O krok dalej

Użytkownicy pakietu Office w środowiskach biurowych prawdopodobnie najpilniej będą się przypatrywać nowej wersji arkusza kalkulacyjnego Excel, gdyż to on decyduje o sprawności pracy. Bez niego nie będzie łatwo o profesjonalny, ładnie wyglądający wykres.


Użytkownicy pakietu Office w środowiskach biurowych prawdopodobnie najpilniej będą się przypatrywać nowej wersji arkusza kalkulacyjnego Excel, gdyż to on decyduje o sprawności pracy. Bez niego nie będzie łatwo o profesjonalny, ładnie wyglądający wykres.

VisiCalc urodą nie porażał, jednak sposób, w jaki wykorzystywał ekran, został skopiowany we wszystkich jego następcach. Od bez mała trzydziestu lat korzystamy z kolumn, wierszy i komórek (źródło: Wikipedia).

VisiCalc urodą nie porażał, jednak sposób, w jaki wykorzystywał ekran, został skopiowany we wszystkich jego następcach. Od bez mała trzydziestu lat korzystamy z kolumn, wierszy i komórek (źródło: Wikipedia).

Zdaniem jednego z wyżej podpisanych, Pawła Wimmera, Microsoft Excel jest najważniejszą aplikacją w liczącej już ponad ćwierć wieku historii komputerów osobistych. Ciekawa jest zresztą rola, jaką arkusze odgrywały w popularyzacji nowoczesnej elektroniki w biurach - nie na darmo niektóre z nich spełniły funkcję tzw. killer applications, czyli programów uzasadniających kupienie całego komputera, wówczas bardzo kosztownego, i przejście na nowoczesne, wspomagane krzemem techniki obliczeniowe.

Pierwszą powszechnie znaną aplikacją tego typu był arkusz kalkulacyjny VisiCalc, autorstwa Dana Bricklina i Boba Frankstona, opracowany do komputera Apple II pod koniec lat 70., który w rewolucyjny sposób ułatwiał pracę księgowych w firmach - wywołał wielki popyt na komputery Apple. Zbliżoną rolę odegrał Lotus 1-2-3, który powstał w 1983  r. i zawierał nowatorskie w ówczesnym okresie narzędzia.

Pierwsza wersja Excela pojawiła się już w 1985 r. i - co ciekawe - była napisana z myślą o komputerach Macintosh. Dopiero dwa lata później powstał Excel 2.0 do wczesnych wersji DOS-u i Windows. Choć początkowo program Microsoftu ustępował głównemu konkurentowi, jakim był Lotus, w latach 90. zdecydowanie wysunął się na czoło i zdominował rynek aplikacji biurowych jako część pakietu Office.

Również teraz, wobec dużej konkurencji ekonomicznej bezpłatnego pakietu OpenOffice, Excel zachowuje dominację. Nawet bardzo zaawansowany funkcjonalnie Quattro Pro, wchodzący w skład komercyjnego pakietu Corel WordPerfect Office, jest w tym kontekście jedynie tłem Excela i utrzymuje swoją pozycję najwyżej wśród lojalnych użytkowników WordPerfecta.

Programiści Excela rozwijali go z myślą o ergonomii użytkowania i sile narzędzi. Odegrały one ogromną rolę w upowszechnieniu arkusza Microsoftu jako standardu przemysłowego de facto w przetwarzaniu danych liczbowych. W edycji 2007, podobnie jak w pozostałych elementach pakietu biurowego, najwięcej pracy włożono w opracowanie nowego, wygodnego interfejsu.

Duże arkusze

Już od wielu lat Quattro Pro mógł się pochwalić ogromnymi rozmiarami pojedynczego arkusza w skoroszycie, sięgającymi aż miliona wierszy, gdy Excel akceptował "jedynie" 65 tysięcy wierszy. Także OpenOffice Calc w wersji 2.0 zwiększył rozmiary z 32 do 65 tysięcy wierszy, aby uzyskać zgodność z aplikacją Microsoftu. Tymczasem twórcy Excela 2007 postanowili pobić konkurencję, wprowadzając arkusze o długości 1,05 miliona i szerokości 16 tysię-cy komórek!

Czy aż taka szerokość jest potrzebna? Można powątpiewać, ale liczba wierszy bywa istotna, gdyż niejednokrotnie tworzy się w Excelu listy rekordów (np. danych osobowych, słowników), swoiste płaskie bazy danych, mające znacznie więcej niż 65 tysięcy wpisów. Do tej pory użytkownik był zmuszony do tworzenia oddzielnych arkuszy, aby je pomieścić, obecnie ograniczenie to powinno zniknąć. Pamiętaj tylko, że arkusz wczytany w starszym formacie dysponuje jedynie 65 tysiącami wierszy i przed rozszerzeniem trzeba go przekonwertować na nowy format.

Na próbę dokonaliśmy podsumowania kolumny z milionem wierszy, wypełnionej rosnącymi o 1 wartościami. Wynik pojawił się w ciągu sekundy, a zatem program radzi sobie bardzo sprawnie nawet z tak dużymi obliczeniami.

Grafika na tapecie

Najbardziej atrakcyjną nowością jest silnik grafiki biznesowej, dzięki któremu arkusze zyskują bardzo wiele od strony wizualnej. Jest zresztą wspólny również dla innych aplikacji, w tym Worda czy PowerPointa.

Przede wszystkim użytkownik ma teraz łatwy dostęp do rozmaitych sposobów formatowania tabel - wystarczy kliknąć przycisk Narzędzia główne | Formatuj jako tabelę , żeby rozwinęła się cała galeria efektownie wyglądających wzorców, a kiedy przesuniesz kursor myszy nad dowolny wzór, tabela w arkuszu jest automatycznie przeformatowywana - to tzw. żywy podgląd. Jednak dopiero kliknięcie przycisku - jak zwykle w Microsoft Office - powoduje zaakceptowanie wyboru.

Kolorystyczne wzorce tabel w najnowszej wersji arkusza kalkulacyjnego Microsoftu.

Kolorystyczne wzorce tabel w najnowszej wersji arkusza kalkulacyjnego Microsoftu.

Osobno da się również formatować nagłówki czy część główną (Style komórki). Efektownym narzędziem jest też Formatowanie warunkowe, gdzie znajdziesz m.in. gradientowe kolorowanie zależne od wartości komórki czy rozmaite graficzne punktory, uzupełniające dane liczbowe. Pod tym względem program oferuje przyjemne dla oka sposoby wizualizacji danych, jakich prawdopodobnie nigdy nie zdołałby uzyskać przeciętny użytkownik.

Ciekawą nowością jest Smart-Art, czyli zgrupowana w ośmiu kategoriach baza specjalnych kształtów używanych w diagramach - dostępna zresztą także w innych aplikacjach pakietu. Te efektowne elementy, uzupełniane tekstem i zręcznie wykorzystane, mogą się przydać w całym dokumencie. To typowo korporacyjna i akademicka grafika, która sprzyja przejrzystości i wizualnemu odbiorowi dokumentu.

Udoskonalone wykresy biznesowe robią duże wrażenie. To olbrzymia kolekcja dopracowanych graficznie wzorców, bardzo często trójwymiarowych. Można je cyzelować na własną rękę w oknie dialogowym do edycji parametrów wykresu (chart). Trzeba przyznać, że projektanci aplikacji wykonali w tym wypadku naprawdę solidną robotę.

Tabele przestawne

Excel jest mistrzem w tworzeniu tabel przestawnych (pivot tables) - pod tym względem znacząco przewyższa konkurencyjne programy.