Słownik pojęć

A

Alias - to alternatywny, łatwiejszy do zapamiętania adres URL, lub adres poczty elektronicznej. Przykładowo zamiasthttp://www.server.com/~user/site_name/ można używać aliasuhttp://site_name.alias.com.

Adres elektroniczny - termin prawny zawarty w ustawie o świadczeniu usług drogą elektroniczną. Adres elektroniczny identyfikuje system, który umożliwia porozumiewanie się przy pomocy komunikacji elektronicznej. W szczególności adresami elektronicznymi są adresy e-mail, adresy witryn internetowych, czy też adres IP komputera.

B

BIND (Berkeley Internet Name Domain) - wcześniej Berkeley Internet Name Daemon. Jest to jeden z najpopularniejszych serwerów DNS, działający na systemach Unix i Linux. Został on stworzony prawie 20 lat temu, w roku 1988, przez Paula Vixie z firmy DEC.

C

CERT (Computer Emergency Response Team) - organizacja zajmująca się ciągłym nadzorowaniem ruchu internetowego i likwidowaniem wykrytych zagrożeń. W ramach NASK działa polski oddział - CERT Polska. Dzięki temu zespołowi powstał na przykład hotline dyżurynet.pl, serwis zajmujący się zwalczaniem nielegalnych treści w Internecie.

D

DNS (Domain Name System) - system dedykowanych serwerów oraz protokół komunikacyjny zapewniający zamianę adresów przyjaznych użytkownikom Internetu na adresy fizyczne urządzeń w sieci komputerowej. Na przykład DNS zamienia nazwę idg.pl na odpowiadający jej adres IP, czyli 194.69.207.145.

Domena internetowa - element adresu DNS wykorzystywanego do nazywania urządzeń w Internecie. Adresy DNS składają się z domen internetowych rozdzielonych kropkami, co pozwala na budowanie hierarchii nazw, które porządkują rozgardiasz Internetu.

DHCP (Dynamic Host Configuration Protocol) - Większość dostawców Internetu udostępnia w swojej sieci protokół DHCP, przy pomocy którego komputer może automatycznie pobrać między innymi adres serwera DNS operatora. Kiedy system automatycznego pobierania adresów serwera DNS nie działa, można je wprowadzić ręcznie, na przykład serwery DNS Telekomunikacji Polskiej to 194.204.152.34 oraz 194.204.159.1.

Dysponent domeny - osoba fizyczna, firma lub organizacja, która jest użytkownikiem domeny - tzn. złożyła odpowiedni wniosek i zarejestrowała domenę na swoją rzecz.

E

EURid (The European Registry of Internet Domain names) - czyli Europejski Rejestrator domen Internetowych. Jest to założona w Belgii organizacja typu non-profit, która wybrana została przez Komisję Europejską do obsługi rejestracji domen TLD. Głównym zadaniem EURid jest organizacja, administracja i zarządzanie domeną .eu.

e-biznes - internetowy model prowadzenia biznesu wymagający elektronicznego wspomagania działalności przedsiębiorstw, a polegający na bezpośredniej wymianie informacji między producentami, dystrybutorami, pośrednikami oraz odbiorcami produktów i usług rynkowych. Środkami do wspomagania procesów e-biznesu są: internetowa giełda, portale informacyjne, interaktywne strony webowe (on-line) oraz wirtualne supermarkety, optymalizujące zawieranie kontraktów i upraszczanie sprzedaży.

F

FTP - protokół służący do transmisji tekstu i plików binarnych w Internecie. Działa na bazie protokołu TCP/IP, wykorzystując do transmisji danych port 20, natomiast do kontroli transmisji port 21. Podstawową zaletą FTP jest to, iż rozpoczęty, ale nie zakończony pomyślnie transfer danych może zostać wznowiony aż do uzupełnienia brakujących części pliku. Głównymi wadami protokołu jest brak możliwości szyfrowania transmisji oraz fakt, iż kanał kontrolny powoduje problemy z implementacją filtrów pakietów na ruterach. Pomimo tych wad FTP jest nadal najpopularniejszym w Internecie protokołem przesyłania danych.

G

Geodomain - termin ten odnosi się do nazw domen będących jednocześnie nazwami geograficznymi. Na przykład Wroclaw.pl, Warszawa.pl, czy też nazwy odpowiadające krajom, jak Poland.com. Z powodu ich mocno ograniczonej liczby oraz natychmiastowej rozpoznawalności, domeny te są bardzo wysoko cenione, szczególnie z TLD .com.

H

Hosting - usługa świadczona przez ISP na rzecz swoich klientów. Polega na umieszczaniu stron czy aplikacji internetowych na serwerze (tzw. webhosting), oraz utrzymywaniu elektronicznych skrzynek pocztowych.

HTTPS (HyperText Transport Protocol Secured) - oznaczenie protokołu połączeń HTTP zabezpieczonych mechanizmem SSL (Secure Sockets Layer)

I

Internet 2 - jedna z dwóch wersji następnej generacji Internetu o wyższej szybkości transmisji, przewidziana do obsługi w czasie rzeczywistym w pierwszej kolejności środowisk akademickich. Przepływność przełączników i routerów nie mniejsza niż 622 Mb/s (przekaz danych, głosu i obrazu). Sieć akceptuje obydwie wersje protokołu IP (4 i 6), zaawansowane procedury routingu MOSPF, rezerwacji RSVP oraz przekazy strumieniowe w czasie rzeczywistym, zgodnie z protokołem RTSP.

Intranet - rozwiązanie o funkcjach sieci Internet w obrębie sieci lokalnej (kampusowej), obejmujące swym zasięgiem ograniczony obszar (biuro, pojedynczy zakład, grupę przedsiębiorstw). Intranet korporacyjny korzysta z technologii WWW do przekazywania informacji swoim pracownikom bez rzeczywistego dostępu do Internetu lub z nim. Podstawowe zastosowania intranetu obejmują: publikacje (strony webowe, wyszukiwanie, język HTML, protokół HTTP), komunikację (poczta elektroniczna, MIME) i aplikacje (klient/serwer, CORBA, Java).

IP Adres - adres danego urządzenia w sieci Internet. Wszystkie pakiety w Internecie przesyłane są do konkretnego adresu IP. Jeżeli stosujemy nazwy domen, to są one zamieniane przez serwer DNS na odpowiedni adres IP, do którego przypisana jest dana domena.

IANA - Internet Assigned Number Authority, organizacja, która wyłoniła się z IETF w celu zaprowadzenia porządku w nazwach domen i numerach IP komputerów przyłączonych do Internetu.

ICANN - The Internet Corporation for Assigned Names and Numbers (Internetowa Korporacja ds. Nadawania Nazw i Numerów) to instytucja, która powstała w 1998 r. w celu przejęcia od rządu USA funkcji nadzorowania działania serwerów DNS oraz przydzielania domen. Odpowiedzialna jest ona obecnie również za przyznawanie nazw domen internetowych oraz ustalanie ich struktury.

ISP - Internet Service Provider, czyli firma zajmująca się dostarczaniem połączenia z Internetem użytkownikom. Dostęp ten może się odbywać na wiele różnych sposobów, między innymi dial-up, bezprzewodowo, poprzez sieć kablową, czy tez przez dedykowaną, wydzierżawioną linię.

K

Kolokacja - usługa świadczona prze ISP, polegająca na udostępnieniu klientowi własnej przestrzeni oraz infrastruktury technicznej. Oprócz dostępu do sieci i zasilania, klient otrzymuje dodatkowo wsparcie administratorów. Usługa ta różni się od hostingu tym, że sprzęt (serwer) klient dostarcza we własnym zakresie.

N

NASK (Naukowa i Akademicka Sieć Komputerowa) - powstał w 1991 roku przy Uniwersytecie Warszawskim jako zespół koordynacyjny ds. rozwoju akademickich sieci komputerowych. Od drugiej połowy lat dziewięćdziesiątych NASK prowadzi komercyjną działalność i nadal pełni funkcję krajowego rejestru nazw internetowych w domenie .pl.

nslookup - polecenie systemowe, które wyświetla informacje, mogące być wykorzystane do diagnozowania infrastruktury systemu DNS. Użytkownik może użyć nslookup do sprawdzenia rekordów bazy danych DNS, dzięki czemu może uzyskać informacje o adresie IP lub nazwie danego serwera.

O

OSI (Open System Interconnection) - model OSI to zdefiniowany przez organizacje ISO oraz ITU-T standard opisujący strukturę komunikacji sieciowej. Jest on wzorem dla większości rodzin protokołów komunikacji. Podstawowym założeniem modelu jest podział systemów sieciowych na 7 całkowicie niezależnych warstw. Dla Internetu sformułowano uproszczony model DoD, który posiada tylko 4 warstwy.

P

Port protokołu - jest to pojęcie związane z protokołami przesyłania danych w Internecie - TCP i UDP. Służą one do identyfikacji usług działających na zdalnych komputerach. Niektóre porty są standardowo przypisane konkretnym usługom. I tak dla przykładu serwery DNS działają na porcie numer 53.

PHP jest szeroko używanym językiem skryptowym ogólnego zastosowania, tworzonym na zasadach Open-Source, dopasowanym szczególnie do potrzeb aplikacji WWW, z możliwością zagnieżdżania w HTML. Jego składnia bazuje na językach C, Java i Perl, dzięki czemu autorzy serwisów WWW mają możliwość szybkiego i łatwego tworzenia dynamicznych stron internetowych.

R

RFC (Request For Comment) - zbiór technicznych dokumentów, nie mających wprawdzie żadnej mocy oficjalnej, ale i tak mających kluczową rolę przy wyznaczaniu standardów sieciowych. Ich publikacją zajmuje się Internet Engineering Task Force. Dla przykładu dokumenty opisujące aktualny standard DNS to RFC 1034 i RFC 1035.

Registrar / (System) Registry - podział na zarządcę (Registry) i pełnomocników (Registrar) wprowadzony przez NASK, który zrzucił z jego barków klientów indywidualnych, upowszechnił rynek rejestracji domen internetowych i zwiększył na nim konkurencję. Registry (NASK) ustala warunki i ogólne reguły rejestracji domen, natomiast samą rejestracją zajmują się pełnomocnicy działający w imieniu indywidualnych klientów.

S

Sąd Polubowny ds. Domen Internetowych - działająca przy Polskiej Izbie Informatyki i Telekomunikacji instytucja, które zadaniem jest rozwiązanie sporów dotyczących nazw domen.

Subdomena - unikalny adres internetowy tworzony w istniejącej już domenie poprzez dodanie kolejnej nazwy. Dla przykładu cyfrowydom.idg.pl jest subdomeną dla idg.pl.

T

TLD (Top-Level Domain) - domeny najwyższego poziomu, tworzone przez IANA i ICANN. Dla przykładu w cyfrowydom.idg.pl domeną najwyższego poziomu jest pl. Są dwa typy TLD: zawsze dwuliterowe krajowe (ccTLD - country code TLD) na przykład .pl, .uk oraz funkcjonalne (gTLD - generic TLD) na przykład .org, .biz, .info.

TCP (Transmission Control Protocol) - protokół komunikacji między dwoma urządzeniami. W modelu OSI TCP odpowiada warstwie Transportowej i razem z protokołem IP tworzy tzw. stos TCP/IP.

U

Unicode - Trwają prace nad nowymi standardami odpowiadającymi DNS, które będą obsługiwać kodowanie Unicode, co pozwoli na umieszczanie w nazwach domen dowolnych znaków diakrytycznych, na przykład polskich i chińskich równocześnie.

UDP (User Datagram Protocol) - to jeden z podstawowych protokołów internetowych. Umieszcza się go w warstwie czwartej - transportowej - modelu OSI. Protokół DNS posługuje się głównie tym protokołem do komunikacji.

URL (Uniform Resource Locator) - jest to standardowy format odnośników do zasobów. Kojarzy on się głównie z adresami stron WWW, lecz daje możliwość "adresowania" wszelkich innych usług dostępnych w Internecie.

V

Virtual hosting - forma hostingu, gdzie na jednym fizycznym serwerze uruchomionych jest wiele instancji usług sieciowych. Z reguły użytkownicy sami zarządzają swoją zawartością strony poprzez panel administracyjny dostępny przez WWW, natomiast o bezpieczeństwo serwera, instalację i uaktualnienia oprogramowania, czy też serwisowanie sprzętu dba ISP. Rozróżniamy dwa rodzaje wirtualnego hostingu: bazujący na nazwach i na adresach IP. Name-based virtual hosting ma współdzielony adres IP, czyli na jednym fizycznym serwerze, posiadającym pojedynczy takim adresem ukrywa się wiele różnych usług o różnych nazwach. IP-based virtual hosting to taki, gdzie do każdej z usług działających w obrębie jednego serwera przypięty jest inny, dedykowany adres IP.

W

WHOIS - baza danych i wyszukiwarka pozwalająca dowiedzieć się, czy dana domena jest już zarejestrowana. Pokazuje, czy domena jest wolna oraz czy wolne są nazwy domen z innymi rozszerzeniami. Można także sprawdzić, kto jest właścicielem wyszukiwanej domeny, na jak długo została zarejestrowana i kto jest jej rejestratorem.