zakresie rodziców leży wspomaganie tych procesów doskonalenia. Zresztą, bez względu na okoliczności, zawsze dobrze pomagać dziecku w jego rozwoju.

Doskonałym na to sposobem jest tzw. Metoda krakowska, która jest nie tylko skuteczna i ma szeroki zakres zastosowania, ale również wykorzystuje narzędzia pozwalające na dobrą zabawę w trakcie jej stosowania. Skoro obecnie zarówno rodzice, jak i dzieci mają do zagospodarowania więcej czasu spędzanego w miejscu zamieszkania, to warto wykorzystać go do wspólnej zabawy i jednocześnie do nauki. Warto też wiedzieć, że metoda krakowska jest świetnym narzędziem do rozwoju również w przypadku dzieci z zaburzeniami zarówno rozwojowymi (m.in. choroba Aspergera, dysleksja czy afazja), jak i genetycznymi (np. choroba Downa).

Metoda krakowska, nauka czytania, nauka głosek, rozój dziecka, ćwiczenia z ziećmi, nauka przez zabawę, Jagoda Cieszyńska

Sposób na naukę poprzez zabawę

Metoda krakowska – co to jest

Metoda krakowska to neurobiologiczna stymulacja rozwoju dziecka, oparta głównie na budowaniu systemu komunikacyjno-językowego, której najistotniejszą częścią jest nauka czytania i trenowanie zdolności językowych. Można ją również określić, jako zbiór technik, za pomocą których dziecko rozwija swoje zdolności poznawcze, językowe i umiejętności czytania.

Metodę tą opracował zespół osób, związanych z Katedrą Logopedii w Uniwersytecie Pedagogicznym w Krakowie wraz z Zespołem Diagnozy i Terapii Języka (obecnie - Zespół Wczesnego Wspomagania w Ośrodku dla Dzieci Niesłyszących) z prof. dr hab. Jagodą Cieszyńską na czele. Choć techniki wchodzące w skład metody krakowskiej opracowano w kontekście korekcji zaburzeń, to jak wspomniano wcześniej, a także jak podkreśla główna autorka Jagoda Cieszyńska, z powodzeniem mogą one być wykorzystywane jako wsparcie rozwoju dzieci funkcjonujących w sposób prawidłowy.

Metoda krakowska, nauka czytania, nauka głosek, rozój dziecka, ćwiczenia z ziećmi, nauka przez zabawę, Jagoda Cieszyńska

Wiele rodzajów ćwiczeń wchodzi w skład krakowskiej metody

Metoda krakowska – na czym się opiera

Biorąc pod uwagę, że głównym elementem metody krakowskiej jest nauka czytania we wczesnym wieku, wdrażanie jej najlepiej rozpocząć już w najmłodszych latach, pomiędzy 2 - 6 rokiem życia. Metoda ta opiera się na tym, że według badań, dzieci w pierwszej kolejności poznają głoski, a dopiero w następnej kolejności uczą się sylab. Aby jednak w pełni wykorzystać potencjał tej techniki, należy naukę czytania tą metoda wzbogacić o ćwiczenia rozwijające inne obszary funkcjonowania, ponieważ dopiero wtedy terapia ta jest kompletna.

Podstawowe zasady podczas ćwiczeń

Metoda krakowska polega głównie na nauce przez zabawę, ponieważ właśnie w ten sposób dzieci przyswajają najszybciej informacje. Dlatego też ćwiczenia nie powinny być zbyt długie (np. 15 minutowe) tak, aby dziecko nie zdążyło się znudzić. Musimy także pamiętać, żeby zachęcać do nich malucha, a nie go zmuszać, gdyż wtedy przestaje to być zabawą i przeradza się w obowiązek, co szkodzi zajęciom. Z tego samego tez powodu nie wolno na dziecko naciskać czy irytować się, gdy coś nie wychodzi. Do metody krakowskiej potrzebna jest cierpliwość, przychylność i systematyczność (najlepiej postarać się ćwiczyć z maluchem o podobnych porach i w konkretnych dniach). Powinniśmy unikać także odpowiadania za nasze pociechy, aby przyspieszyć rozwiązanie zadania, wszak to one muszą wpaść na odpowiedź, a nie my.

Metoda krakowska, nauka czytania, nauka głosek, rozój dziecka, ćwiczenia z ziećmi, nauka przez zabawę, Jagoda Cieszyńska

Rozwój dziecka jest bardzo istotny

Jak dokładnie wygląda nauka metodą krakowską

Odpowiednie ćwiczenia i elementy są wykorzystywane we wspomaganiu poszczególnych sfer. Jak już wspomniałam, w centrum metody krakowskiej znajduje się nauka czytania i szlifowania umiejętności językowych, czyli tzw metoda sylabowa lub

metoda krakowska

Metoda krakowska pozwala wzmacniać więzy rodzinne

symultaniczno-sekwencyjna
. Podzielona jest ona na kilka etapów:

Obejmujący naukę od samogłosek prymarnych (A, U, I) do sylaby otwartej (czyli rozpoczynającej się spółgłoską, a zakończonej samogłoską, np. Mu, Be).

Obejmujący naukę od sylab otwartych do pierwszych wyrazów.

Czytanie sylab zamkniętych (rozpoczynających się samogłoską i kończących się spółgłoską).

Czytanie pozostałych sylab otwartych i zamkniętych.

Samodzielne czytanie tekstów przez dziecko.

W procesie przerabiania powyższych etapów, istotne jest zachowanie odpowiedniej sekwencji, czyli: dorosły wypowiada daną sylabę bądź zgłoskę, a dziecko je powtarza. Następnie, dorosły pokazuje dziecku przykład danej części językowej, a po tym momencie dziecko ma odczytać pokazany przykładu lub nazwać to, co znajduje się na obrazku.

Metoda krakowska, nauka czytania, nauka głosek, rozój dziecka, ćwiczenia z ziećmi, nauka przez zabawę, Jagoda Cieszyńska

Sami możemy stworzyć materiału do ćwiczeń

Stymulacja pozostałych sfer rozwoju

Uzupełnieniem nauki czytania w metodzie krakowskiej jest również rozwój: wzroku, słuchu, pamięci, motoryki, systemu językowego, kategoryzacji i myślenia przyczynowo-skutkowego, stymulacja obu półkul mózgu (z naciskiem na lewą), a także zabawa i zachowania społeczne. W ramach ćwiczeń nad tymi dziedzinami, używa się odpowiednich do poszczególnego obszaru zadań, a możliwości takich jest całkiem sporo.

Do analizy wzrokowej wykorzystuje się m.in. składanie pełnego obrazka z jego fragmentów, tworzenie historyjek na podstawie kilku obrazków, znajdowanie różnic, wskazywanie brakujących elementów bądź niepasujących elementów.

W celu stymulacji słuchu, dziecko ma za zadanie np. naśladować dźwięki i części mowy, rozpoznawać i rozróżniać dźwięki, zapamiętywać oraz odtwarzać sekwencje, a także lokalizować źródła dźwięku.

Można także układać obrazki z różniącymi się wielkością przedmiotami w odpowiedniej kolejności (np. od największego do najmniejszego) lub układać kolory w kolejności barw (np. od jasno różowego do ciemnej czerwieni). Pomaga to dziecku w opanowaniu i dostrzeganiu różnicowania. Nawet prozaiczne i wszystkim znane polecenia, typu „pokaż pieska na obrazku” mogą być stosowane w ramach tej techniki.

metoda krakowska

Metoda krakowska pozwala wzmacniać więzy rodzinne

Metoda krakowska – gdzie się skierować

Możemy oczywiście zwrócić się do odpowiednich terapeutów stosujących metodę krakowską, jeśli chodzi nam o kompletną i specjalistyczna terapie. W większości wypadków, polecane jest jednak ćwiczenie rodziców z dziećmi, co jest mniej stresujące i inwazyjne, przynosi dobre efekty, a do tego wzmacnia więzi rodzinne. W tym celu, na rynku znajdziemy wiele ciekawych publikacji i narzędzi do samodzielnego stosowania metody krakowskiej, które możemy dodatkowo wzbogacać o samodzielnie wymyślone gry i zabawy, np. w udawanie zwierzątek albo w poszukiwanie w pokoju jakiejś rzeczy. Nie zaszkodzi także zaopatrzenie się w jedną z dostępnych w księgarniach publikacji na temat tej metody, ale najważniejsze, to po prostu chcieć.

Publikacje o metodzie krakowskiej i materiały do ćwiczeń zaprojektowane przez samą twórczynię metody - prof. dr hab. Jagodą Cieszyńską, znajdziecie m.in. na internetowej stronie Empiku.

Jeśli natomiast poszukujecie darmowych serwisów i aplikacji wspomagających edukację dziecka, kilka propozycji znajdziecie tutaj.