Podstawy HDTV

Zgłębiając wiedzę o HDTV, stykasz się z wieloma informacjami na temat rodzajów standardów, różnych rozdzielczości obrazu, odmian HDMI. W zorientowaniu się w temacie nie pomagają znaczki HD ready, Full HD i najnowsze HD ready 1080p oraz HDTV 1080p.


Zgłębiając wiedzę o HDTV, stykasz się z wieloma informacjami na temat rodzajów standardów, różnych rozdzielczości obrazu, odmian HDMI. W zorientowaniu się w temacie nie pomagają znaczki HD ready, Full HD i najnowsze HD ready 1080p oraz HDTV 1080p.

Choć najnowsze dostępne w sklepach urządzenia zazwyczaj wyposażone są w najświeższą wersję interfejsu HDMI 1.3, warto wiedzieć, że ten standard ma kilka wersji, które ewoluowały na przestrzeni ostatnich lat. Najstarsze urządzenia (głównie odtwarzacze DVD) dysponowały gniazdami HDMI w wersji 1.0, obsługującymi sygnał wideo 1080p 60 Hz oraz 8 kanałów audio o parametrach 24 bit/192 kHz (wersja 1.1 dodatkowo pozwalała na przesyłanie ścieżek DVD-Audio). Maksymalna przepustowość tej wersji interfejsu wynosi 4.9 Gb/s; nie wystarcza do obsługi wszystkich najnowszych formatów audio DD-HD i DTS-HD. Wersja HDMI 1.2, którą spotkamy w wielu odtwarzaczach Blu-ray pierwszej generacji, umożliwia przesłanie jednym kablem także ścieżek SACD. Najnowsze wersje HDMI 1.3 i 1.3a powinny zwrócić uwagę kinomana, który oczekuje uniwersalności. Istotną cechą nowych formatów jest obsługa strumieni dźwiękowych o studyjnej jakości (HDMI 1.3/1.3a może przesyłać dane z przepustowością 10,2 Gb/s) Dolby Digital TrueHD i wielbionego przez miłośników doskonałego brzmienia DTS-HD Master Audio. Dodatkowo najnowsza wersja HDMI pozwala na obsługę plików wideo zapisanych z 30-, 36- i 48-bitową głębią kolorów. Ta cecha, niestety, na razie jest nieprzydatna, bowiem oferowane w sklepach płyty Blu-ray są nagrane z 8-bitową informacją o kolorze, a więc pozwalają na wyświetlanie obrazu o ograniczonej liczbie barw. Ciekawą cechą HDMI 1.3 jest funkcja automatycznej synchronizacji dźwięku z obrazem (tzw. Lip sync). Warto pamiętać, że aby wykorzystać wszelkie zalety poszczególnych wersji HDMI, niezbędna jest obecność interfejsu tego samego typu i wersji w urządzeniach towarzyszących.

HD ready - co to znaczy?

Zbyt Jaskrawy obraz będzie męczył wzrok podczas wieczornego oglądania telewizji.

Zbyt Jaskrawy obraz będzie męczył wzrok podczas wieczornego oglądania telewizji.

Termin HD ready, wbrew obiegowym opiniom, nie jest związany wyłączenie z rozdzielczością obrazu telewizora czy projektora. Przypominamy, że rozdzielczość cyfrowego obrazu telewizyjnego wysokiej rozdzielczości (HDTV) wynosi co najmniej 1280x720 pikseli (ale może też być wyższa - 1920x1080). To duża różnica w porównaniu z nadawanym w naszej telewizji standardowym sygnałem analogowym PAL o rozdzielczości zaledwie 720x576. Telewizory plazmowe i LCD, oznaczone oficjalnym logo HD ready powinny spełniać minimalne wymagania ustalone przez Stowarzyszanie EICTA (European Information, Communications and Consumer Electronics Technology Industry Associations). Muszą mieć ekran o proporcjach 16:9, a liczba wyświetlanych przez nie linii w poziomie nie może być mniejsza niż 720, wyposażenie powinno obejmować analogowe złącze komponentowe i cyfrowe DVI/HDMI (z obsługą kodowania HDCP). Odbiornik musi także wyświetlać obraz w rozdzielczości 720p (1280x720 progresywny) oraz 1080i (1920x1080 z przeplotem). Niestety, nie zawsze sklepowa etykietka oznacza, że standardy te są zachowane. Spotykanym chwytem reklamowym jest oznaczanie podobnym mianem (np. "Ready to HD Video" czy "Gotowy na HDTV") telewizorów o niższej rozdzielczości (np. 852x480). Odbiorniki takie zwykle są w stanie wyświetlać sygnał o wysokiej rozdzielczości, lecz przeskalowują go do rozdzielczości matrycy. Dlatego wybierając telewizor, powinno się zwracać uwagę właśnie na rozdzielczość matrycy, a nie sugerować się napisami (zdarza się nawet, że producent omyłkowo oznaczy odbiornik logo HD ready).

HD ready 1080p i HDTV 1080p - nowe standardy, większe zamieszanie

Choć większość najnowszych telewizorów o pełnej rozdzielczości HD ma oznaczenia Full HD, trzeba pamiętać, że jest to określenie jedynie zwyczajowe, niezwiązane z określonymi wymogami formalnymi. Zdając sobie z tego sprawę, po raz kolejny organizacja EICTA wprowadziła dwa nowe logotypy - HD ready 1080p i HD TV 1080p. Choć intencja organizacji była słuszna, same oznaczenia wprowadzają raczej konsternację wśród klientów. Co oznaczają?

  • HD ready 1080p - przeznaczony do urządzeń, np. dekoderów satelitarnych (także telewizorów LCD i plazmowych), które mogą odbierać, przetwarzać i wyświetlać sygnał o wysokiej rozdzielczości w trybie 1080p, czyli 1920x1080 pikseli bez przeplotu.
  • HD TV 1080p - przeznaczony wyłącznie do telewizorów wyświetlających i dekodujących (czyli wyposażonych w dekodery HD) sygnały 1080p.
  • Dodatkowo w obu wypadkach telewizor musi udostępniać tryb wyświetlania obrazu w jego czystej postaci (piksel w piksel) bez obcinania krawędzi w celu zniwelowania ewentualnych zniekształceń (tzw. overscan). Dotyczy to transmisji cyfrowej i trybów 1080i i 1080p. Telewizor musi też mieć złącze komponentowe i cyfrowe DVI lub HDMI. Kolejnym wymogiem jest wyświetlanie obrazu w trybie 720p oraz 1080i o częstotliwości odświeżania 50 i 60 Hz oraz w trybie 1080p dodatkowo 24 Hz.

DVB-T: uważaj, zanim kupisz!

Wielu producentów jako jedną z zalet swoich telewizorów przedstawia wyposażenie w dwa tunery telewizyjne, standardowy analogowy oraz cyfrowy, przystosowany do odbioru cyfrowej telewizji naziemnej DVB-T. Problem, o którym często wspominamy, polega na tym, że taki wbudowany tuner w większości wypadków jest przygotowany do odbioru DVB-T kodowanego w MPEG-2. Do niedawna testowo nadawano ten sygnał w kilku miejscach w Polsce i osoby z tunerami DVB-T mogły go oglądać na ekranach telewizorów (wystarczy standardowa antena). Polski rząd, KRRiT i UKE podjęły jednak decyzję, że najpóźniej do 2012 roku, gdy telewizyjny sygnał analogowy zniknie z eteru, cyfrowa telewizja naziemna DVB-T będzie kodowana w standardzie MPEG-4. Niestety telewizory wyposażone w takie tunery to rzadkość. Wśród oferowanych w Polsce znajdziemy jedynie model Loewe Spheros R37 oraz Sharp LC-46HD1E. Reszta tunerów DVB-T/MPEG-2 jest w naszym kraju po prostu bezużyteczna. Nie należy więc kierować się tym elementem wyposażenia podczas wyboru telewizora.

Wielkość ekranu a odległość od telewizora

Jednym z podstawowych dylematów podczas kupowania nowego odbiornika jest wielkość przekątnej. Decyzja, jak duży ekran wybrać, nie jest prosta i często zależy od indywidualnych upodobań. Jedni oglądają obraz na 50-calowym ekranie z odległości 2 metrów i są zadowoleni, inni przy ekranie o tej samej wielkości i wyświetlanym na nim materiale identycznej jakości siedzą 2 metry dalej. O rozmiarze ekranu przede wszystkim powinny decydować indywidualne odczucia widza, lecz dla tych, którym trudno podjąć decyzję samodzielnie, przygotowaliśmy zestaw kilku porad. Istotnymi czynnikami, które powinny być brane pod uwagę, są: jakość wyświetlanego materiału wideo (SD lub HD), proporcje ekranu (4:3 lub 16:9) oraz odległość widza od odbiornika. Im lepsza jakość i wyższa rozdzielczość materiału źródłowego, tym mniejszej odległości potrzeba. Z naszych doświadczeń i wrażeń użytkowników dyskutujących na naszym forum internetowym wynika, że dla większości osób optymalna odległość ekranu powinna być dwa razy większa niż przekątna obrazu. Dla 37-calowego ekranu (ok. 94 cm) będą to około 2 m. Analogicznie, dla 42-calowego LCD czy plazmy odległość widza od telewizora wyniesie ok. 2,2 m, dla ekranu 50-calowego 2,6-2,8 m. Założenia te przyjęto dla sygnału wideo prezentowanego w rozdzielczości HD. Przy sygnale SD odległość należałoby zwiększyć, aby na obrazie nie widać było wyraźnych pikseli.

Full HD czy HD ready?

Wielkość przekątnej ekranu dobierz do rozmiarów pomieszczenia w którym oglądasz elewizję.

Wielkość przekątnej ekranu dobierz do rozmiarów pomieszczenia w którym oglądasz elewizję.

Wysokie rozdzielczości zostały wprowadzone z myślą o ekranach o dużych przekątnych. W miarę rozwoju technologii matryce o pełnej rozdzielczości HD (1920x1080 pikseli) trafiają jednak do coraz mniejszych odbiorników, nawet 32-calowych. Czy na małych ekranach Full HD ma sens? Trudno jednoznacznie odpowiedzieć na to pytanie, bo mamy do czynienia z dwiema stronami medalu. Gdy na małym ekranie o rozdzielczości Full HD wyświetlimy materiał wideo w takiej samej rozdzielczości, unikniemy konwersji, jaka miałaby miejsce w np. wypadku filmu Full HD wyświetlanego na telewizorze HD ready. Brak konwersji to lepsza jakość materiału wideo. W praktyce jednak dla większości widzów efekty konwersji będą niewidoczne. Przy zachowaniu wspomnianej przez nas proporcjonalnej odległości od ekranu widz nie zauważy negatywnych efektów skalowania. Procesory wideo instalowane w odbiornikach HD są na tyle zaawansowane, że z obróbką sygnału radzą sobie doskonale. Naszym zdaniem obraz o rozdzielczości 1920x1080 pikseli wyświetlany na telewizorze o rozdzielczości 1366x768 pikseli i rozmiarze poniżej 50 cali będzie prezentował się dla większości osób tak samo, jak na ekranie Full HD. Oczywiście jeśli ten sam materiał wideo wyświetlimy obok na telewizorze Full HD i przyłożymy nos do ekranu, zauważymy drobne różnice w szczegółowości obrazu. Zazwyczaj telewizję oglądamy jednak z większej odległości i wtedy różnice jakościowe są marginalne. Sytuacja wygląda odmiennie w wypadku ekranów o dużych przekątnych, np. 60 cali i większych. Szczególnie użytkownicy projektorów zauważą różnicę np. pomiędzy prezentacją filmów z dysków Blu-ray wyświetlanych z projektora 720p i 1080p. Ten drugi pokaże obraz bardziej szczegółowy, lecz jak wspomnieliśmy, różnice wychodzą na jaw przy bardzo dużych rozmiarach ekranu. Wnioski - jeśli zamierzasz kupić telewizor o przekątnej poniżej 50 cali, a obraz oglądasz z odległości 2-3 metrów od ekranu, rozdzielczość Full HD nie powinna być priorytetem. Jeśli jednak kupisz model Full HD, zyskasz możliwość wyświetlania obrazów o wysokiej rozdzielczości bez konwersji sygnału wideo, a więc bez jakichkolwiek strat związanych ze skalowaniem. Przy większych przekątnych zdecydowanie polecamy modele Full HD.