Aktualizacja BIOS w ośmiu krokach

Jak prawidłowo przeprowadzić aktualizację BIOS? Nie jest to trudne - wyjaśniamy krok po kroku, w jaki sposób przeprowadzić tę operację.


Jaki może być sygnał, że trzeba zaktualizować BIOS? A choćby taki, że po kupieniu nowego procesora lub pamięci, instalacji ich na płycie głównej i uruchomieniu komputera okazuje się, że Twoja maszyna nie widzi tego podzespołu, a proces wczytywania systemu jest przerywany. BIOS to skrót od angielskich wyrazów basic input/output system, czyli "podstawowy system wejścia-wyjścia". Pełni rolę "pośrednika" między sprzętem a systemem operacyjnym, a jeśli dochodzi do takiej sytuacji, jak opisana przed chwilą, oznacza to, że oprogramowanie jest przestarzałe i nie potrafi zidentyfikować nowszych podzespołów.

Rozwiązaniem problemu jest aktualizacja BIOS-u, a w przypadku nowszych płyt, jego następcy - UEFI (Unified Extensible Firmware Interface). Poniższy przewodnik pokazuje osiem bezpiecznych kroków, jakie trzeba wykonać, aby aktualizacja została przeprowadzona prawidłowo i nie było po jej dokonaniu żadnych przykrych niespodzianek.

Krok 1: zidentyfikuj płytę główną oraz wersję BIOS

Jeśli masz instrukcję do płyty głównej, powinna być w niej wymieniona dokładna nazwa modelu, który posiadasz, na przykład GA-B150-HD3P. Możesz zajrzeć także do obudowy- wiele modeli ma nadrukowaną pełną nazwę lub naklejkę. Warto zwrócić uwagę na numer wersji - na przykład REV 1.02. Jeśli nie masz instrukcji, a na płycie nie możesz znaleźć żadnych danych, skorzystaj z darmowej aplikacji, aby sprawdzić nazwę płyty głównej. Istnieje ich kilkadziesiąt, a szczególnie polecamy CPU-Z oraz SiSoftware Sandra Lite.

Aktualizacja BIOS w ośmiu krokach

Możesz także znaleźć informację o płycie głównej w samym systemie Windows 10 - wpisz w pole wyszukiwania msinfo32.exe i naciśnij Enter. W okienku z informacjami o sprzęcie zobaczysz producenta płyty, jej nazwę oraz używaną wersję BIOS. Kolejna opcja to odczytanie nazwy płyty i jej modelu z ekranu uruchamiania - wówczas musisz (w zależności od producenta) wcisnąć DEL, F2, ESC lub F8, aby proces został zatrzymany. Wymaga to refleksu, więc przygotuj się!

Krok 2: znajdź i pobierz pliki aktualizacyjne

Pliki aktualizacyjne są często dostępne na stronach producenta płyty głównej. Jeżeli twoja płyta używa UEFI, możesz pobierać je automatycznie poprzez menu lub narzędzia oferowane przez samo UEFI. Czasem może być potrzebne wpisanie pełnej nazwy używanej płyty głównej - co po wykonaniu kroku pierwszego nie stanowi żadnego problemu. Po znalezieniu pliku po prostu pobierz go na komputer. Uwaga - wpisuj nazwę płyty staranie, ponieważ nawet jedna różnica w cyfrze może sprawić, że pobierzesz plik aktualizacyjny dla innego modelu. Jeśli plik aktualizuje BIOS/UEFI do wersji, którą posiadasz - nie pobieraj go, ponieważ masz najbardziej aktualną wersję, jaką udostępnił producent.

Warto zauważyć, że dla starszych płyt głównych aktualizacja BIOS to dwa etapy: w pierwszym pobierany jest program do zapisania w BIOS, a dopiero po tej czynności wprowadzane są dane z pliku aktualizacyjnego. W nowszych płytach głównych producenci udostępniają plik wykonywalny (.exe) z menu UEFI.

A co w sytuacji, gdy - po wprowadzeniu aktualizacji - PC nie chce się uruchomić, a wszystkie znane Ci sposoby zawodzą? Zanim przejdziesz do wprowadzania aktualizacji, zapoznaj się z listą zmian, jakie wprowadza oraz sprawdź, czy istnieje rozwiązanie w przypadku pojawienia się takiego problemu. W przypadku pamięci i procesora wielu producentów płyt zamieszcza listę, z jakimi wersjami BIOS współpracują dane podzespoły.

Krok 3: Kopia zapasowa

Aby uniknąć potencjalnych szkód, zanim rozpoczniesz aktualizację BIOS, wykonaj kopię zapasową wszystkich istotnych dla Ciebie plików. Co prawda podczas nieprawidłowej aktualizacji dane na dysku twardym nie powinny być w żaden sposób zagrożone, ale jeśli wystąpi jakaś poważna awaria, możesz utracić do nich dostęp - komputer nie będzie się uruchamiać. Dzięki kopii zapasowej masz możliwość kontynuowania ich użytkowania na innym sprzęcie, np. laptopie.

Krok 4 - Windows, BIOS czy DOS?

Obecnie wielu producentów oferuje aktualizacje BIOS poprzez uruchomienie pliku instalacyjnego pod Windowsem lub z UEFI. Przy starszych płytach głównych aktualizacje odbywają się pod DOS. Omówimy po kolei wszystkie trzy sposoby:

  • aktualizacja pod Windows - jeśli chcesz zainstalować aktualizację bezpośrednio w Windows, a masz plik .exe, po prostu go uruchom. Może być to cały program, który po uruchomieniu poda wersję BIOS oraz dokładny model płyty, wiele z nich umożliwia także przetestowanie, jak będzie sprawować się system po wprowadzeniu aktualizacji.
  • aktualizacja przez BIOS lub UEFI - w wielu współczesnych płytach głównych, znajdziesz w menu BIOS-u lub UEFI zintegrowany program, służący do aktualizacji firmware. W takim przypadku nie musisz odwiedzać stron producenta płyty i szukać pliku ręcznie, ponieważ - jeśli komputer jest połączony z siecią - program ten pobierze odpowiedni plik aktualizacyjny automatycznie. Jeśli nie ma takiej opcji, pobierz plik ze strony producenta (rozszerzenie .bin), a następnie zapisz go na dysku twardym i wskaż w narzędziu znajdującym się w BIOS/UEFI.
  • aktualizacja pod DOS - tu będzie potrzebny pendrive, sformatowany w systemie FAT-16 i z sektorem rozruchowym z Ox80. W Windowsie nie ma narzędzi umożliwiających wykonanie takiej operacji, ma ją jednak wiele darmowych aplikacji, jak PeToUSB. Należy w nim zaznaczyć opcje "Allow formatting" oraz "Enable LBA (FAT16X)" i odznaczyć "Copy Options". Po wybraniu START, pendrive zostanie sformatowany jako rozruchowy, ale nie będzie mieć jeszcze żadnych plików. Skopiuj na pendrive plik aktualizacyjny BIOS-u. Jeśli ma on formę archiwum .zip, rozpakuj go wcześniej na dysku. Znajdzie się tam z pewnością program do aktualizacji, a także minimum jeden plik więcej - z rozszerzeniem BIN (dla BIOSU-u Award), ROM (dla BIOS-ów od AMI i Phoenix) oraz mający w nazwie litery i cyfry (np. 3A0). Jeśli po rozpakowaniu widzisz takie pliki, jak "Autoexec.bat" lub "Update.bat", jest to doskonała wiadomość - aktualizacja będzie niezwykle prosta. Skopiuj rozpakowane pliki na pendrive - gdy jest między nimi któryś z dwóch wymienionych, automatycznie rozpocznie proces instalacji przy uruchamianiu maszyny. Dlatego tak ważne jest, aby miał "pod ręką" wszystkie pliki z aktualizacji BIOS.

Aktualizacja BIOS w ośmiu krokach

Krok 5: przygotuj BIOS

Przed rozpoczęciem aktualizacji, należy przygotować BIOS. Przy uruchamianiu maszyny, gdy wyskakuje ekran z logo producenta, wciśnij F2 lub DELETE. Następnie:

  • usuń zabezpieczenie przed zapisem - niektóre płyty główne mają zabezpieczenie, chroniące przed przypadkowym skasowaniem ważnych danych. Jeśli masz w menu takie opcje, jak "Flash Bios Protection", "Firmware Write Protect", "Bios Guardian" czy "BIOS-ROM Flash-Protect", przestaw je na wyłączone - "Disabled". W niektórych przypadkach płytę chroni przed zapisem zworka (jumper) - w takiej sytuacji musisz ustawić ją tak, jak zaleca producent płyty.
  • zapisz obecną konfigurację BIOS - jeśli zostały wprowadzone zmiany w konfiguracji, zapisz je ręcznie (np. na kartce). Jeśli chcesz wrócić do fabrycznych, wybierz wyjście i ich wczytanie ("Exit" z wyborem "Load Setup Defaults").
  • ustaw kolejność rozruchu - zazwyczaj system uruchamia się z dysku twardego. W ustawieniach BIOS znajduje się dział, w którym możesz ustawić kolejność rozruchu (może nazywać się np. "Advanced Bios Features" lub "Boot", "Boot Device Priority", itp.). Ustaw pendrive - czyli USB HDD - na pierwszym miejscu, zapisz zmiany i wykonaj restart

Krok 6 - wykonaj aktualizację BIOS

  • bezpośrednio w BIOS - wejdź do menu BIOS (opisanym wcześniej sposobem) i znajdź narzędzia, a następnie "Tools, EZ Flash 3". Następnie użyj go tak, jak opisano poniżej.
  • w systemie Windows - uruchom narzędzie aktualizacji; w przypadku ASUSA będzie to ASUSUpdate, podobne narzędzia będą wraz z innymi płytami głównymi. Będzie tam funkcja aktualizacji BIOS poprzez Internet, ale kliknij najpierw zapisanie pliku z obecnymi ustawieniami BIOS-u i kliknij Dalej. Wybierz lokalizację na plik, a po zapisaniu wybierz opcję pobrania BIOS z sieci. Jeśli dany serwer jest nieosiągalny, wówczas wybierz automatyczne wybieranie - AutoSelect. Gdy narzędzie znajdzie nowszą wersję narzędzia instalacyjnego, pobierz ją, a następnie odinstaluj obecnie używaną i dopiero wówczas zainstaluj nową. Pobierz następnie najnowszą wersję BIOS. Wybierz w menu aktualizowanie z pliku, wskaż na pobrany i kliknij OK. Program powinien wyświetlić porównanie starego oraz nowego BIOS - dla pewności sprawdź, czy zgadza się nazwa i model płyty głównej. Jeśli wszystko gra - wybierz aktualizację. Po jej ukończeniu należy zrestartować maszynę.
  • aktualizacja w DOS - podepnij przygotowany pendrive i uruchom maszynę; aktywuje się DOS. Wpisz tam nazwę narzędzia aktualizacyjnego, np. "awdflash", a następnie zatwierdź przez Enter. Program wyświetli takie informacje, jak data wydania BIOS czy jego numer ID. Wybierz wykonanie kopii zapasowej istniejącego BIOS, a następnie kieruj się instrukcjami wyświetlanymi na ekranie (najczęściej w dolnej jego części). Po wykonaniu kopii, wybierz plik z nowym BIOS-em, potwierdź klawiszem chęć aktualizacji (najczęściej jest to Y - od angielskiego yes) i zaczekaj, aż program skończy swoje działanie. Podczas niego możesz zobaczyć białe kwadraciki (oznaczają udane zapisanie sektora) lub czerwone (problem z zapisem). Operacja zajmuje ok. minuty. Po jej zakończeniu wyjmij pendrive z komputera i zrestartuj go - ale najpierw zrób porządki.

Krok 7: porządki w BIOSie

Jeśli proces aktualizacji zakończył się sukcesem, czeka Cię jeszcze zrobienie porządków.

  • wyczyść CMOS - CMOS to pamięć zasilana baterią, która zawiera ustawienia BIOS-u. Nowe trafiają do innego rejestru, niż starsze - trzymanie ich obydwu może wywołać konflikty, skutkujące nawet brakiem możliwości uruchomienia maszyny po resecie. Dlatego trzeba je usunąć przed jego wykonaniem. Jak to zrobić? Zazwyczaj procedurę tę opisuje instrukcja obsługi płyty głównej - najczęściej należy wyłączyć dopływ zasilania i zmienić ustawienie zworki (jumpera).
  • przywróć własne ustawienia - po aktualizacji lub przywróceniu ustawień fabrycznych ustaw własną konfigurację - polecaliśmy wcześniej jej zapisanie. Po wprowadzeniu ustawień zapisz je i wyjdź z BIOS-u

Krok 8: co robić w przypadku awarii BIOS-u?

Jeśli niespodziewanie aktualizowanie BIOS zostanie przerwane i zobaczysz komunikat o błędzie, wówczas nie panikuj. Nie wyłączaj komputera, a obojętnie od tego, czy aktualizacja odbywa się pod Windows, w BIOS czy pod DOS-em, zacznij od zamknięcia narzędzia aktualizującego. Użyj wykonanej kopii zapasowej, aby powtórzyć proces aktualizacji. Jeśli komputer nie chce działać po restarcie, oczyść CMOS (jak wyżej). Gdy nie przyniesie to efektu - oznacza to uszkodzenie płyty. Skontaktuj się z jej producentem lub autoryzowanym serwisem.

Oryginalny tekst: Benjamin Schischka , Michael Schmelzlem, PC Welt